శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ అష్టకం

శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ అష్టకాన్ని "అంబాష్టకం" అని కూడా అంటారు, ఎందుకంటే ప్రతి శ్లోకం "అంబా" అనే పదంతో మొదలై, "చిద్రూపీ పరదేవతా భగవతీ శ్రీరాజరాజేశ్వరీ" అనే పాదంతో ముగుస్తుంది. సంప్రదాయంలో దీనిని ఆదిశంకరాచార్యుల రచనగా చెబుతారు; కొన్ని ప్రతులు భక్తరాజు అనే కవి పేరును కూడా ఇస్తాయి, మరికొన్ని అదనపు శ్లోకాలను చేరుస్తాయి. రాజరాజేశ్వరి అంటే రాజాధిరాజులకు కూడా అధిపతి అయిన తల్లి — శ్రీ లలితా త్రిపురసుందరి. శార్దూలవిక్రీడిత ఛందస్సులోని పొడవైన పాదాలలో అమ్మవారి అనేక రూపాల పేర్లు ఒకదాని వెనుక ఒకటి వస్తాయి.

శ్లోకాల భావం

1: శాంభవి, చంద్రుని శిరస్సున ధరించినది, అపర్ణ, ఉమ, పార్వతి, కాళి, హైమవతి, శివ, త్రినయని, కాత్యాయని, భైరవి, సావిత్రి; ఎప్పటికీ యవ్వనవతి, శుభాన్ని కలిగించేది, సామ్రాజ్యలక్ష్మిని ఇచ్చేది. మొదటి శ్లోకంలోనే పదికి పైగా నామాలు వస్తాయి.

2: మోహిని, మూడు లోకాలకు ఆనందాన్ని ఇచ్చేది, చిగురాకు వంటి చేతులలో వేణువు, వీణ పట్టుకుని గానంలో లీనమైన వాణి, చంద్రబింబం వంటి ముఖం గల కల్యాణి, ధూమ్రాక్షుని సంహరించినది.

3: రత్నాల అందెలు, కంకణాలు, భుజకీర్తులు, హారాలు; జాజి, సంపెంగ, వైజయంతి మాలలు; వీణ, వేణువులతో శోభించే చేతులు; వీరాసనంలో కూర్చున్న అమ్మవారి రూప వర్ణన.

4, 5: రౌద్రిణి, భద్రకాళి, బగళ, జ్వాలాముఖి, వైష్ణవి, బ్రహ్మాణి, చాముండ, దాక్షాయణి వంటి ఉగ్ర రూపాలు. శూలం, ధనుస్సు, పాశం, అంకుశం ధరించి, అర్ధచంద్రుని ధరించిన వారాహి; మధుకైటభులను శమింపజేసినది; వాణి, రమలచే సేవింపబడేది; మల్లుడు మొదలైన అసురులను అణచిన మాహేశ్వరి, అంబిక.

6, 7: సృష్టి, స్థితి, లయలను నడిపే ఆర్య; ప్రణవాక్షరమనే అమృతరసంతో నిండిన గాయత్రి; ఓంకారి. ఆగమాలు స్తుతించే మహాదేవత, బ్రహ్మ నుండి చీమ వరకు అన్ని ప్రాణులకూ తల్లి, జగత్తును మోహింపజేసేది, చిత్కళల మాలను ధరించినది.

8: ఫలశ్రుతి: ఈ అంబాష్టకాన్ని నిత్యం పఠించేవారిపై అమ్మవారి కరుణా కటాక్షం ప్రసరిస్తుందని, అడ్డంకులు లేని ఐశ్వర్యం కలుగుతుందని, పావనమైన మంత్రరాజ పఠనం వల్ల చివరకు మోక్షం లభిస్తుందని ఫలశ్రుతి చెబుతుంది.

విశేషం

లలితాదేవి సౌమ్య రూపాలనూ, కాళి, బగళ, చాముండ వంటి ఉగ్ర రూపాలనూ ఒకే అమ్మవారి అంశలుగా ఈ అష్టకం చూపిస్తుంది. దసరా నవరాత్రులలో చివరి రోజైన విజయదశమి నాడు చాలా ఆలయాలలో అమ్మవారిని శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవిగా అలంకరిస్తారు; ఆ రోజు ఈ అష్టకాన్ని పఠించడం, పాడడం సాధారణం.

ఎలా, ఎప్పుడు పఠించాలి

నవరాత్రి తొమ్మిది రోజులు, ముఖ్యంగా విజయదశమి నాటి రాజరాజేశ్వరీ అలంకారం రోజున, అలాగే శుక్రవారాలు, పౌర్ణమి రోజులలో సాయంత్రం దీపం వెలిగించి పఠించడం ఆనవాయితీ. ఎర్రని పువ్వులు, కుంకుమార్చన, పాయసం లేదా పండ్లు నైవేద్యంగా సమర్పించవచ్చు. ఒకసారి లేదా మూడుసార్లు పఠిస్తే చాలు. ఇది స్తోత్రం కాబట్టి ఎవరైనా పఠించవచ్చు; శ్రీవిద్యా మంత్రోపాసన మాత్రం గురువు ద్వారా ఉపదేశం పొంది చేయవలసినది.