సిద్ధిదాత్రి పూజ – మహర్నవమి, దేవీ నవరాత్రి తొమ్మిదవ రోజు
సిద్ధిదాత్రి పూజ దేవీ నవరాత్రుల తొమ్మిదవ రోజు, ఆశ్వయుజ శుద్ధ నవమి — మహర్నవమి నాడు చేస్తారు. భక్తులకు సకల సిద్ధులను ప్రసాదించే ఈ తల్లిని ఎర్రని జపా (మందార) పూలు, పాయసంతో పూజిస్తారు. ఇదే రోజు ఆయుధ పూజ, కుమారీ పూజ కూడా జరుగుతాయి; ఆమె మూల మంత్రాన్ని 108 సార్లు జపిస్తారు. ఈ సంవత్సరం తేదీ, తిథి సమయాలు పైన చూడవచ్చు.
సిద్ధిదాత్రి ఎవరు?
‘సిద్ధి’ అంటే సాధనతో లభించే శక్తి, ‘దాత్రి’ అంటే ఇచ్చేది. అణిమ, మహిమ, గరిమ, లఘిమ, ప్రాప్తి, ప్రాకామ్యం, ఈశిత్వం, వశిత్వం అనే అష్టసిద్ధులను ప్రసాదించే తల్లి ఈమె. పద్మంపై కూర్చుని, సింహవాహనంతో, నాలుగు చేతుల్లో చక్రం, గద, శంఖం, పద్మం ధరించి దర్శనమిస్తుంది.
పరమేశ్వరుడు కూడా ఈమె అనుగ్రహంతోనే సిద్ధులను పొందాడని, అప్పుడే ఆయన దేహంలో సగం దేవి అయి అర్ధనారీశ్వరుడయ్యాడని దేవీ కథలు చెబుతాయి. సిద్ధులు, గంధర్వులు, యక్షులు, అసురులు, దేవతలు — అందరూ ఈ తల్లిని సేవిస్తారని ధ్యాన శ్లోకమే చెబుతోంది. పూర్తి కథ కోసం సిద్ధిదాత్రి దేవి కథ చదవండి.
సిద్ధిదాత్రి ధ్యాన శ్లోకం
సిద్ధగంధర్వయక్షాద్యైరసురైరమరైరపి ।
సేవ్యమానా సదా భూయాత్ సిద్ధిదా సిద్ధిదాయినీ ॥
అర్థం: సిద్ధులు, గంధర్వులు, యక్షులు, అసురులు, దేవతలు — సర్వ జీవకోటి చేత నిత్యం సేవించబడే ఓ సిద్ధిదాయినీ దుర్గా! మాకు అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదించు గాక!
పూజ మొదలుపెట్టే ముందు ఈ శ్లోకాన్ని మూడుసార్లు నెమ్మదిగా చదివి, అమ్మవారి రూపాన్ని కళ్ళ ముందు నిలుపుకోండి. అర్థం తెలిసి చదివితే మనసు త్వరగా లగ్నమవుతుంది.
సిద్ధిదాత్రి పూజా విధానం (ఇంట్లో చేసుకునే క్రమం)
- ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించండి. పూజా గదిని, పీఠాన్ని తుడిచి, ముందు ముగ్గు వేయండి.
- పాడ్యమి నాడు స్థాపించిన కలశం ముందు నెయ్యి దీపం వెలిగించండి. అఖండ దీపం పెట్టినవారు అది ఆరిపోకుండా నూనె, వత్తి సరిచూసుకోండి.
- ఆచమనం చేసి, ముందుగా గణపతిని తలచుకుని, “ఈ రోజు సిద్ధిదాత్రి దేవి ఆరాధన చేస్తున్నాను” అని సంకల్పం చెప్పుకోండి.
- పైన ఇచ్చిన ధ్యాన శ్లోకం చదువుతూ పద్మాసనంలో కూర్చుని, నాలుగు చేతులలో చక్రం, గద, శంఖం, పద్మం ధరించి, సింహంపై ఆసీనురాలైన దేవిని మనసులో ధ్యానించండి.
- ఆవాహన, ఆసనం, అర్ఘ్య-పాద్య-ఆచమనాలు, స్నానం, వస్త్రం, గంధం, అక్షతలు — ఇలా షోడశోపచారాలను క్లుప్తంగానైనా భక్తితో సమర్పించండి.
- పుష్పాలు: ఎర్రని పూలు, ముఖ్యంగా జపాపుష్పాలు (మందారాలు) సమర్పించండి.
