నవదుర్గలు ఎవరు? దుర్గమ్మ తొమ్మిది రూపాలు, నవరాత్రుల్లో ఏ రోజు ఏ అమ్మవారు

నవదుర్గలు అంటే దుర్గమ్మ ధరించిన తొమ్మిది రూపాలు: శైలపుత్రి, బ్రహ్మచారిణి, చంద్రఘంట, కూష్మాండ, స్కందమాత, కాత్యాయని, కాళరాత్రి, మహాగౌరి, సిద్ధిదాత్రి. ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి నుండి మొదలయ్యే దేవీ నవరాత్రుల్లో రోజుకొక రూపాన్ని ఈ వరుసలోనే పూజిస్తారు. పదవ రోజు విజయదశమి. ఈ తొమ్మిది మంది వేర్వేరు దేవతలు కాదు, ఒకే మహాదుర్గ వేర్వేరు రూపాలు.

మహాదుర్గ ఎలా పుట్టింది

పూర్వం దేవతలకూ రాక్షసులకూ మధ్య నూరేళ్ళ పాటు యుద్ధం జరిగింది. అందులో దేవతలు ఓడిపోయారు. మహిషాసురుడు స్వర్గలోకాన్ని ఆక్రమించుకున్నాడు. దిక్కుతోచని దేవతలు బ్రహ్మదేవుని దగ్గరకు వెళ్ళి శరణు వేడుకున్నారు. బ్రహ్మదేవుడు వారిని వెంటబెట్టుకుని శ్రీమహావిష్ణువు దగ్గరకు వెళ్ళాడు. అక్కడికి పరమశివుడు కూడా వచ్చాడు.

మహిషాసురుణ్ణి మామూలు పద్ధతిలో గెలవడం సాధ్యం కాదని త్రిమూర్తులు గ్రహించారు. అందరి దివ్యశక్తులనూ ఒక్కటి చేసి ఒక మహాశక్తిని సృష్టించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అప్పుడు దేవతలందరి శరీరాల నుండి దివ్యమైన తేజస్సు బయటకు వచ్చింది. దుర్గా సప్తశతి ఆ దృశ్యాన్ని ఇలా వర్ణిస్తుంది.

అతులం తత్ర తత్తేజః సర్వదేవశరీరజమ్ । ఏకస్థం తదభూన్నారీ వ్యాప్తలోకత్రయం త్విషా ॥

దేవతలందరి శరీరాల నుండి వెలువడిన ఆ సాటిలేని తేజస్సు ఒక్కచోట చేరి, తన కాంతితో ముల్లోకాలనూ నింపిన ఒక దివ్య స్త్రీ రూపంగా మారింది. ఆ తల్లే మహాదుర్గ.

అమ్మవారికి పద్దెనిమిది భుజాలు, ప్రతి చేతిలో ఒక్కొక్క దివ్యాయుధం. ముఖం కోటి సూర్యుల కాంతితో వెలిగిపోతోంది. శరీరం బంగారు వన్నెతో మెరిసిపోతోంది. కన్నులు విరిసిన తామరపూవుల్లా, కురులు నల్లని మేఘాల్లా ఉన్నాయి.

దేవతలు ఆనందంతో అమ్మవారిని స్తుతించి, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించమని వేడుకున్నారు. ధర్మాన్ని కాపాడటానికి వాడిని వధిస్తానని అమ్మ మాట ఇచ్చింది. అప్పుడు అమ్మవారికి వాహనంగా పరాక్రమం గల ఒక సింహం ప్రత్యక్షమైంది. ఆ సింహాన్ని ఎక్కి అమ్మ యుద్ధానికి బయలుదేరింది. ఘోర యుద్ధం తరువాత దశమి రోజున మహిషాసురుణ్ణి సంహరించి దేవతల దుఃఖాన్ని తొలగించింది. విజయదశమి పండుగకు మూలం ఈ విజయమే అని భక్తులు చెప్పుకుంటారు.

