శైలపుత్రి దేవి కథ – నవరాత్రి మొదటి రోజు అమ్మవారు

శైలపుత్రి అంటే పర్వతరాజు హిమవంతుని కూతురు. దేవీ నవరాత్రుల మొదటి రోజున, ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి నాడు, నవదుర్గల్లో మొదటి తల్లిగా ఈమెను పూజిస్తారు. పూర్వజన్మలో దక్షుని కూతురు సతీదేవిగా ఉండి, మరుజన్మలో హిమవంతుని ఇంట పార్వతిగా పుట్టిన అమ్మవారే శైలపుత్రి.

శైలపుత్రి ధ్యానశ్లోకం

వందే వాంఛితలాభాయ చంద్రార్ధకృతశేఖరామ్ । వృషారూఢాం శూలధరాం శైలపుత్రీం యశస్వినీమ్ ॥

తలపై అర్ధచంద్రుణ్ణి ధరించి, వృషభం మీద కూర్చుని, త్రిశూలం పట్టుకున్న కీర్తిమంతురాలైన శైలపుత్రి దేవికి, కోరిన కోరికలు నెరవేరాలని నమస్కరిస్తున్నాను అని ఈ శ్లోకానికి అర్థం. "వాంఛితలాభాయ" అనే మాటలోనే ఈ శ్లోకం ఉద్దేశం ఉంది: మనసులోని కోరిక నెరవేరాలని అమ్మకు చేసే నమస్కారం ఇది.

సతీదేవి కథ – శైలపుత్రికి ముందు జన్మ

శైలపుత్రి కథ అమ్మవారి పూర్వజన్మ నుండి మొదలవుతుంది. బ్రహ్మదేవుడు సృష్టి కోసం ప్రజాపతులను సృష్టించాడు. వారిలో దక్షప్రజాపతి ఒకడు. దక్షుని కూతుళ్ళలో సతీదేవి ఒకరు. చిన్నప్పటి నుండీ ఆమె మనసు శివుని మీదే ఉండేది. దక్షుడు ఏర్పాటు చేసిన స్వయంవరానికి శివుడు యోగి రూపంలో వచ్చి సతీదేవిని పెళ్ళి చేసుకున్నాడు.

ఈ పెళ్ళి దక్షునికి మనస్ఫూర్తిగా నచ్చలేదు. కొంతకాలం తరువాత అతను ఒక మహాయజ్ఞం తలపెట్టాడు. దేవతలందరినీ పిలిచాడు, కానీ అల్లుడైన శివుణ్ణీ కూతురైన సతినీ పిలవలేదు. పిలుపు లేకపోయినా తండ్రి చేసే యజ్ఞానికి వెళ్ళి తీరాలని సతి నిశ్చయించుకుంది. శివుడు వద్దని వారించినా ఆమె బయలుదేరింది.

దక్షయజ్ఞం – సతి దేహత్యాగం

యజ్ఞశాలకు వచ్చిన కూతుర్ని దక్షుడు ఆదరించలేదు. పైగా అందరి ముందూ అవమానించాడు, శివుణ్ణి నిందించాడు. తనను అవమానించినా భరించగలిగింది కానీ భర్తను నిందించడం సతి భరించలేకపోయింది. అక్కడే యోగాగ్నిలో తన దేహాన్ని విడిచిపెట్టింది.

ఈ వార్త విని శివుడు కోపంతో రగిలిపోయాడు. తన జటాజూటం నుండి వీరభద్రుణ్ణి సృష్టించాడు. వీరభద్రుడు దక్షయజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేశాడు. ఆ తరువాత దుఃఖంలో మునిగిన శివుడు సతి దేహాన్ని భుజాన మోసుకుంటూ లోకమంతా తిరగసాగాడు. సృష్టి కార్యం ఆగిపోయే పరిస్థితి వచ్చింది. అప్పుడు విష్ణుమూర్తి సుదర్శన చక్రంతో ఆ దేహాన్ని ముక్కలు చేశాడు. ఆ ముక్కలు పడిన చోట్లన్నీ శక్తిపీఠాలు అయ్యాయి. ఈ రోజు భక్తులు దర్శించుకునే శక్తిపీఠాలన్నింటి కథ ఇక్కడి నుండే మొదలవుతుంది.