- ధూప దీపాలు: గులాబీ వాసన గల అగరుబత్తి వెలిగించి, నెయ్యి దీపం చూపించండి.
- నైవేద్యం: తీపి పదార్థాలు, ముఖ్యంగా పాయసం నివేదించండి.
- మూల మంత్రం “ఓం హ్రీం దుం దుర్గాయై నమః” కనీసం 108 సార్లు జపించి, తర్వాత సిద్ధిదాత్రి గాయత్రి చదవండి.
- శ్రీ సిద్ధిదాత్రి అష్టోత్తర శతనామావళి చదువుతూ కుంకుమతో అర్చన చేయండి. చివరగా మంగళహారతి ఇచ్చి, ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు చేసి, పూజలో తెలియక జరిగిన లోపాలకు క్షమాపణ వేడుకోండి.
సమయం తక్కువగా ఉన్న రోజు కనీసం దీపం వెలిగించి, ధ్యాన శ్లోకం చదివి, మూల మంత్రం 108 సార్లు జపించి, చిన్న నైవేద్యం పెట్టి మంగళహారతి ఇవ్వండి. భక్తితో చేసిన ఈ చిన్న పూజను కూడా సిద్ధిదాత్రి దేవి సంతోషంగా స్వీకరిస్తుంది.
సిద్ధిదాత్రి మంత్రం, గాయత్రి
మూల మంత్రం (కనీసం 108 సార్లు):
ఓం హ్రీం దుం దుర్గాయై నమః
సిద్ధిదాత్రి గాయత్రి:
ఓం సిద్ధిదాత్ర్యై విద్మహే సర్వసిద్ధిప్రదాయై చ ధీమహి తన్నో దుర్గా ప్రచోదయాత్
మంత్రాన్ని సద్గురువు దగ్గర నేర్చుకోవడం శ్రేష్ఠం. న్యాసాలు, దిగ్బంధం వంటివి చేయలేనివారు కేవలం మూల మంత్రాన్ని శుచిగా, భక్తితో జపించినా చాలు. జపానికి రుద్రాక్ష లేదా స్ఫటిక మాల వాడవచ్చు; తూర్పు లేదా ఉత్తరం వైపు తిరిగి కూర్చుని, మనసు అమ్మవారి మీద నిలిపి జపించండి.
ఈ రోజు ఉపవాసం, దానం
సిద్ధిదాత్రి దేవిని నవమి నాడు ఉపవాసం ఉండి పూజిస్తే విశేష ఫలితం ఉంటుందని చెబుతారు — అంటే ఈ రోజు ఉపవాసానికే ప్రత్యేకం. సూర్యోదయానికి నవమి తిథి ఉన్న రోజు, వీలైతే ఉదయం నవమి ఉన్న సమయంలోనే దుర్గానవమి పూజ చేయడం శ్రేష్ఠం. దానంగా పుస్తకాలు, విద్యా సామగ్రి ఇవ్వడం మంచిది.
నవరాత్రుల్లో ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసాహారం లేని సాత్విక ఆహారం తీసుకోవాలి. పూర్తి ఉపవాసమా, ఫలాహారమా, ఒక్కపూట భోజనమా అన్నది మీ ఆరోగ్యం సహకరించినంత మేరకే నిర్ణయించుకోండి.
మహర్నవమి – ఆయుధ పూజ, కుమారీ పూజ
మహర్నవమి నాడు తెలుగు ఇళ్లలో ఆయుధ పూజ చేస్తారు. పనిముట్లు, వాహనాలు, యంత్రాలు, కత్తులు, పుస్తకాలు శుభ్రం చేసి, పసుపు కుంకుమ పెట్టి, పూలతో అలంకరించి పూజిస్తారు — మన జీవనోపాధికి సహాయపడే ప్రతి సాధనంలో అమ్మ శక్తిని చూడటమే దీని అర్థం.