ఒక్క దుర్గ, తొమ్మిది రూపాలు

ఒక్క మహిషాసురుణ్ణే కాదు, లోకాలను పీడిస్తున్న ఇంకా ఎందరో రాక్షసులను సంహరించడానికి మహాదుర్గ తొమ్మిది రూపాల్లో అవతరించి ధర్మాన్ని నిలబెట్టింది. ఆ తొమ్మిది రూపాలే నవదుర్గలు. దేవీ కవచంలోని ఈ శ్లోకాలు వారిని వరుసగా పేర్కొంటాయి.

ప్రథమం శైలపుత్రీ చ ద్వితీయం బ్రహ్మచారిణీ । తృతీయం చంద్రఘంటేతి కూష్మాండేతి చతుర్థకమ్ ॥ పంచమం స్కందమాతేతి షష్ఠం కాత్యాయనీతి చ । సప్తమం కాళరాత్రీతి మహాగౌరీతి చాష్టమమ్ ॥ నవమం సిద్ధిదాత్రీ చ నవదుర్గాః ప్రకీర్తితాః । ఉక్తాన్యేతాని నామాని బ్రహ్మణైవ మహాత్మనా ॥

మొదటిది శైలపుత్రి, రెండవది బ్రహ్మచారిణి, మూడవది చంద్రఘంట, నాలుగవది కూష్మాండ, ఐదవది స్కందమాత, ఆరవది కాత్యాయని, ఏడవది కాళరాత్రి, ఎనిమిదవది మహాగౌరి, తొమ్మిదవది సిద్ధిదాత్రి. వీరినే నవదుర్గలు అంటారు. ఈ పేర్లను స్వయంగా బ్రహ్మదేవుడే చెప్పాడు అని ఈ శ్లోకాల భావం.

నవరాత్రుల్లో ఏ రోజు ఏ అమ్మవారు

• మొదటి రోజు – శైలపుత్రి: పర్వతరాజు హిమవంతుని కూతురు. వృషభం మీద, చేతిలో త్రిశూలంతో దర్శనమిస్తుంది.
• రెండవ రోజు – బ్రహ్మచారిణి: శివుని కోసం కఠోర తపస్సు చేసిన పార్వతి రూపం. చేతుల్లో జపమాల, కమండలం.
• మూడవ రోజు – చంద్రఘంట: తలపై గంట ఆకారంలో అర్ధచంద్రుణ్ణి ధరించిన తల్లి. ఉగ్రరూపంలో ఉన్నా భక్తులకు శాంతినీ సౌమ్యతనూ ఇచ్చే అమ్మ.
• నాలుగవ రోజు – కూష్మాండ: తన చిరునవ్వుతో బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించిన అమ్మ.
• ఐదవ రోజు – స్కందమాత: కుమారస్వామి (స్కందుడు) తల్లి.
• ఆరవ రోజు – కాత్యాయని: మహిషాసురుణ్ణి సంహరించిన అమ్మ.
• ఏడవ రోజు – కాళరాత్రి: దుష్టశక్తులను నాశనం చేసి, భయాన్ని పోగొట్టే అమ్మ.
• ఎనిమిదవ రోజు – మహాగౌరి: పవిత్రతకు ప్రతీక. తెల్లని వస్త్రాలతో తెల్లని వృషభం మీద కూర్చుని ఉంటుంది.
• తొమ్మిదవ రోజు – సిద్ధిదాత్రి: అన్ని సిద్ధులనూ ప్రసాదించే అమ్మ.

ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. ఈ వరుస దేశమంతా ప్రచారంలో ఉన్న నవదుర్గా పూజా క్రమం. విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రి వంటి కొన్ని ఆలయాల్లో దసరా రోజుల్లో అమ్మవారికి తమదైన సంప్రదాయ అలంకారాలు వేరే క్రమంలో చేస్తారు. రెండూ ఒకే అమ్మను కొలిచే పద్ధతులే.

ధ్యానశ్లోకం చెప్పే రూపం – మహాగౌరి ఉదాహరణ

ఒక్కొక్క రూపానికీ తనదైన వర్ణం, వాహనం, ఆయుధాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ ఆ రూపపు ధ్యానశ్లోకంలోనే ఉంటాయి. పూజకు ముందు ఆ శ్లోకం చదువుకుంటే అమ్మ రూపం మనసులో స్పష్టంగా నిలుస్తుంది. ఉదాహరణకు మహాగౌరి ధ్యానశ్లోకం ఇది.

