తంత్రోక్త రాత్రి సూక్తం
విశ్వేశ్వరీం జగద్ధాత్రీం స్థితిసంహారకారిణీం |
నిద్రాం భగవతీం విష్ణోరతులాం తేజసః ప్రభుః || 1 ||
బ్రహ్మోవాచ |
త్వం స్వాహా త్వం స్వధా త్వం హి వషట్కారః స్వరాత్మికా |
సుధా త్వమక్షరే నిత్యే త్రిధా మాత్రాత్మికా స్థితా || 2 ||
అర్ధమాత్రాస్థితా నిత్యా యానుచ్చార్యా విశేషతః |
త్వమేవ సంధ్యా సావిత్రీ త్వం దేవీ జననీ పరా || 3 ||
త్వయైతద్ధార్యతే విశ్వం త్వయైతత్సృజ్యతే జగత్ |
త్వయైతత్పాల్యతే దేవి త్వమత్స్యంతే చ సర్వదా || 4 ||
విసృష్టౌ సృష్టిరూపా త్వం స్థితిరూపా చ పాలనే |
తథా సంహృతిరూపాంతే జగతోఽస్య జగన్మయే || 5 ||
మహావిద్యా మహామాయా మహామేధా మహాస్మృతిః |
మహామోహా చ భవతీ మహాదేవీ మహాసురీ || 6 ||
ప్రకృతిస్త్వం చ సర్వస్య గుణత్రయవిభావినీ |
కాలరాత్రిర్మహారాత్రిర్మోహరాత్రిశ్చ దారుణా || 7 ||
త్వం శ్రీస్త్వమీశ్వరీ త్వం హ్రీస్త్వం బుద్ధిర్బోధలక్షణా |
లజ్జా పుష్టిస్తథా తుష్టిస్త్వం శాంతిః క్షాంతిరేవ చ || 8 ||
ఖడ్గినీ శూలినీ ఘోరా గదినీ చక్రిణీ తథా |
శంఖినీ చాపినీ బాణభుశుండీపరిఘాయుధా || 9 ||
సౌమ్యా సౌమ్యతరాశేషసౌమ్యేభ్యస్త్వతిసుందరీ |
పరాపరాణాం పరమా త్వమేవ పరమేశ్వరీ || 10 ||
యచ్చ కించిత్ క్వచిద్వస్తు సదసద్వాఖిలాత్మికే |
తస్య సర్వస్య యా శక్తిః సా త్వం కిం స్తూయసే తదా || 11 ||
యయా త్వయా జగత్స్రష్టా జగత్పాత్యత్తి యో జగత్ |
సోఽపి నిద్రావశం నీతః కస్త్వాం స్తోతుమిహేశ్వరః || 12 ||
విష్ణుః శరీరగ్రహణమహమీశాన ఏవ చ |
కారితాస్తే యతోఽతస్త్వాం కః స్తోతుం శక్తిమాన్ భవేత్ || 13 ||
సా త్వమిత్థం ప్రభావైః స్వైరుదారైర్దేవి సంస్తుతా |
మోహయైతౌ దురాధర్షావసురౌ మధుకైటభౌ || 14 ||
ప్రబోధం చ జగత్స్వామీ నీయతామచ్యుతో లఘు |
బోధశ్చ క్రియతామస్య హంతుమేతౌ మహాసురౌ || 15 ||
ఇతి తంత్రోక్తం రాత్రిసూక్తం |
అర్థం
తంత్రోక్త రాత్రి సూక్తం దుర్గాదేవిని రాత్రి రూపిణిగా, విశ్వాన్ని నిలబెట్టే, కాపాడే, సంహరించే పరాశక్తిగా స్తుతించే మహిమాన్వితమైన తంత్రోక్త స్తోత్రం. దీనిలో దేవిని విశ్వేశ్వరీ, జగద్ధాత్రీ, స్థితిసంహారకారిణి, విష్ణుని నిద్రరూపిణిలా వర్ణిస్తారు. ఆమె తేజస్సు అసాధారణం; విశ్వంలోని దేవతలకే ఆమె శక్తి ఆధారం.
