కూష్మాండ పూజ – దేవీ నవరాత్రి నాలుగవ రోజు
కూష్మాండ పూజ దేవీ నవరాత్రుల నాలుగవ రోజు, ఆశ్వయుజ శుద్ధ చవితి నాడు చేస్తారు. తన చిరునవ్వుతో బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించిందని చెప్పబడే కూష్మాండ దుర్గను ఈ రోజు ఎర్రని పూలు, గుమ్మడికాయతో చేసిన వంటకాలతో పూజిస్తారు. ఆయురారోగ్యాలు, మనశ్శాంతి కోసం ఆమె మూల మంత్రాన్ని 108 సార్లు జపిస్తారు. ఈ సంవత్సరం తేదీ, తిథి సమయాలు పైన చూడవచ్చు.
కూష్మాండ ఎవరు?
‘కు’ అంటే కొంచెం, ‘ఊష్మ’ అంటే వేడి లేదా శక్తి, ‘అండం’ అంటే బ్రహ్మాండం. సృష్టికి ముందు అంతటా చీకటి ఉన్నప్పుడు ఈ తల్లి చిన్న చిరునవ్వుతో బ్రహ్మాండాన్ని పుట్టించిందని దేవీ కథలు చెబుతాయి. సూర్యమండలంలో నివసించే శక్తి ఈమెదే; ఎనిమిది చేతులతో ఉండటం వల్ల అష్టభుజాదేవి అనీ పిలుస్తారు.
కూష్మాండం అంటే గుమ్మడికాయ కూడా. అందుకే ఈ రోజు అమ్మవారికి గుమ్మడితో చేసిన వంటకం నివేదించడం, గుమ్మడికాయ దానం చేయడం ప్రత్యేకం. ధ్యాన శ్లోకంలో ఆమె రెండు చేతుల్లో రెండు కలశాలు పట్టుకున్నట్టు వర్ణన ఉంది. పూర్తి కథ కోసం కూష్మాండ దేవి కథ చదవండి.
కూష్మాండ ధ్యాన శ్లోకం
సురాసంపూర్ణకలశం రుధిరాప్లుతమేవ చ ।
దధానా హస్తపద్మాభ్యాం కూష్మాండా శుభదాస్తు మే ॥
అర్థం: తన కరకమలాలలో ఒక చేతిలో తేనెతో (సురతో) నిండిన కలశాన్ని, మరో చేతిలో రక్తంతో నిండిన కలశాన్ని ధరించిన శ్రీ కూష్మాండా దుర్గాదేవి మాకు సర్వశుభాలు కలిగించు గాక!
పూజ మొదలుపెట్టే ముందు ఈ శ్లోకాన్ని మూడుసార్లు నెమ్మదిగా చదివి, అమ్మవారి రూపాన్ని కళ్ళ ముందు నిలుపుకోండి. అర్థం తెలిసి చదివితే మనసు త్వరగా లగ్నమవుతుంది.
కూష్మాండ పూజా విధానం (ఇంట్లో చేసుకునే క్రమం)
- ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించండి. పూజా గదిని, పీఠాన్ని తుడిచి, ముందు ముగ్గు వేయండి.
- పాడ్యమి నాడు స్థాపించిన కలశం ముందు నెయ్యి దీపం వెలిగించండి. అఖండ దీపం పెట్టినవారు అది ఆరిపోకుండా నూనె, వత్తి సరిచూసుకోండి.
- ఆచమనం చేసి, ముందుగా గణపతిని తలచుకుని, “ఈ రోజు కూష్మాండ దుర్గ ఆరాధన చేస్తున్నాను” అని సంకల్పం చెప్పుకోండి.
- పైన ఇచ్చిన ధ్యాన శ్లోకం చదువుతూ సూర్యమండలంలో నివసించే తేజోమయమైన దేవిని మనసులో ధ్యానించండి.
- ఆవాహన, ఆసనం, అర్ఘ్య-పాద్య-ఆచమనాలు, స్నానం, వస్త్రం, గంధం, అక్షతలు — ఇలా షోడశోపచారాలను క్లుప్తంగానైనా భక్తితో సమర్పించండి.
- పుష్పాలు: ఎరుపు రంగు పూలు సమర్పించండి.
- ధూప దీపాలు: కస్తూరి వాసన గల అగరుబత్తి వెలిగించి, నెయ్యి దీపం చూపించండి.
- నైవేద్యం: గుమ్మడికాయ (కూష్మాండం) తో చేసిన వంటకాలు — గుమ్మడి హల్వా, గుమ్మడి పులుసు వంటివి — నివేదించండి.
- మూల మంత్రం “ఓం ఐం హ్రీం క్లీం కూష్మాండాయై నమః” కనీసం 108 సార్లు జపించి, తర్వాత కూష్మాండ గాయత్రి చదవండి.
- శ్రీ కూష్మాండ అష్టోత్తర శతనామావళి చదువుతూ కుంకుమతో అర్చన చేయండి. చివరగా మంగళహారతి ఇచ్చి, ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు చేసి, పూజలో తెలియక జరిగిన లోపాలకు క్షమాపణ వేడుకోండి.
సమయం తక్కువగా ఉన్న రోజు కనీసం దీపం వెలిగించి, ధ్యాన శ్లోకం చదివి, మూల మంత్రం 108 సార్లు జపించి, చిన్న నైవేద్యం పెట్టి మంగళహారతి ఇవ్వండి. భక్తితో చేసిన ఈ చిన్న పూజను కూడా కూష్మాండ దుర్గ సంతోషంగా స్వీకరిస్తుంది.
