నాగుల చవితి 2026 నవంబర్ 13, శుక్రవారం. కార్తీక శుద్ధ చవితి నాడు ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణల్లోని తెలుగు కుటుంబాలు పుట్ట దగ్గర నాగదేవతలను పూజిస్తాయి. ఆ రోజు పెద్దలు చెప్పే కథ ఆస్తీకుడిది. వేలకొద్దీ పాములు మంటల్లో పడిపోతున్న ఒక యజ్ఞాన్ని ఆపిన బాలుడి కథ.
ఒక పెద్ద యజ్ఞం జరుగుతోంది. హోమగుండంలో మంటలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి. ఋత్విక్కులు మంత్రం చదివిన ప్రతిసారీ ఆకాశం నుంచి పాములు వచ్చి ఆ మంటల్లో పడిపోతున్నాయి. ఒకటి కాదు, రెండు కాదు, వేలకు వేలు. చిన్న పాములు, కొండంత పాములు, ఏ తప్పూ చేయని పాములు కూడా. ఎంత దూరం పారిపోయినా ఆ మంత్రం వాటిని లాగి తెచ్చి అగ్నిలో పడేస్తోంది.
ఇంకొన్ని గడియలు గడిస్తే ఈ భూమి మీద ఒక్క పాము కూడా మిగలదు. సరిగ్గా అప్పుడు ఒక చిన్న బాలుడు ఆ యజ్ఞశాలలోకి నడిచి వచ్చాడు. రాజు ముందు నిలబడి ఒకే ఒక్క మాట అన్నాడు. ఆ ఒక్క మాటతో ఆ యజ్ఞం ఆగిపోయింది. ఆ బాలుడు ఎవరు? అంతమంది మహర్షులు ఆపలేని యజ్ఞాన్ని ఒక పిల్లవాడు ఎలా ఆపాడు?
ఈ కథ వీడియో (ఆంగ్లంలో)
నాగుల చవితి 2026 తేదీ
- తేదీ: శుక్రవారం, నవంబర్ 13, 2026
- తిథి: కార్తీక శుద్ధ చవితి. హైదరాబాద్‌కు నవంబర్ 12 సాయంత్రం 6:09కి మొదలై, నవంబర్ 13 రాత్రి 8:42కి ముగుస్తుంది.
- ఇతర పేర్లు: నాగుల చవితి, నాగ చతుర్థి (Nagula Chaviti)
తిథి సమయాలు మీ ఊరిని బట్టి మారతాయి. మీ ఊరి సమయాలను నాగుల చవితి పండుగ పేజీలో లేదా పంచాంగం పేజీలో చూడండి. నవంబర్ 13కు సంబంధించిన కార్తీక పురాణం అధ్యాయం 4వ అధ్యాయం.
నాగుల చవితి అంటే ఏమిటి?
నాగుల చవితి నాగుల పండుగ. దీపావళి తర్వాత కొద్ది రోజులకు, కార్తీక శుద్ధ చవితి నాడు జరుపుకుంటారు. ఈ రోజు గుర్తు చేసుకునే కథను మహాభారతం ఆది పర్వం చెబుతుంది. ఆ కథను తలచుకుని నాగులను పూజించడం మన తెలుగు నేల మీద తరతరాలుగా వస్తున్న ఆచారం.
ఆస్తీకుడి కథ
కద్రువ శాపం
ఈ కథ చాలా వెనుక మొదలవుతుంది. కశ్యప మహర్షికి కద్రువ, వినత అని ఇద్దరు భార్యలు. కద్రువ బిడ్డలే నాగులు, వెయ్యి మంది.
ఒకసారి కద్రువ తన చెల్లెలు వినతతో ఒక పందెం కట్టింది. ఆ పందెం గెలవడానికి తన బిడ్డలను పిలిచి, "నా కోసం ఒక మోసం చేయండి" అని అడిగింది. కొందరు నాగులు ఒప్పుకోలేదు. "అమ్మా! మోసం చేయడం తప్పు. మేము చేయము" అన్నారు.
కద్రువకు కోపం వచ్చింది. కన్నతల్లే తన బిడ్డలను శపించింది. "నా మాట వినని మీరు, జనమేజయుడు అనే రాజు చేసే సర్పయాగంలో కాలిపోతారు." నిజం చెప్పినందుకు శాపం. అది కూడా అమ్మ నోటి నుంచి.
బ్రహ్మదేవుడి మాట
నాగులందరూ భయపడిపోయారు. వాళ్ళ పెద్ద వాసుకి బ్రహ్మదేవుడి దగ్గరికి వెళ్ళాడు. బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు. "వాసుకీ! తల్లి శాపం తప్పదు. కానీ మంచి నాగులు నశించరు. నీ చెల్లెలికి, జరత్కారుడు అనే మహర్షికి ఒక కొడుకు పుడతాడు. అతని పేరు ఆస్తీకుడు. అతడే మిమ్మల్ని కాపాడతాడు."