ఈ సూక్తంలో బ్రహ్మ దేవుడు దేవిని స్తుతిస్తూ — ఆమె స్వాహా, స్వధా, వషట్కార స్వరాలు, మంత్రాల నాడి, సుధారూపిణిగా, నిత్యమైన అక్షరమైన శబ్దబ్రహ్మంగా వర్ణిస్తాడు. మూడు మాత్రలలో, అర్ధమాత్రలో నిలిచి ఉన్న పరాశక్తి ఆమెనే. సంధ్య, సావిత్రి, దేవి, పరమతల్లి అన్నీ ఆమె రూపాలే.
విశ్వం సృష్టించబడటం, స్థిరపరచడం, సంహారం — ఇవన్నీ దేవి శక్తి ద్వారానే జరుగుతాయని సూక్తం పేర్కొంటుంది. సృష్టిలో సృజనాత్మకమయిన రూపం, స్థితిలో పోషకరూపం, అంత్యంలో సంహారరూపం — ఇవన్నీ జగन्मయి దేవి యొక్క మూడు మహాలీలలు. మహావిద్య, మహామాయ, మహామేధా, మహాస్మృతి, మహామోహ — ఈ శక్తులన్నీ దేవిలోనే ప్రబోధింపబడతాయి.
దేవి ప్రకృతి స్వరూపిణి; సత్త్వ, రజస్, తమస్ అనే గుణత్రయాలను ఆకర్షించి సమస్త ప్రపంచాన్ని నడిపిస్తుంది. కాలరాత్రి, మహారాత్రి, మోహరాత్రి రూపాల్లో జగత్తు అంతర్లీన చైతన్యాన్ని సంచలితం చేస్తుంది. ఆమె శ్రీ, ఈశ్వరి, హ్రీ, బుద్ధి, శాంతి, క్షాంతి, పుష్టి, తుష్టి వంటి దైవీశక్తుల సమాహారం. శంఖం, చక్రం, ఖడ్గం, శూలం, గద, బాణం, పరిఘం వంటి శస్త్రాలతో ఘోరరూపంలోనూ, సౌమ్యరూపాల్లోనూ ఆమె అపార సౌందర్యం, శక్తి ధారిస్తుంది.
వస్తువుల్లోనూ, శూన్యంలోనూ, సత్–అసత్ అన్నీ ఆమె శక్తిచే నడుస్తాయి. దేవతలే శరీరగ్రహణం చేసి సృష్టిలో పాల్గొనడానికి ఆమె కృపను ఆశ్రయించాలి. అలాంటి దేవిని స్తుతించడం ఎవరికైనా సాధ్యం కాదని మహర్షులు చెబుతారు.
మధు–కైటభ అనే దుర్జయమైన అసురులను మోహింపజేసి, విశ్వాన్ని రక్షించేందుకు విష్ణుని నిద్ర నుండి మేల్కొల్పమని దేవిని ప్రార్థిస్తూ ఈ సూక్తం ముగుస్తుంది. విశ్వాన్ని రక్షించే ఆ రాత్రిరూపిణి దేవి, అందరి మనస్సులను ప్రబోధించే ఆ పరాశక్తి యుగయుగాల నుంచి భక్తులపై కరుణామయంగా నిలిచిందని ఈ స్తోత్రం తెలియజేస్తుంది.
Benefits
• దుష్టశక్తులు, నిద్రదోషాలు, భయాలు, మానసిక గందరగోళం తొలగుతాయి
• మోక్షశక్తి, జ్ఞానప్రాప్తి, అంతర్గత శక్తి పెరుగుతుంది
• మాంత్రిక దోషాలు, అశాంతి, నిద్రలేమి నుంచి రక్షణ
• మనోనిగ్రహం, ధైర్యం, చైతన్యం, అంతర్ముఖత పెరుగుతుంది
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
తంత్రోక్త రాత్రి సూక్తం ఏ గ్రంథం నుంచి వచ్చింది?
తంత్రోక్త రాత్రి సూక్తానికి, వేదోక్త రాత్రి సూక్తానికి తేడా ఏమిటి?
సప్తశతి పారాయణంలో తంత్రోక్త రాత్రి సూక్తం ఎప్పుడు చదువుతారు?
తంత్రోక్త రాత్రి సూక్తంలో కాలరాత్రి, మహారాత్రి, మోహరాత్రి అంటే ఏమిటి?
తంత్రోక్త రాత్రి సూక్తం చివరలో బ్రహ్మ ఏం కోరుకుంటాడు?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

