శరన్నవరాత్రి కూష్మాండ పూజ 2026

దసరా శరన్నవరాత్రుల నాలుగో రోజైన ఆశ్వయుజ శుద్ధ చవితి నాడు నవదుర్గలలో నాలుగో రూపమైన కూష్మాండ అమ్మవారిని పూజిస్తారు. తన మందహాసంతో బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించిన ఆదిశక్తిగా ఈ తల్లిని కీర్తిస్తారు. సృష్టికి, తేజస్సుకు, ఆరోగ్యకరమైన ఉత్సాహానికి ఈమె ప్రతీక.

సృష్టికర్త అయిన తల్లి

సృష్టికి ముందు అంతా అంధకారం ఉన్నప్పుడు అమ్మవారి చిరునవ్వు నుండే వెలుగు పుట్టి, బ్రహ్మాండం ఏర్పడిందని దేవీ సంప్రదాయం చెబుతుంది. "కు" (కొంచెం), "ఊష్మ" (వేడి, శక్తి), "అండ" (బ్రహ్మాండం) అనే మాటల కలయికే కూష్మాండ. ఈ తల్లి సూర్యమండలం లోపల నివసిస్తుందని, సూర్యుని తేజస్సు ఆమెదేనని వర్ణన. ఎనిమిది చేతులతో కమండలం, ధనుర్బాణాలు, పద్మం, అమృత కలశం, చక్రం, గద, జపమాల ధరించి సింహ వాహనంపై దర్శనమిచ్చే అష్టభుజ దేవి ఈమె.

గుమ్మడికాయ సంప్రదాయం

కూష్మాండం అంటే బూడిద గుమ్మడికాయ అని కూడా అర్థం. అందుకే కొన్ని సంప్రదాయాల్లో ఈ రోజు అమ్మవారికి బూడిద గుమ్మడికాయ సమర్పిస్తారు. తెలుగు నాట దసరా రోజుల్లో, ముఖ్యంగా ఆయుధ పూజ నాడు, ఇళ్లకు, వాహనాలకు, దుకాణాలకు దిష్టి తీయడానికి బూడిద గుమ్మడికాయ కొట్టే ఆచారం విస్తృతంగా ఉంది. గుమ్మడికాయకు, శక్తి ఆరాధనకు ఉన్న ఈ అనుబంధం కూష్మాండ పేరులోనే కనిపిస్తుంది.

పూజా విధానం

• ఉదయం స్నానానంతరం కలశానికి, అఖండ దీపానికి పూజ చేసి, కూష్మాండ పటాన్ని పసుపు కుంకుమలతో అలంకరించాలి.
• పసుపు రంగు పూలు, చామంతులు, బంతిపూలు సమర్పించాలి.
• ధ్యానశ్లోకం: సురాసంపూర్ణకలశం రుధిరాప్లుతమేవ చ । దధానా హస్తపద్మాభ్యాం కూష్మాండా శుభదాస్తు మే ॥
• "ఓం దేవీ కూష్మాండాయై నమః" అని 108 సార్లు జపించాలి; సూర్యోదయ వేళ సూర్యునికి నమస్కరించడం కూడా మంచిది.
• మాల్పువా కొన్ని ప్రాంతాల ప్రసిద్ధ నైవేద్యం; తెలుగు ఇళ్లలో బొబ్బట్లు, పాయసం, గుమ్మడికాయ తీపి కూర వంటివి పెడతారు.
• సాయంత్రం దీపారాధన చేసి, లలితా సహస్రనామ పారాయణ, హారతితో ముగించాలి.

నియమాలు

ఉపవాసం చేసేవారు పగలు పాలు, పండ్లు తీసుకుని సాయంత్రం సాత్త్విక భోజనం చేయవచ్చు. ఈ నాలుగో రోజు నవరాత్రుల మధ్యభాగానికి చేరువవుతుంది కాబట్టి, నియమాలను శక్తి మేరకు కొనసాగించడం ముఖ్యం.

ఫలితం

కూష్మాండ ఆరాధనతో ఉత్సాహం, తేజస్సు, కుటుంబ శ్రేయస్సు కలుగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. చిరునవ్వుతో సృష్టినే నిర్మించిన తల్లి, మన జీవితాల్లో కూడా ఆనందాన్ని నింపుతుందని నమ్మకం.

కూష్మాండ మాత చిరునవ్వు మీ ఇంట వెలుగులు నింపుగాక.