భవాన్యష్టకం

భవాన్యష్టకం అమ్మవారికి పూర్తిగా శరణాగతి చెందే ఎనిమిది శ్లోకాల స్తోత్రం. సంప్రదాయం దీన్ని ఆదిశంకరాచార్యుల రచనగా చెబుతుంది; ఈ పాఠం చివరి వాక్యం కూడా అదే చెబుతుంది. ప్రతి శ్లోకం "గతిస్త్వం గతిస్త్వం త్వమేకా భవాని" అనే ఒకే పంక్తితో ముగుస్తుంది – "భవానీ, నువ్వే నా గతి, నువ్వొక్కదానివే నా ఆధారం" అని అర్థం. ఈ స్తోత్రం అమ్మవారి రూపం గురించి గానీ లీలల గురించి గానీ దాదాపు ఏమీ చెప్పదు. తన దగ్గర సమర్పించడానికి ఏమీ లేదని ఒప్పుకునే భక్తుడి గొంతే ఇందులో వినిపిస్తుంది.

శ్లోకాల వారీగా భావం

శ్లోకం 1: తండ్రి, తల్లి, బంధువు, దాత, కొడుకు, కూతురు, సేవకుడు, యజమాని, భార్య, విద్య, వృత్తి – వీటిలో ఏదీ నిజంగా నాది కాదు. నువ్వొక్కదానివే నా గతి.

శ్లోకం 2: అంతులేని సంసార సముద్రంలో పడిపోయాను. దుఃఖానికి భయపడుతూ, కోరికలతో, లోభంతో, మత్తులో ఉన్నాను. చెడ్డ సంసారపు పాశాలతో ఎప్పుడూ బంధించబడి ఉన్నాను.

శ్లోకాలు 3, 4: దానం, ధ్యానయోగం, తంత్రం, స్తోత్రమంత్రాలు, పూజ, న్యాసం – ఏవీ నాకు తెలియవు. పుణ్యం, తీర్థం, ముక్తి, భక్తి, వ్రతం – ఏవీ తెలియవు.

శ్లోకం 5: చెడ్డ పనులు, చెడ్డ సాంగత్యం, చెడ్డ బుద్ధి, కులాచారం వదిలేయడం, కఠినమైన మాటలు – తనలోని లోపాలన్నింటినీ భక్తుడు బహిరంగంగా ఒప్పుకుంటాడు.

శ్లోకం 6: బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు, ఇంద్రుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు – ఎవరినీ నేను ఆశ్రయించలేదు. నువ్వు తప్ప ఇంకెవరూ నాకు తెలియదు, శరణ్యా.

శ్లోకం 7: వివాదంలో, విషాదంలో, ఏమరుపాటులో, ప్రయాణంలో, నీటిలో, అగ్నిలో, పర్వతాలపై, అడవిలో, శత్రువుల మధ్య – ఎప్పుడూ నన్ను కాపాడు.

శ్లోకం 8: అనాథను, పేదవాడిని, ముసలితనం, రోగాలతో ఉన్నవాడిని, బలహీనుడిని, దిక్కులేనివాడిని, ఆపదలో మునిగిపోయినవాడిని – అయినా నిన్నే ఆశ్రయిస్తున్నాను.

విశేషం

సులభమైన భుజంగప్రయాత ఛందస్సులో ఉండటం వల్ల చాలామంది పిల్లలు మొదట నేర్చుకునే సంస్కృత స్తోత్రాల్లో భవాన్యష్టకం ఒకటి. దీని బలం నిజాయితీ. భక్తుడు పండితుడు కావాలనీ, ఆచారాలు సరిగ్గా తెలిసి ఉండాలనీ ఇది అడగదు; మనస్ఫూర్తిగా ఉంటే చాలు. కష్ట సమయాల్లో కుటుంబాలు దీన్ని పఠిస్తాయి; కొందరు ప్రయాణానికి బయలుదేరే ముందు ఏడవ శ్లోకం చెప్పుకుంటారు.

ఎలా, ఎప్పుడు పఠించాలి

ఎవరైనా, ఎప్పుడైనా భవాన్యష్టకం పఠించవచ్చు; దీక్ష అవసరం లేదు. దసరా నవరాత్రుల్లో ఏ అలంకారం రోజునైనా ఇది సరిపోతుంది – సాయంత్రం దీపం వెలిగించాక దుర్గాదేవి లేదా పార్వతీదేవి చిత్రం ముందు ఎర్రని పూలు, కుంకుమ సమర్పించి మూడుసార్లు పఠించడం ఆనవాయితీ. మంగళ, శుక్రవారాలు కూడా చాలామంది ఎంచుకుంటారు. పల్లవిని కుటుంబమంతా కలిసి చెప్పడం పిల్లలకు నేర్పడానికి సులభమైన మార్గం.