నమస్కారం

స

శ్రీ సరస్వతీ నక్షత్రమాలా స్తవః

సంపాదకత్వం: నవీకరణ
స్తోత్రం
0 వీక్షణలు

శ్రీ సరస్వతీ నక్షత్రమాలా స్తవః

అయి దేవి సరస్వతి త్వదీయాః
స్తుతిధారాః పరిలేఢుముద్యతాం నః |
స్వయమేవ తవ స్తవం దుహానాం
రసనాం మాతరిమాం సనాథయేథాః || 1 ||

అరుణాధరబింబమంబుజాక్షం
కరుణావర్షి కటాక్షకేలిలక్షం |
వదనం తవ హంత భారతి త్వ-
-త్పథముల్లంఘ్య విశృంఖలం చకాస్తి || 2 ||

అకలంకశరచ్ఛశాంకలక్షా-
-ప్యసదృక్షా తవ వాణి వక్త్రభంగ్యాః |
అధరః పునరంబ పక్వబింబీ-
-పటలీపాటలిమాపవాదవీరః || 3 ||

నవపల్లవదర్పవిభ్రమాన్ వా
శరదంభోజవనచ్ఛవిచ్ఛటాం వా |
పరిజేతుమలం భవత్పదశ్రీ-
-రితి వాదోఽప్యసదృక్షదిక్షు గణ్యః || 4 ||

తవ దేవి న కేవలం ముఖేందు-
-ర్వికళంకేషు విశేషలేఖనీయః |
అపి తు స్ఫుటమంఘ్రిపంకజాగ్రే
విహరంతః సుకృతో నఖేందవోఽపి || 5 ||

అణిమా తవ హంత మధ్యభాగే
మహిమానం నిరుణద్ధి నిర్వివాదం |
పరిపాటలిమా చ పాణిపాదా-
-ధరబింబే తనుకాంతిపాండిమానం || 6 ||

అపి మౌళిపదే పదం భవత్యాః
శశినా హంత జడేన శాంతమేనః |
అత ఏవ భవత్పదాబ్జసేవా-
-విరహీ నిత్యనిరూఢమౌగ్ధ్యకార్శ్యః || 7 ||

అవిశంకితదోషగంధవార్తాం
విశదాశేషగుణాం విచిత్రభూషాం |
రసపోషవిశేషితాం విధాతా
నయనైస్త్వాం శ్రవణైర్వయం భజామః || 8 ||

జననీం రజనీకరావతంసాం
జగతాం జంగమపారిజాతవల్లీం |
కరుణాపరిణాహినేత్రయాత్రాం
కతిచిత్ త్వాం హృదయే వహంతి ధన్యాః || 9 ||

పరిమండలకాంతిభారనమ్రాం
త్రిజగన్మంగళదీర్ఘదీపలేశాం | (దీపలేఖాం)
సుకృతాం రసనాంచలే జ్వలంతీం
భవతీం చేతసి భావయంతి ధన్యాః || 10 ||

భవతీమవతీర్య చిత్తవీథ్యాం
విహరంతీం వివిధైర్విభూతిభారైః |
భువనాద్భుతవిభ్రమాభిరామాం
పులకైః కైరపి పూజయంతి ధన్యాః || 11 ||

పతతా హృది హర్షబాష్పమూర్త్యా
పయసా త్వామభిషిచ్య కోఽపి హృద్యాం |
పుళకాంకురభూషితాం విధత్తే
స్ఫుటమాత్మీయతనూమివార్ద్రచేతాః || 12 ||

మధురస్మితధౌతవిశ్వవిద్యా-
-విభవోద్గారిముఖేందుసంపదం త్వాం |
పరిభావయతాం పరం మునీనాం
నిఖిలాచార్యపదాని నిర్వహంతే || 13 ||

కమలేతి భుజాంతరే మురారే-
-ర్గిరికన్యేతి శివస్య వామపార్శ్వే |
పరిరాజసి భారతీతి ధాతు-
-ర్వదనాంభోజచతుష్పథే త్వమేకా || 14 ||