వాసుకి తన చెల్లెలిని జరత్కారు మహర్షికి ఇచ్చి పెళ్ళి చేశాడు. వాళ్ళకు ఒక కొడుకు పుట్టాడు, ఆస్తీకుడు. చిన్న వయసులోనే వేదాలన్నీ నేర్చుకున్నాడు. మామయ్య వాసుకి ఇంట్లో పెరిగాడు.
పరీక్షిత్తు, ముని కుమారుడి శాపం
కాలం గడిచింది. శాపం నిజమయ్యే రోజు దగ్గరపడింది. హస్తినాపురాన్ని పరీక్షిత్తు మహారాజు పాలిస్తున్నాడు. ఆయన అర్జునుడి మనవడు. ఒకరోజు ఆయన వేటకు వెళ్ళాడు. బాగా అలసిపోయాడు, దాహం వేసింది. అడవిలో శమీకుడు అనే ముని తపస్సు చేస్తూ కనిపించాడు.
రాజు నీళ్ళు అడిగాడు. ముని మౌనవ్రతంలో ఉన్నాడు, జవాబు ఇవ్వలేదు. అలసటలో రాజుకు కోపం వచ్చింది. అక్కడ పడి ఉన్న ఒక చచ్చిన పామును తన విల్లు కొనతో ఎత్తి, ముని మెడలో వేసి వెళ్ళిపోయాడు.
ఇది ఆ ముని కొడుకు శృంగికి తెలిసింది. అతడు చిన్నవాడు, కోపం ఆపుకోలేకపోయాడు. "నా తండ్రిని అవమానించిన ఆ రాజు ఏడు రోజుల్లో తక్షకుడి కాటుతో మరణిస్తాడు" అని శపించాడు.
శమీక ముని కొడుకును మందలించాడు. "రాజు అలసటలో తప్పు చేశాడు. నువ్వు కోపంలో తప్పు చేశావు" అన్నాడు. కానీ అన్న మాట వెనక్కి రాదు. పరీక్షిత్తు తన తప్పు తెలుసుకుని బాధపడ్డాడు. ఏడు రోజులు గట్టి కాపలా మధ్య ఉన్నాడు. అయినా ఏడవ రోజు నాగరాజు తక్షకుడు వచ్చి కాటు వేశాడు. రాజు మరణించాడు.
జనమేజయుడి సర్పయాగం
పరీక్షిత్తు కొడుకు జనమేజయుడు రాజయ్యాడు. పెద్దవాడయ్యాక తండ్రి ఎలా మరణించాడో తెలుసుకున్నాడు. అతని గుండె మండిపోయింది. "ఒక్క తక్షకుడిని కాదు. పాముల జాతినే లేకుండా చేస్తాను" అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, సర్పయాగం మొదలుపెట్టాడు.
మంత్రాలు మొదలయ్యాయి. లోకంలో ఉన్న పాములన్నీ ఒక్కొక్కటిగా వచ్చి అగ్నిలో పడసాగాయి. కద్రువ శాపం నిజమవుతోంది. నాగలోకంలో వాసుకి వణికిపోయాడు. తన చెల్లెలి దగ్గరికి పరుగెత్తాడు. "అమ్మా! నీ కొడుకు పుట్టింది ఈ రోజు కోసమే. అతన్ని పంపు" అన్నాడు. ఆస్తీకుడు లేచి నిలబడ్డాడు. "మామయ్యా! భయపడకు. నేను వెళ్తున్నాను" అన్నాడు.
యజ్ఞాన్ని ఆపిన మాట
ఆ బాలుడు యజ్ఞశాలకు వచ్చాడు. కోపంగా మాట్లాడలేదు, వాదించలేదు. ముందు ఆ యజ్ఞాన్ని, రాజును, ఋత్విక్కులను తియ్యని మాటలతో స్తుతించాడు. జనమేజయుడు ముచ్చటపడ్డాడు. "ఇంత చిన్న వయసులో ఇంత జ్ఞానమా! బాలకా! నీకు ఏం కావాలో కోరుకో. ఇస్తాను" అన్నాడు.
సరిగ్గా అదే క్షణంలో ఋత్విక్కులు తక్షకుడి పేరు పిలిచారు. తక్షకుడు ఇంద్రుడి దగ్గర దాక్కుని ఉన్నాడు. మంత్రబలానికి అక్కడి నుంచి జారి, గిరగిరా తిరుగుతూ అగ్ని వైపు పడిపోతున్నాడు. అప్పుడు ఆస్తీకుడు చెయ్యి ఎత్తి ఒకే మాట అన్నాడు. "ఆగు!" మళ్ళీ అన్నాడు, "ఆగు!" మూడోసారి అన్నాడు, "ఆగు!" తక్షకుడు ఆకాశంలోనే ఆగిపోయాడు.