హిమవంతుని కూతురు – శైలపుత్రి

మరుజన్మలో సతి పర్వతరాజు హిమవంతుని కూతురిగా పుట్టింది. శైలం అంటే పర్వతం, పుత్రి అంటే కూతురు. పర్వతరాజు కూతురు కాబట్టే అమ్మవారికి శైలపుత్రి అనే పేరు వచ్చింది.

జన్మ మారినా ఆమె మనసు మారలేదు. ఈ జన్మలో కూడా శివుని కోసమే కఠోర తపస్సు చేసింది. చలికాలంలో గడ్డకట్టే నీటిలో నిలబడి, వేసవిలో నాలుగు వైపులా మంటల మధ్య కూర్చుని తపస్సు కొనసాగించింది. ఆ తపస్సుకు మెచ్చి శివుడు ఆమెను మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. ఒక జన్మలో విడిపోయిన దంపతులు మరుజన్మలో తిరిగి కలిశారు. అందుకే దాంపత్య సుఖం కోరుకునేవారు శైలపుత్రిని ప్రత్యేకంగా కొలుస్తారు.

శైలపుత్రి రూపం, దాని అర్థం

శైలపుత్రి వృషభం మీద కూర్చుని ఉంటుంది. కుడిచేతిలో త్రిశూలం, ఎడమచేతిలో కమలం, తలపై అర్ధచంద్రుడు. ధ్యానశ్లోకంలో చెప్పిన "వృషారూఢాం శూలధరాం" అనే మాటలు ఈ రూపాన్నే వర్ణిస్తాయి.

• వృషభం: స్థిరత్వానికీ ధర్మానికీ సంకేతం.
• త్రిశూలం: సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే మూడు గుణాలనూ సమతుల్యంగా ఉంచుకోవాలని చెబుతుంది.
• కమలం: బురదలో పుట్టినా అంటకుండా వికసించే పవిత్రతకు సంకేతం.
• అర్ధచంద్రుడు: చంచలమైన మనసును అదుపులో ఉంచుకోవడాన్ని సూచిస్తాడు.

నవదుర్గల్లో మొదటి రూపం కావడంతో, సాధన కూడా ఇక్కడి నుండే మొదలవుతుందని పెద్దలు చెబుతారు. పర్వతంలా కదలని స్థిరమైన మనసు ఉంటేనే మిగతా ఎనిమిది మెట్లూ ఎక్కగలం అన్నది ఆ భావం.

నవరాత్రి మొదటి రోజు పూజ

చాలా ఇళ్ళలో నవరాత్రి మొదటి రోజునే కలశ స్థాపన చేసి, శైలపుత్రి పూజతో తొమ్మిది రోజుల ఆరాధన మొదలుపెడతారు.

• శైలపుత్రి అమ్మవారికి ఎర్రని పూలు, ముఖ్యంగా గులాబీలు సమర్పించడం ఆనవాయితీ.
• పాలతో చేసిన తీపి పదార్థాన్ని నైవేద్యంగా పెట్టడం ఒక ప్రసిద్ధ ఆచారం.
• నేతి దీపం వెలిగించి, పైన చెప్పిన ధ్యానశ్లోకం చదువుకుంటారు.
• ఓం ఐం హ్రీం క్లీం శైలపుత్ర్యై నమః అనే మంత్రాన్ని నూట ఎనిమిది సార్లు జపించడం విశేషం.

శైలపుత్రి ఆరాధన వల్ల మనోబలం పెరుగుతుందని, కష్టాలను ఎదుర్కొనే శక్తి కలుగుతుందని భక్తుల నమ్మకం. ఆరోగ్యం, దాంపత్య సుఖం, సంపద, ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతి కూడా లభిస్తాయని చెప్పుకుంటారు.