శ్రీ సరస్వతీ ద్వాదశనామ స్తోత్రం

శ్రీ సరస్వతీ ద్వాదశనామ స్తోత్రం చదువుల తల్లి సరస్వతీదేవి పన్నెండు పేర్లను వరుసగా చెప్పే ఐదు శ్లోకాల చిన్న స్తోత్రం. మొదటి శ్లోకంలో వీణ, పుస్తకం ధరించి హంసవాహనంతో కనిపించే సరస్వతి నాకు విద్య ఇవ్వాలి అనే ధ్యానం ఉంటుంది. తర్వాతి మూడు శ్లోకాల్లో "ప్రథమం, ద్వితీయం" అంటూ లెక్కపెడుతూ పన్నెండు నామాలు వస్తాయి. చివరి శ్లోకం ఫలశ్రుతి. ఈ స్తోత్రం రచించినవారి పేరు పాఠంలో లేదు. పిల్లలు సులభంగా కంఠస్థం చేయగలరు కాబట్టి ఇంట్లో పెద్దలు మొదట నేర్పించే స్తోత్రాల్లో ఇది ఒకటి.

శ్లోకాల భావం

1: వీణ, పుస్తకం ధరించి, హంసవాహనంతో కనిపించే ఈ సరస్వతీదేవి నాకు విద్యను ప్రసాదించుగాక.

2: మొదటి పేరు భారతీ, రెండవది సరస్వతీ, మూడవది శారదాదేవీ, నాలుగవది హంసవాహనా. భారతీ అంటే వాక్కుకు అధిదేవత; సరస్వతీ అంటే ప్రవహించే జ్ఞానధార; శారదా అనే పేరు శృంగేరి శారదాంబగా భక్తులందరికీ సుపరిచితం.

3: ఐదవది జగతీ అని ప్రసిద్ధమైన పేరు, ఆరవది వాగీశ్వరీ, ఏడవది కౌమారీ, ఎనిమిదవది బ్రహ్మచారిణీ. వాగీశ్వరీ అంటే మాటకు అధిపతి; కౌమారీ, బ్రహ్మచారిణీ అనే పేర్లు అమ్మవారి నిత్య పవిత్రతను, తపస్సును సూచిస్తాయి.

4: తొమ్మిదవది బుద్ధిధాత్రీ, అంటే బుద్ధిని ఇచ్చే తల్లి; పదవది వరదాయినీ, వరాలు ఇచ్చేది; పదకొండవది క్షుద్రఘంటా; పన్నెండవది భువనేశ్వరీ, లోకాలన్నిటికీ అధిపతి.

5: బ్రాహ్మీదేవి ఈ పన్నెండు పేర్లను మూడు సంధ్యల్లో పఠించేవారిపై పరమేశ్వరి ప్రసన్నురాలై అన్ని సిద్ధులూ ఇస్తుందని ఫలశ్రుతి చెబుతుంది. బ్రహ్మస్వరూపిణి అయిన సరస్వతి నా నాలుక చివర నివసించుగాక అనే అందమైన ప్రార్థనతో స్తోత్రం ముగుస్తుంది.

విశేషం

దేవి పేర్లను స్మరించడమే ఉపాసన అనేది నామస్తోత్రాల ముఖ్య భావం. పెద్ద స్తోత్రాలు చదవలేని పిల్లలకూ, పెద్దలకూ ఈ పన్నెండు నామాలు చాలా సులభం. "సా మే వసతు జిహ్వాగ్రే" అనే చివరి పంక్తి మన మాట సత్యంగా, హితంగా, జ్ఞానంతో నిండి ఉండాలనే ప్రార్థన.

ఎలా, ఎప్పుడు పఠించాలి

ఫలశ్రుతి చెప్పినట్లు ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం మూడు సంధ్యల్లో చదవడం ఉత్తమం. వీలు కాకపోతే రోజుకు ఒకసారి, చదువుకు కూర్చునే ముందు పఠించవచ్చు. దసరా నవరాత్రుల్లో మూలా నక్షత్రం రోజున అమ్మవారిని సరస్వతీదేవిగా అలంకరిస్తారు; ఆ రోజు ఈ స్తోత్రం పఠించడం చాలా అనుకూలం. పుస్తకాలు, కలాలు, వాయిద్యాలు అమ్మవారి ముందు ఉంచి, తెల్లని పూలు లేదా అక్షతలతో పన్నెండు నామాలకూ ఒక్కొక్కసారి అర్చన చేయవచ్చు. విజయదశమి నాడు అక్షరాభ్యాసానికీ, వసంత పంచమికీ కూడా ఇది తగిన స్తోత్రం.