ఆస్తీకుడు రాజు వైపు తిరిగాడు. "మహారాజా! నాకు వరం ఇస్తానన్నావు. నా కోరిక ఇదే. ఈ యజ్ఞం ఇక్కడితో ఆగిపోవాలి. మిగిలిన నాగులు బ్రతకాలి." సభ అంతా నిశ్శబ్దమైపోయింది. జనమేజయుడు బంగారం ఇస్తానన్నాడు, గోవులు ఇస్తానన్నాడు. ఆస్తీకుడు ఒప్పుకోలేదు. "నాకు ఇంకేమీ వద్దు. నా తల్లి వంశాన్ని కాపాడు" అన్నాడు.
రాజు ఇచ్చిన మాట తప్పలేదు. "అలాగే కానివ్వండి" అన్నాడు. మంటలు చల్లారాయి. సర్పయాగం ఆగిపోయింది. నాగజాతి నిలిచింది.
నాగులందరూ ఆస్తీకుడి చుట్టూ చేరారు. "బాబూ! నీకు ఏం వరం కావాలి?" అని అడిగారు. ఆస్తీకుడు తన కోసం ఏమీ అడగలేదు. "ఈ కథను భక్తితో విన్నవారికి, నన్ను తలచుకున్నవారికి మీ వల్ల భయం ఉండకూడదు" అన్నాడు. నాగులు సంతోషంగా మాట ఇచ్చారు.
ఈ కథ నేర్పే పాఠం
ఈ కథలో ఒక విషయం గమనించండి. నాగులను నాశనం చేయబోయింది కోపం. కద్రువ కోపం, శృంగి కోపం, జనమేజయుడి కోపం. వాళ్ళను కాపాడింది మాత్రం ఒక పిల్లవాడి తియ్యని మాట.
నాగుల చవితి ఎలా జరుపుకుంటారు?
ఈ రోజు ఇంట్లో అందరూ ఉదయాన్నే తలస్నానం చేస్తారు. పూజ అయ్యే వరకు ఉపవాసం ఉంటారు. తర్వాత పిల్లాపాపలతో పుట్ట దగ్గరికి వెళ్తారు. పాములు ఉంటాయని నమ్మే చోటు అది.
పుట్టకు పసుపు, కుంకుమ పెడతారు. పూలు పెడతారు. పుట్టలో కొద్దిగా ఆవుపాలు పోస్తారు. చలిమిడి, నువ్వుల చిమ్మిలి, వడపప్పు, అరటిపండ్లు నైవేద్యం పెడతారు.
"నాగన్నా! మా పిల్లలను చల్లగా చూడు" అని మొక్కుతారు. పుట్ట మన్ను కొద్దిగా తీసి పిల్లల చెవులకు రాస్తారు. కళ్ళు, చెవులు చల్లగా ఉంటాయని పెద్దల నమ్మకం. ఇది సంప్రదాయ నమ్మకం మాత్రమే, వైద్య సూచన కాదు.
చాలామంది ఈ రోజు సుబ్రహ్మణ్య స్వామిని కూడా పూజిస్తారు. ఆయన్ని నాగరూపంలో కొలవడం మన సంప్రదాయం. పూజతో పాటు సుబ్రహ్మణ్య అష్టోత్తర శతనామావళి చదవవచ్చు.
పాములను కాపాడండి, ప్రకృతిని గౌరవించండి
ఒక మాట గుర్తుంచుకోండి. పాలు పోయవలసింది పుట్ట దగ్గర. బ్రతికి ఉన్న పామును పట్టుకుని దానికి బలవంతంగా పాలు పట్టకూడదు. అది పాముకు హాని. ఈ పండుగ చెప్పేది పాముకు హాని చేయవద్దనే.
కార్తీక మాసంలోనే ఈ పండుగ ఎందుకు? పెద్దలు ఒక మాట చెబుతారు. ఇది పంట చేతికి వచ్చే కాలం. రైతులు పొలాల్లో తిరిగే కాలం. పొలంలో ఎలుకలను తిని పంటను కాపాడేది పామే. అందుకే దాన్ని చంపవద్దు, దండం పెట్టు అని మన పెద్దలు నేర్పారు.
ఆస్తీకుడు అడిగిన వరం కూడా అదే. మనం వాటికి భయపడకూడదు. అవి మనకు భయపడకూడదు. ఈ రోజు పుట్ట దగ్గర పాలు పోసేటప్పుడు ఆ బాలుణ్ణి ఒకసారి తలచుకోండి.
ఓం నాగరాజాయ నమః.