చతురేషు చతుర్షు వక్త్రచంద్రే-
-ష్వధివాసం భవతీ విధేర్విధత్తాం |
వదనే పునరంబ మాదృశానాం
కిమిదం నృత్యసి నన్వియం కృపా తే || 15 ||

భవతీం భవతీవ్రవేదనార్తాః
పరమానందపయోధివీచిమాలాం |
వచసామధిదేవతే వయం తే
మనసా మంక్షు విగాహ్య ధన్యధన్యాః || 16 ||

జగతామధిపత్ని నిఃసపత్నం
త్వయి చిత్తం మమ మగ్నమస్తు మాతః |
పదయోర్ద్వయమద్వయం పదం వా
తవ జానన్నపి నామ ధన్యధన్యాః || 17 ||

నిఖిలాగమనిర్వివాదగీతం
సహజానందతరంగదంతురం తే |
మనసః కుహరే వయం పదం తే
గగనోల్లంఘి కథం కథం వహామః || 18 ||

స్వరసప్రతిభాసురం పదం యత్
సుఖసామ్రాజ్యమనర్గళప్రసారం |
అఖిలాద్భుతముజ్ఝితోపమానం
తదహో నన్వసి ధీరధీవిలేహ్యం || 19 ||

అతిలంఘితకాలభేదవాదం
గలితాశేషదిశావిభాగగంధం |
నిరవగ్రహనిశ్చయప్రకాశ-
-స్ఫుటమాధుర్యమసి త్వమంబ తత్త్వం || 20 ||

సకలవ్యవహారదూరదూరం
సరసం కించిదకించనోపభోగ్యం |
హృదయం మదయన్మదీయముచ్చై-
-ర్హృషితం హృద్యమిదం పదం నను త్వం || 21 ||

నిజయైవ కయాపి హంత కాంత్యా
దలితధ్వాంతపరంపరోపరాగం |
మధురిమ్ణి పరం మహిమ్ని చోచ్చై-
-ర్విశదం ధామ విశృంఖలం ఖలు త్వం || 22 ||

అపవర్గపదాస్పదం పదం య-
-ద్యపవర్గః పశుపాశబంధనానాం |
అపతత్ తవ రూపమద్వితీయ-
-క్షమమాలక్షయతాం సతాం కిల త్వం || 23 ||

సహజా తవ కాపి రూపసంప-
-ద్వచసాం వర్త్మని నైవ నైవ నైవ |
అపరా పునరాత్తచిత్రవేషా
భువనం పుష్యతి భూమికావిభూతిః || 24 ||

అథవా కథయేమ తం భవత్యా
మహిమానం మహతోఽపి భో మహత్యాః |
అపి వాఙ్మనసాధ్వని ధ్వనంతీం
కథయేత్ కః ఖలు చింతయేచ్చ తాం త్వాం || 25 ||

న తదస్తి వినాపి యత్ త్వయా స్యా-
-చ్చిదచిద్భ్యాం ప్రవిభాగభాంజి విశ్వే |
తదహో మహిమాద్భుతం తవేదం
పరమస్మాత్ పునరంబ యాసి సాసీః || 26 ||

తదలం పదలంఘిని త్వదీయే
ముఖరీభూయ ముహుర్విభూతిపూరే |
అపి వా వినయోక్తిభిః కృతం తే
శిశుసంలాపవశో హి మాతృవర్గః || 27 ||

జయ దేవి గుణత్రయైకవేషే
జయ హే దేవి గుణత్రయైకభూషే |
జయ దేవి తమఃప్రవేశదూరే
జయ హే దేవి నిజప్రకాశధారే || 28 ||

ఇతి తే స్తుతిమౌక్తికాద్భుతశ్రీః
స్వయమగ్రంథత హంత సన్నిధానాత్ |
తదియం తవ దేవి కంఠభూషా-
-పదవీం ప్రాప్య కృతార్థతాం ప్రయాతు || 29 ||