కూష్మాండ మంత్రం, గాయత్రి
మూల మంత్రం (కనీసం 108 సార్లు):
ఓం ఐం హ్రీం క్లీం కూష్మాండాయై నమః
కూష్మాండ గాయత్రి:
ఓం కూష్మాండాయై విద్మహే మహాశక్త్యై చ ధీమహి తన్నో దుర్గా ప్రచోదయాత్
మంత్రాన్ని సద్గురువు దగ్గర నేర్చుకోవడం శ్రేష్ఠం. న్యాసాలు, దిగ్బంధం వంటివి చేయలేనివారు కేవలం మూల మంత్రాన్ని శుచిగా, భక్తితో జపించినా చాలు. జపానికి రుద్రాక్ష లేదా స్ఫటిక మాల వాడవచ్చు; తూర్పు లేదా ఉత్తరం వైపు తిరిగి కూర్చుని, మనసు అమ్మవారి మీద నిలిపి జపించండి.
ఈ రోజు ఉపవాసం, దానం
కూష్మాండ దేవిని బుధవారం నాడు ఉపవాసం ఉండి పూజిస్తే విశేష ఫలితం ఉంటుందని చెబుతారు. నవరాత్రుల్లో చవితి నాడు కూడా ఉపవాసం లేదా ఒక్కపూట భోజనంతో ఆమెను కొలవవచ్చు. దానంగా గుమ్మడికాయ, పసుపు రంగు వస్తువులు ఇవ్వడం మంచిది.
నవరాత్రుల్లో ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసాహారం లేని సాత్విక ఆహారం తీసుకోవాలి. పూర్తి ఉపవాసమా, ఫలాహారమా, ఒక్కపూట భోజనమా అన్నది మీ ఆరోగ్యం సహకరించినంత మేరకే నిర్ణయించుకోండి.
తెలుగు ఇళ్లలో ఈ రోజు
నాలుగవ రోజు బొమ్మల కొలువు దగ్గర సాయంత్రం పేరంటం జరిగే ఇళ్లు చాలా ఉంటాయి; పిల్లలు కొత్త బొమ్మలు చేర్చి కొలువును మరింత అందంగా తీర్చిదిద్దుతారు. తెలంగాణలో ఆడపడుచులు తంగేడు, గునుగు పూలతో బతుకమ్మను పేర్చి ఆడతారు. విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రిపై కనకదుర్గమ్మ దసరా ఉత్సవాల్లో అమ్మవారు రోజుకో అలంకారంలో దర్శనమిస్తారు; ఏ రోజు ఏ అలంకారమో ఆలయం ప్రతి సంవత్సరం ప్రకటిస్తుంది — ఇంద్రకీలాద్రి దసరా అలంకారాల వివరాలు చూడండి. శ్రీశైలంలో భ్రమరాంబ అమ్మవారికి కూడా ఈ రోజుల్లో నవరాత్రి ఉత్సవాలు వైభవంగా జరుగుతాయి.
కూష్మాండ పూజ ఫలం
కూష్మాండ దుర్గ ఆరాధన వల్ల ఆయుర్దాయం పెరుగుతుందని, ఆరోగ్యం మెరుగుపడి రోగాలు, దుఃఖాలు తొలగిపోతాయని నమ్మకం. మానసిక శాంతి, ఐశ్వర్యం, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం కలుగుతాయని, ఆత్మవిశ్వాసం, దృఢసంకల్పం పెరిగి పనుల్లో విజయం లభిస్తుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
దేవీ నవరాత్రుల తొమ్మిది రోజులు
- ఘటస్థాపన (కలశ స్థాపన) – పాడ్యమి, వ్రత ప్రారంభం
- 1వ రోజు – శైలపుత్రి పూజ (పాడ్యమి)
- 2వ రోజు – బ్రహ్మచారిణి పూజ (విదియ)
- 3వ రోజు – చంద్రఘంట పూజ (తదియ)
- 4వ రోజు – కూష్మాండ పూజ (చవితి)
- 5వ రోజు – స్కందమాత పూజ (పంచమి)
- 6వ రోజు – కాత్యాయని పూజ (షష్ఠి)
- 7వ రోజు – కాళరాత్రి పూజ (సప్తమి)
- 8వ రోజు – మహాగౌరి పూజ (అష్టమి, దుర్గాష్టమి)
- 9వ రోజు – సిద్ధిదాత్రి పూజ (నవమి, మహర్నవమి)
- పారణ – విజయదశమి (దశమి), వ్రత సమాప్తి
అన్ని రోజుల వివరాలు, వ్రత నియమాలు ఒకేచోట కావాలంటే దేవీ నవరాత్రుల సంపూర్ణ మార్గదర్శి చూడండి.
ఈ రోజు పఠించవలసిన స్తోత్రాలు
- సిద్ధ కుంజికా స్తోత్రం
- శ్రీ దుర్గా సప్తశ్లోకీ
- శ్రీ దుర్గా అష్టోత్తర శతనామావళి
- నవదుర్గలు – దుర్గాదేవి తొమ్మిది రూపాలు
ఆధారం: శ్రీ దుర్గా నిత్యారాధన — నూతలపాటి రాజేశ్వర శర్మ
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కూష్మాండ పూజ ఎప్పుడు?
కూష్మాండ దేవికి ఏ నైవేద్యం పెట్టాలి?
కూష్మాండ దేవికి ఏ పూలు వాడాలి?
కూష్మాండ మంత్రం ఏది?
కూష్మాండ పూజలో ఏ దానం చేయాలి?
ఆరోగ్య సమస్యలు ఉంటే నవరాత్రి ఉపవాసం తప్పనిసరా?
సంబంధిత విషయాలు
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

