అజ ఏకాదశి 2026

అజ ఏకాదశి: హరిశ్చంద్రునికి మళ్ళీ వెలుగునిచ్చిన వ్రతం

శ్రావణ మాసం బహుళ (కృష్ణ) పక్ష ఏకాదశి నాడు అజ ఏకాదశి వస్తుంది. సత్యం కోసం సర్వస్వం కోల్పోయిన హరిశ్చంద్ర మహారాజు ఈ వ్రతం ఆచరించి తిరిగి రాజ్యాన్ని, కుటుంబాన్ని పొందాడని పురాణ కథనం. దీనిని అన్నద ఏకాదశి అని కూడా అంటారు; ఉత్తరాది పంచాంగాల్లో ఇది భాద్రపద కృష్ణ ఏకాదశి.

హరిశ్చంద్రుని కథ

సత్యవ్రతుడైన హరిశ్చంద్రుడు విశ్వామిత్రునికి ఇచ్చిన మాట నిలబెట్టుకోవడం కోసం రాజ్యాన్ని వదులుకున్నాడు. భార్య చంద్రమతిని, కుమారుడు లోహితాస్యుని అమ్ముకోవలసి వచ్చింది. తాను కాశీలో శ్మశానంలో కాటికాపరిగా పనిచేశాడు. ఎన్ని కష్టాలు వచ్చినా సత్యాన్ని వదలలేదు. ఆ దీనస్థితిలో ఉన్న హరిశ్చంద్రుని దగ్గరకు గౌతమ మహర్షి వచ్చి, శ్రావణ బహుళ ఏకాదశి వ్రతం చేయమని ఉపదేశించాడు. రాజు భక్తితో ఉపవాసం, జాగరణ చేశాడు. ఆ వ్రత ప్రభావంతో అతని కష్టాలు తొలగి, మరణించిన కుమారుడు తిరిగి జీవించాడని, కుటుంబం, రాజ్యం మళ్ళీ దక్కాయని పద్మ పురాణ కథనం.

తెలుగు వారికి "సత్య హరిశ్చంద్ర" కథ నాటకాలు, పద్యాల ద్వారా బాగా పరిచితమే. ఆ కథకు శుభాంతం ఇచ్చిన వ్రతంగా అజ ఏకాదశిని గుర్తుంచుకోవచ్చు.

పూజా విధానం

• ఉదయమే స్నానం చేసి, "అజ" (జన్మ లేని) పరమాత్ముడైన శ్రీమహావిష్ణువును ధ్యానించాలి.
• స్వామి చిత్రపటానికి తులసి మాల, పూలు వేసి నెయ్యి దీపం వెలిగించాలి.
• విష్ణు సహస్రనామం పారాయణం చేసి, అజ ఏకాదశి కథ చదవాలి.
• పండ్లు, పాలు, బెల్లం నైవేద్యంగా పెట్టి హారతి ఇవ్వాలి.
• రాత్రి జాగరణ చేసి, ద్వాదశి ఉదయం అన్నదానం చేసి పారణ చేయాలి.

ఉపవాసం

ఈ రోజు అన్నం, ధాన్యాలు మానేసి ఫలాహారం తీసుకుంటారు. "అన్నద" ఏకాదశి అనే పేరుకు తగ్గట్టు ద్వాదశి నాడు ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం విశేష పుణ్యమని పెద్దల మాట. ఆరోగ్యాన్ని బట్టి ఉపవాస నియమం ఎంచుకోవాలి.

ప్రాముఖ్యత

కష్టకాలంలోనూ సత్యాన్ని, ధర్మాన్ని వదలకూడదని, భగవంతునిపై నమ్మకం ఉంచితే మంచి రోజులు తప్పక వస్తాయని అజ ఏకాదశి కథ చెబుతుంది. ఈ వ్రతం కష్టాలను తొలగించి, పోగొట్టుకున్న సుఖశాంతులను తిరిగి ఇస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం.

సత్యవ్రతుడైన హరిశ్చంద్రుని ఆదర్శంతో, శ్రీహరి కృపతో అందరి జీవితాల్లో మంచి రోజులు రావాలని కోరుకుందాం.