కాత్యాయని దేవి కథ – నవరాత్రుల్లో ఆరవ రోజు పూజించే అమ్మవారు

నవదుర్గల్లో ఆరవ రూపం కాత్యాయని దేవి. నవరాత్రుల్లో ఆరవ రోజు ఈ అమ్మవారిని పూజిస్తారు. కాత్యాయన మహర్షి కూతురిగా అవతరించింది కాబట్టి అమ్మకు కాత్యాయని అనే పేరు వచ్చింది. మహిషాసురుణ్ణి సంహరించి దేవతలను కాపాడిన యోధురాలు ఈ తల్లే.

కాత్యాయని దేవి ధ్యాన శ్లోకం, దాని అర్థం

చంద్రహాసోజ్జ్వలకరా శార్దూలవరవాహనా । కాత్యాయనీ శుభం దద్యాద్దేవీ దానవఘాతినీ ॥

చంద్రహాసం అనే ఖడ్గంతో వెలిగే చేయి కలది, శ్రేష్ఠమైన పులిని వాహనంగా కలది, దానవులను సంహరించేది అయిన కాత్యాయని దేవి మనకు శుభం ప్రసాదించాలి అని ఈ శ్లోకానికి అర్థం.

శ్లోకంలోని చివరి మాట "దానవఘాతినీ" ఈ అమ్మవారి స్వభావాన్ని ఒక్క మాటలో చెబుతుంది. స్కందమాత చేతుల్లో పద్మాలు కనిపిస్తే, కాత్యాయని చేతిలో మెరిసేది చంద్రహాసం అనే ఖడ్గం. ఐదవ రోజు అమ్మతనం, ఆరవ రోజు యుద్ధవీరత్వం. ఒకే తల్లి రెండు ముఖాలు.

కాత్యాయన మహర్షి తపస్సు

పూర్వం కతుడు అనే మహర్షి ఉండేవారు. ఆయన కుమారుడు కాత్యుడు. ఆ కాత్యుని గోత్రంలో పుట్టినవారే ప్రసిద్ధులైన కాత్యాయన మహర్షి.

కాత్యాయనుడు పరాంబను ఉపాసిస్తూ ఎన్నో ఏళ్ళు కఠోరమైన తపస్సు చేశారు. ఆయనకు ఒకే కోరిక ఉండేది. జగన్మాత తన ఇంట్లో, తన కూతురిగా పుట్టాలి. ఒక భక్తుడు అమ్మను తనకు బిడ్డగా రమ్మని అడగడం ఎంత గొప్ప కోరికో ఆలోచించండి. ఆయన తపస్సుకు మెచ్చి అమ్మ ప్రత్యక్షమై ఆ కోరికను నెరవేర్చింది.

కాత్యాయని దేవి కథ: మహిషాసుర సంహారం

స్త్రీ చేతిలోనే మరణం

ఆ కాలంలో మహిషాసురుడు లోకాలను పీడిస్తూ ఉండేవాడు. బ్రహ్మదేవుడి వరం వల్ల వాడికి ఒక స్త్రీ చేతిలో మాత్రమే మరణం ఉంది. ఆడది తనను ఏం చేయగలదు అనే గర్వంతో వాడు దేవతలను స్వర్గం నుండి వెళ్ళగొట్టాడు.

ముగ్గురు దేవుళ్ళ తేజస్సు

దేవతల మొర విన్న బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు తమ తేజస్సులను ఒక్కటి చేసి ఒక మహాశక్తిని సృష్టించారు. ఆ దేవిని మొట్టమొదట ఆరాధించినది కాత్యాయన మహర్షి. అందుకే అమ్మవారికి కాత్యాయని అనే పేరు వచ్చింది.

పుట్టిన రోజు నుండి విజయం దాకా

అమ్మ కాత్యాయన మహర్షి కూతురిగా ఆశ్వయుజ బహుళ చతుర్దశి నాడు జన్మించింది. శుద్ధ సప్తమి, అష్టమి, నవమి ఈ మూడు రోజులు మహర్షి పూజలు అందుకుంది. దశమి నాడు మహిషాసురుణ్ణి సంహరించింది.

ఈ వరుసను గమనిస్తే మన పండుగ కాలం కళ్ళ ముందు కనిపిస్తుంది. సప్తమి, అష్టమి, నవమి నవరాత్రుల్లోనే అత్యంత ముఖ్యమైన రోజులు. ఆ తరువాత వచ్చే దశమిని మనం విజయదశమిగా జరుపుకుంటాం. మహిషాసురుడి మీద అమ్మ సాధించిన విజయాన్ని గుర్తుచేసుకునే రోజు అదేనని సంప్రదాయం చెబుతుంది.

కాత్యాయని దేవి రూపం

కాత్యాయని దేవి రూపం స్వచ్ఛమైన బంగారు రంగుతో మెరిసిపోతూ ఉంటుంది. అమ్మకు నాలుగు చేతులు.

• ఒక చేతితో వరదముద్ర
• ఒక చేతితో అభయహస్తం
• ఒక చేతిలో ఖడ్గం
• ఒక చేతిలో పద్మం

ధ్యాన శ్లోకంలో అమ్మ వాహనాన్ని "శార్దూలం" అని చెప్పారు, అర్థంలో దానిని పులిగా చెప్పుకున్నాం. అయితే పూజా పటాల్లో, చిత్రాల్లో అమ్మ ఎక్కువగా సింహం మీద కొలువై కనిపిస్తుంది. ఏ వాహనం మీద ఉన్నా, ఒక చేత్తో ఖడ్గం పట్టి మరో చేత్తో అభయం ఇచ్చే ఈ రూపం "శత్రువులకు భయం, భక్తులకు ధైర్యం" అనే మాటకు నిదర్శనం.

ఆరవ రోజు కాత్యాయని పూజ

ఆరవ రోజు ధ్యాన శ్లోకంతో పూజ మొదలుపెట్టి, అమ్మకు ఎర్రని పువ్వులు సమర్పించడం ఆచారం.

• పువ్వులు: ఎర్రని పువ్వులు, ముఖ్యంగా గులాబీలు సమర్పిస్తారు.
• నైవేద్యం: తీపి పొంగలిని నైవేద్యంగా పెట్టడం ఒక ప్రసిద్ధ ఆచారం.
• మంత్రం: ఓం ఐం హ్రీం క్లీం కాత్యాయనీ దుర్గాయై నమః అనే మంత్రాన్ని నూట ఎనిమిది సార్లు జపిస్తారు.

పెళ్ళి కావలసిన అమ్మాయిలు ఈ రోజు కాత్యాయని దేవిని ప్రత్యేకంగా పూజించడం చాలా ఇళ్ళలో కనిపిస్తుంది. భాగవతంలో గోపికలు శ్రీకృష్ణుణ్ణి భర్తగా పొందాలని కాత్యాయనీ వ్రతం చేశారనే కథ ఈ నమ్మకానికి మూలంగా చెబుతారు.

కాత్యాయని దేవిని ఆరాధిస్తే కలిగే ఫలం

కాత్యాయని దేవిని ఆరాధిస్తే ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షాలనే నాలుగు పురుషార్థాల ఫలం లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. రోగాలు, శోకాలు, భయాలు తొలగిపోతాయి. వివాహయోగం కలిసివస్తుంది, దాంపత్యంలో అన్యోన్యత నెలకొంటుంది.