కుమారీ పూజ కూడా సాధారణంగా అష్టమి లేదా నవమి నాడు చేస్తారు. రెండు నుంచి పదేళ్ల లోపు బాలికలను వయసును బట్టి ఈ పేర్లతో పిలిచి, కొత్త బట్టలు, పిండివంటల భోజనం, తాంబూలంతో సత్కరిస్తారు:
- 2 ఏళ్ల పాప – కుమారి
- 3 ఏళ్లు – త్రిమూర్తి
- 4 ఏళ్లు – కళ్యాణి
- 5 ఏళ్లు – రోహిణి
- 6 ఏళ్లు – కాళిక
- 7 ఏళ్లు – చండిక
- 8 ఏళ్లు – శాంభవి
- 9 ఏళ్లు – దుర్గ
- 10 ఏళ్లు – సుభద్ర
తొమ్మిది రోజులూ పూజ చేయలేనివారు కేవలం నవమి నాడు ఒక్క రోజు పూజించినా అమ్మ అనుగ్రహం లభిస్తుందని శాస్త్రం చెబుతుంది.
తెలుగు ఇళ్లలో ఈ రోజు
మహర్నవమి నాడు బొమ్మల కొలువుకు చివరి పేరంటం జరుగుతుంది; మరుసటి రోజు విజయదశమి తర్వాత ఒక బొమ్మను పడుకోబెట్టి కొలువును కదిలిస్తారు. ఊళ్ళలో వాహనాలకు, పొలం పనిముట్లకు పూజ చేసి గుమ్మడికాయ కొడతారు. విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రిపై కనకదుర్గమ్మ దసరా ఉత్సవాల్లో అమ్మవారు రోజుకో అలంకారంలో దర్శనమిస్తారు; ఏ రోజు ఏ అలంకారమో ఆలయం ప్రతి సంవత్సరం ప్రకటిస్తుంది — ఇంద్రకీలాద్రి దసరా అలంకారాల వివరాలు చూడండి. శ్రీశైలంలో భ్రమరాంబ అమ్మవారికి కూడా ఈ రోజుల్లో నవరాత్రి ఉత్సవాలు వైభవంగా జరుగుతాయి.
సిద్ధిదాత్రి పూజ ఫలం
సిద్ధిదాత్రి దేవి కరుణ వల్ల అనంత దుఃఖాల నుంచి విముక్తి కలిగి, సుఖాలను అనుభవించి చివరకు మోక్షాన్ని పొందగలరని నమ్మకం. ఆమె అనుగ్రహం పొందిన భక్తులకు లేమి అనేది ఉండదని, సమస్త సిద్ధులు లభించి ఏ పనైనా చేయగల సామర్థ్యం కలుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం.
దేవీ నవరాత్రుల తొమ్మిది రోజులు
- ఘటస్థాపన (కలశ స్థాపన) – పాడ్యమి, వ్రత ప్రారంభం
- 1వ రోజు – శైలపుత్రి పూజ (పాడ్యమి)
- 2వ రోజు – బ్రహ్మచారిణి పూజ (విదియ)
- 3వ రోజు – చంద్రఘంట పూజ (తదియ)
- 4వ రోజు – కూష్మాండ పూజ (చవితి)
- 5వ రోజు – స్కందమాత పూజ (పంచమి)
- 6వ రోజు – కాత్యాయని పూజ (షష్ఠి)
- 7వ రోజు – కాళరాత్రి పూజ (సప్తమి)
- 8వ రోజు – మహాగౌరి పూజ (అష్టమి, దుర్గాష్టమి)
- 9వ రోజు – సిద్ధిదాత్రి పూజ (నవమి, మహర్నవమి)
- పారణ – విజయదశమి (దశమి), వ్రత సమాప్తి
అన్ని రోజుల వివరాలు, వ్రత నియమాలు ఒకేచోట కావాలంటే దేవీ నవరాత్రుల సంపూర్ణ మార్గదర్శి చూడండి.
ఈ రోజు పఠించవలసిన స్తోత్రాలు
- శ్రీ లలితా సహస్రనామ స్తోత్రం
- సిద్ధ కుంజికా స్తోత్రం
- శ్రీ దుర్గా అష్టోత్తర శతనామావళి
- నవదుర్గలు – దుర్గాదేవి తొమ్మిది రూపాలు
ఆధారం: శ్రీ దుర్గా నిత్యారాధన — నూతలపాటి రాజేశ్వర శర్మ
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
మహర్నవమి నాడు ఏ దేవిని పూజిస్తారు?
సిద్ధిదాత్రి దేవికి ఏ నైవేద్యం పెట్టాలి?
సిద్ధిదాత్రి మంత్రం ఏది?
ఆయుధ పూజ ఏ రోజు చేయాలి?
కుమారీ పూజలో బాలికల వయస్సు ఎంత ఉండాలి?
ఒక్క నవమి నాడే పూజ చేస్తే సరిపోతుందా?
సంబంధిత విషయాలు
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