శ్రీకృష్ణలీలాశుకవాక్సుభిక్షం
నక్షత్రమాలేయమభూతపూర్వా |
కృష్ణస్య దేవస్య గిరశ్చ దేవ్యాః
కలాంచలే వర్షతు హర్షధారాః || 30 ||

ఇతి కృష్ణకేలిశుకవాఙ్మయీమిమాం
మతిమాన్ జనః పరిచినోతు జిహ్వయా |
ఉరుచేతసా శ్రవణమండలేన వా
త్రితయేన వా త్రిభువనాద్భుతాం సుధాం || 31 ||

ఇతి శ్రీలీలాశుకముని విరచితా శ్రీ సరస్వతీ నక్షత్రమాలా స్తవః ||

అర్థం

ఇది శ్రీలీలాశుకమహర్షి రచించిన అద్భుతమైన స్తోత్రం — అదే లీలాశుకుడు (కృష్ణకర్ణామృత రచయిత). ఇక్కడ ఆయన శ్రీ సరస్వతీ దేవిని అత్యున్నత జ్ఞానతత్వంగా, వాక్స్వరూపిణిగా, సౌందర్యరాశిగా స్తుతించారు. “నక్షత్రమాలా” అనే పేరు సూచిస్తుంది — ప్రతి శ్లోకం ఒక “నక్షత్రం” లాగా ప్రకాశించే రత్నం, దేవికి సమర్పితమైన కాంతి.

• సారాంశార్థం (సూక్ష్మంగా):
    1.    కవియైన లీలాశుకుడు ప్రార్థిస్తాడు — “ఓ సరస్వతీ తల్లీ, మా వాక్కు నీ స్తోత్రరసాన్ని ప్రవహించనివ్వు, మా నాలుక నీ కృపతో నిండిపోవనివ్వు.”
2–3. ఆమె ముఖచంద్రం, చిరునవ్వు, కరుణాకటాక్షం, మధురాధరాలు — ఇవన్నీ కవిత్వసౌందర్యానికి మూర్తిరూపం.
4–5. ఆమె పాదపద్మం చంద్రకాంతులా మెరిసి, భక్తుని మనస్సులో పాపాంధకారాన్ని తొలగిస్తుంది.
6–7. ఆమె కాంతి అణిమాది సిద్ధులను దాటి ప్రకాశిస్తుంది. చంద్రుడి కాంతి ఆమె కిరణాల పైన నిలబడలేడు.
8–9. సరస్వతీ దేవి నిష్కళంకస్వరూపిణి, కరుణామయి, నిత్యమంగళప్రదా — ధన్యులు మాత్రమే ఆమెను హృదయంలో ధరించగలరు.
10–12. ఆమె వాక్రసముతో, ప్రకాశంతో, భక్తుని హృదయంలో వసిస్తే, ఆ భక్తుడు సాక్షాత్తు దేవతాస్వరూపుడవుతాడు.
13–14. బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ — ముగ్గురి వదనాలలో ఆమె వాక్స్వరూపం వ్యాపించింది; కవిత్వం, జ్ఞానం, వేదవాక్యాలు ఆమె రూపమే.
15–16. భక్తుని వచనం, మనస్సు, శ్రవణం — ఇవన్నీ సరస్వతీ తల్లి వసించే పవిత్ర స్థలాలు.
17–19. ఆమె రూపం వాక్కును దాటి, మనస్సుకు అందని తత్త్వం. ఆమె కాంతి పరమానందరసమయి.
20–24. ఆమె స్థితి కాలాన్ని, దిశలను, రూపవిభాగాలను దాటి ఉంటుంది. ఆమె స్వరూపం నిత్యజ్యోతి — మాయా, దుఃఖం, అవిద్యలను దహించే జ్ఞానాగ్ని.
25–27. కవి చెబుతాడు — “నీ మహిమను పూర్తిగా వర్ణించగల వాక్కు లేదు. మేము బాలవాక్కుతో స్తుతిస్తున్నాం, కానీ తల్లీ, నీవే దానిని ఆమోదించు.”
    2.    మూడు గుణాల (సత్వ, రజస్, తమస్) రూపమైనా, వాటిని అధిగమించినా, త్రిగుణాతీత సరస్వతీ దేవికి జయం.
29–30. ఈ స్తోత్రం ముత్యాల మాలలాంటిది — సరస్వతీ తల్లీ కంఠమును అలంకరించుగాక. లీలాశుకుడి వాక్కు వర్షంలా జ్ఞానానందాన్ని కురిపించుగాక.
    3.    ఈ స్తోత్రాన్ని వాక్కుతో, మనస్సుతో, శ్రవణంతో పఠించిన భక్తుడు త్రిభువనమును ఆశ్చర్యపరచే పరమానందాన్ని పొందుతాడు.

