కూష్మాండ దేవి కథ – నవరాత్రి నాలుగవ రోజు అమ్మవారు

కూష్మాండ దేవి తన చిరునవ్వుతో ఈ బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించిన తల్లిగా భక్తులు కొలిచే అమ్మవారు. దేవీ నవరాత్రుల నాలుగవ రోజున, ఆశ్వయుజ శుద్ధ చవితి నాడు, నవదుర్గల్లో నాలుగవ రూపంగా ఈమెను పూజిస్తారు. సూర్యమండలంలో నివసించి సూర్యునికే కాంతినిచ్చే తల్లిగా కూడా ఈమెను తలచుకుంటారు.

కూష్మాండ ధ్యానశ్లోకం

సురాసంపూర్ణకలశం రుధిరాప్లుతమేవ చ । దధానా హస్తపద్మాభ్యాం కూష్మాండా శుభదాస్తు మే ॥

తన కరకమలాల్లో రెండు కలశాలను ధరించిన కూష్మాండ దేవి నాకు సకల శుభాలనూ ప్రసాదించుగాక అని దీని అర్థం. "శుభదాస్తు మే" అనే మాటలతో ముగిసే ఈ శ్లోకం, శుభాలను ఇచ్చే తల్లిగా ఆమెను ప్రార్థిస్తుంది.

కూష్మాండ అనే పేరుకు అర్థం

కూష్మాండ అనే పదంలో మూడు భాగాలు ఉన్నాయి.

• కు అంటే చిన్నది.
• ఊష్మ అంటే వేడి లేదా శక్తి.
• అండం అంటే గుడ్డు.

మూడూ కలిపితే శక్తితో నిండిన చిన్న బ్రహ్మాండం అని అర్థం. బ్రహ్మాండం అంటేనే విశ్వం అనే అండం. ఆ అండాన్ని తనలోంచి వెలువరించిన తల్లి కాబట్టి ఆమె కూష్మాండ. సంస్కృతంలో కూష్మాండం అంటే గుమ్మడి జాతి కాయ. ఈ అమ్మవారికి గుమ్మడితో చేసిన వంటకాలు నివేదించే ఆచారం అందుకే వచ్చిందని చెప్పుకుంటారు.

చిరునవ్వుతో పుట్టిన విశ్వం

భక్తి సంప్రదాయంలో చెప్పుకునే దాని ప్రకారం, సృష్టి మొదట్లో అంతటా చీకటే నిండి ఉండేది. సూర్యుడు లేడు, చంద్రుడు లేడు, ఒక్క నక్షత్రం కూడా లేదు. ఆ అనంతమైన శూన్యంలో కూష్మాండ దేవి చిరునవ్వు నవ్వింది.

ఆ చిరునవ్వుతోనే ఈ విశ్వం పుట్టింది, వెలుగుతో నిండిపోయింది. నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, సూర్యుడు, చంద్రుడు అన్నీ అమ్మ నవ్వు నుండే పుట్టాయి. మిగతా రూపాల కథల్లో యుద్ధాలు, తపస్సులు ఉంటే, ఈ కథలో ఉన్నది ఒక్క చిరునవ్వు మాత్రమే. అంత సులువుగా, అంత ప్రేమగా సృష్టి జరిగిందని ఈ కథ చెబుతుంది.

సూర్యమండలంలో నివసించే తల్లి

ప్రచారంలో ఉన్న కథల ప్రకారం, సృష్టి తరువాత అమ్మవారు తన శక్తిని సూర్యమండలంలో నిలిపింది. సూర్యునికి కాంతినీ శక్తినీ ఇచ్చింది ఆ తల్లే. అందుకే అమ్మను సూర్యమండలంలో నివసించే తల్లి అని పిలుస్తారు. ఆమె తేజస్సు నూరు కోట్ల సూర్యుల కాంతితో సమానం అని వర్ణిస్తారు. మనకు ప్రతిరోజూ కనిపించే సూర్యుడి వెలుగు వెనుక ఉన్నది ఈ తల్లి శక్తే అని భక్తుల భావన.

మూడు మహాశక్తులకు మూలం

కూష్మాండ దేవి తన చిరునవ్వుతో మహాకాళి, మహాలక్ష్మి, మహాసరస్వతి అనే మూడు మహాశక్తులను సృష్టించింది. ఈ శక్తుల నుండి త్రిమూర్తులు, వారి శక్తులు జన్మించారు. ఈ విధంగా సమస్త సృష్టికీ అమ్మవారే మూలకారణం అయింది. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులకంటే ముందు ఉన్న ఆదిశక్తిగా కూష్మాండను తలచుకోవడానికి కారణం ఇదే.

కూష్మాండ దేవి రూపం

కూష్మాండ దేవికి ఎనిమిది చేతులు, అందుకే ఆమెను అష్టభుజాదేవి అని కూడా పిలుస్తారు. అమ్మవారు సింహం మీద కూర్చుని ఉంటుంది. ఆమె ఎనిమిది చేతుల్లో ఉండేవి:

• కమండలం, ధనుస్సు, బాణం, కమలం
• అమృతకలశం, చక్రం, గద, జపమాల

అమ్మవారి చేతిలోని జపమాల సకల సిద్ధులనూ సంపదలనూ ప్రసాదిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం.

నవరాత్రి నాలుగవ రోజు పూజ

• కూష్మాండ అమ్మవారికి ఎర్రని పూలు సమర్పించడం ఆనవాయితీ.
• గుమ్మడికాయతో చేసిన వంటకాలను నైవేద్యంగా పెట్టడం ఈ రోజు ప్రత్యేకత. చాలా ఇళ్ళలో గుమ్మడికాయ పులుసు లేదా తీపి గుమ్మడి హల్వా లాంటివి చేసి నివేదిస్తారు. ఇది ఒక ప్రసిద్ధ ఆచారం మాత్రమే, ఇంటి సంప్రదాయాన్ని బట్టి మారవచ్చు.
• ధ్యానశ్లోకం చదివి, దీపం వెలిగిస్తారు.
• ఓం ఐం హ్రీం క్లీం కూష్మాండాయై నమః అనే మంత్రాన్ని నూట ఎనిమిది సార్లు జపిస్తారు.

కూష్మాండ దేవి ఆరాధన వల్ల ఆయుష్షు, ఆరోగ్యం వృద్ధి చెందుతాయని, రోగాలూ దుఃఖాలూ దూరమవుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. మనశ్శాంతి, ఐశ్వర్యం, ఆత్మవిశ్వాసం కూడా కలుగుతాయని చెప్పుకుంటారు. సూర్యుడికి కాంతినిచ్చే తల్లి కాబట్టి, ఆరోగ్యం కోసం ఈ అమ్మను ప్రార్థించడం చాలామంది పాటించే పద్ధతి.