శ్వేతే వృషే సమారూఢా శ్వేతాంబరధరా శుచిః । మహాగౌరీ శుభం దద్యాన్మహాదేవప్రమోదదా ॥

తెల్లని వృషభం మీద కూర్చుని, తెల్లని వస్త్రాలు ధరించిన, పవిత్రమైన, మహాదేవునికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే మహాగౌరి మనకు శుభాలను ప్రసాదించుగాక అని దీని అర్థం. ఈ ఒక్క శ్లోకంలోనే అమ్మ వాహనం (వృషభం), వస్త్రం (తెలుపు), స్వభావం (శుచి) మూడూ చెప్పబడ్డాయి.

నవదుర్గలు మనకు ఏం నేర్పుతాయి

నవదుర్గల రూపాలు పూజకు మాత్రమే పరిమితం కావు. అవి మన జీవితంలోని వేర్వేరు దశలను, మనసులోని వేర్వేరు కోణాలను కూడా సూచిస్తాయి. బ్రహ్మచారిణి తపస్సునూ నియమనిష్ఠనూ నేర్పుతుంది. ఏదైనా సాధించాలంటే ఓపికగా పట్టుదలతో నిలవాలని ఆమె కథ చెబుతుంది. కాళరాత్రి భయాన్ని జయించే ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది. చీకటిలాంటి నల్లని రూపంలో ఉన్నా భక్తులకు ఆమె శుభాలే ఇస్తుందని నమ్మకం.

నవదుర్గలను ఆరాధించడం వల్ల శక్తి, జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం, ఆరోగ్యం, విజయం కలుగుతాయని, ఆధ్యాత్మికంగా కూడా ఎదుగుతామని భక్తుల విశ్వాసం. శక్తి ఉపాసన మనలో దాగి ఉన్న శక్తిని మేల్కొలుపుతుంది. జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొనే మనోబలం ఇస్తుంది.

నవరాత్రుల్లో ఇంట్లో ఎలా పూజిస్తారు

చాలా ఇళ్ళలో మొదటి రోజు కలశ స్థాపన చేసి, తొమ్మిది రోజులూ అదే కలశం దగ్గర దీపం వెలిగిస్తారు. రోజుకొక అమ్మవారి ధ్యానశ్లోకం చదివి, ఆమె కథ చెప్పుకుని, ఆ రోజు అమ్మకు ఇష్టమని చెప్పుకునే పూలు, నైవేద్యం సమర్పిస్తారు. కొందరు రోజుకొక నామమంత్రాన్ని నూట ఎనిమిది సార్లు జపిస్తారు. తెలుగు ఇళ్ళలో ఈ రోజుల్లో బొమ్మల కొలువు పెట్టడం, తెలంగాణలో బతుకమ్మ ఆడటం కూడా ఇదే పండుగ సందడిలో భాగం. ఎనిమిదవ రోజు దుర్గాష్టమి, తొమ్మిదవ రోజు మహానవమి, పదవ రోజు విజయదశమి.

తొమ్మిది రోజులు, తొమ్మిది కథలు

రోజు	అమ్మవారు	కథ	అష్టోత్తరం
1	శైలపుత్రి	కథ చదవండి	108 నామాలు
2	బ్రహ్మచారిణి	కథ చదవండి	108 నామాలు
3	చంద్రఘంట	కథ చదవండి	108 నామాలు
4	కూష్మాండ	కథ చదవండి	108 నామాలు
5	స్కందమాత	కథ చదవండి	108 నామాలు
6	కాత్యాయని	కథ చదవండి	108 నామాలు
7	కాళరాత్రి	కథ చదవండి	108 నామాలు
8	మహాగౌరి	కథ చదవండి	108 నామాలు
9	సిద్ధిదాత్రి	కథ చదవండి	108 నామాలు