• తాత్పర్యం:
ఈ స్తోత్రం కేవలం వాక్ప్రతిభకోసం కాదు — ఇది జ్ఞానం, భక్తి, కవిత్వం, శాంతి, సత్యజ్ఞానానికి ద్వారం. సరస్వతీ తల్లి ఇక్కడ పరమ తత్త్వం — వాక్కు, మనస్సు, ఆత్మ అన్నీ కలిసిన చైతన్యం.
 

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

శ్రీ సరస్వతీ నక్షత్రమాలా స్తవః అంటే ఏమిటి?
ఇది మహర్షి లీలాశుకుడు రచించిన శ్రీ సరస్వతీ దేవి స్తోత్రం. ఇందులో ప్రతి శ్లోకం ఒక నక్షత్రంతో పోల్చబడింది, దేవి జ్ఞానం, సౌందర్యం మరియు వాక్ శక్తిని లోతుగా వర్ణిస్తుంది.
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు మరియు ఎలా పఠించాలి?
ముఖ్యంగా విద్యారంభం, పరీక్షలకు ముందు, లేదా శుక్రవారాలు, వసంత పంచమి రోజులలో పఠించడం శ్రేష్ఠం. శుద్ధ మనస్సుతో, దేవి రూపాన్ని ధ్యానిస్తూ, స్పష్టమైన ఉచ్చారణతో పఠించాలి.
శ్రీ సరస్వతీ నక్షత్రమాలా స్తవః పఠనం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
దీనిని పఠించడం వల్ల వాక్ శక్తి, జ్ఞానం, సృజనాత్మకత వృద్ధి చెందుతాయి. అజ్ఞానం నశించి ఆధ్యాత్మిక అంతర్దృష్టి లభిస్తుంది. విద్యార్థులకు మంచి ఏకాగ్రత మరియు జ్ఞాపకశక్తి లభిస్తాయి.
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించవచ్చు?
విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు, రచయితలు, కళాకారులు, సంగీతకారులు మరియు జ్ఞానాన్ని కోరుకునే ఎవరైనా ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించవచ్చు. ఇది అందరికీ జ్ఞానాన్ని మరియు బుద్ధిశక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎన్ని సార్లు పఠించాలి?
ప్రతిరోజూ కనీసం ఒకసారి లేదా 3, 5, 11, 21 సార్లు పఠించడం ఉత్తమం. క్రమం తప్పకుండా భక్తితో పఠించడం వల్ల ఉత్తమ ఫలితాలు లభిస్తాయి.
ఈ స్తోత్రం యొక్క మూలం లేదా కర్త ఎవరు?
ఈ దివ్య స్తోత్రాన్ని 'కృష్ణకర్ణామృతం' వంటి గొప్ప రచనలను రచించిన మహర్షి శ్రీ లీలాశుకులు రచించారు. ఇది ఆయన ఆధ్యాత్మిక మరియు కావ్య ప్రతిభకు నిదర్శనం.

వ్యాఖ్యలు

వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి

వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...