శ్రీ కామాక్షీ స్తుతిః
వందే కామాక్ష్యహం త్వాం వరతనులతికాం విశ్వరక్షైకదీక్షాం
విష్వగ్విశ్వంభరాయాముపగతవసతిం విశ్రుతామిష్టదాత్రీం |
వామోరూమాశ్రితార్తిప్రశమననిపుణాం వీర్యశౌర్యాద్యుపేతాం
వందారుస్వస్వర్ద్రుమింద్రాద్యుపగతవిటపాం విశ్వలోకాలవాలాం ||1||
చాపల్యాదియమభ్రగా తటిదహో కించేత్సదా సర్వగా-
హ్యజ్ఞానాఖ్యముదగ్రమంధతమసం నిర్ణుద్య నిస్తంద్రితా |
సర్వార్థావలిదర్శికా చ జలదజ్యోతిర్న చైషా తథా
యామేవం వివదంతి వీక్ష్య విబుధాః కామాక్షి నః పాహి సా ||2||
దోషోత్సృష్టవపుః కలాం చ సకలాం బిభ్రత్యలం సంతతం
దూరత్యక్తకలంకికా జలజనుర్గంధస్య దూరస్థితా |
జ్యోత్స్నాతో హ్యుపరాగబంధరహితా నిత్యం తమోఘ్నా స్థిరా
కామాక్షీతి సుచంద్రికాతిశయతా సా పాతు నః సర్వదా ||3||
దిశ్యాద్దేవి సదా త్వదంఘ్రికమలద్వంద్వం శ్రితాలిష్వలం
వృత్తిం తత్స్వయమాదధచ్చ విముఖం దోషాకరాడంబరే |
సూర్యాదర్శహసన్ముఖం శ్రుతిపథస్యాత్యంతభూషాయితం
నేత్రానందవిధాయి పంకమధరీకృత్యోజ్జ్వలం సద్ధృతం ||4||
కామాక్షీపదపద్మయుగ్మమనఘం కుర్యాన్మదీయే మనః-
కాసారే వసతిం సదాపి సుమనస్సందోహసంరాజితే |
సుజ్ఞానామృతపూరితే కలుషతాహీనే చ పద్మాలయే
నిత్యం సత్కుముదాశ్రితే నిజవసత్యాత్తప్రభావే సదా ||5||
కామక్షీపదపద్మయుగ్మనఖరాః సమ్యక్కలాసంయుతాః
నిత్యం సద్గుణసంశ్రితాః కువలయామోదోద్భవాధాయకాః |
ఉత్కోచం దధతశ్చ పంకజనుషాం సంరోచకాః స్థానతః
శ్రేష్ఠాదిందునిరాసకారివిభవా రక్షంతు నః సర్వదా ||6||
కామాక్షీచరణారవిందయుగలీగుల్ఫద్వయం రక్షతా-
దస్మాన్ సంతతమాశ్రితార్తిశమనం దోషౌఘవిధ్వంసనం |
తేజఃపూరనిధానమంఘ్రివలయాద్యాకల్పసంఘట్టన-
ప్రోద్యద్ధ్వానమిషేణ చ ప్రతిశృణన్నమ్రాలిరక్షామివ ||7||
జంఘే ద్వే భవతాం జగత్త్రయనుతే నిత్యం త్వదీయే మన-
స్సంతోషాయ మమామితోర్జితయశఃసంపత్తయే చ స్వయం |
సామ్యోలంఘనజాంఘికే సువపుషా వృత్తే ప్రభాసంయుతే
హే కామాక్షి సమున్నతే త్రిభువనీసంక్రాంతియోగ్యే వరే ||8||
కామాక్ష్యన్వహమేధమానమవతాజ్జానుద్వయం మాం తవ
ప్రఖ్యాతారిపరాభవైకనిరతి ప్రద్యోతనాభం ద్యుతేః |
సమ్యగ్వృత్తమతీవ సుందరమిదం సంపన్నిదానం సతాం
లోకప్రాభవశంసి సర్వశుభదం జంఘాద్వయోత్తంభనం ||9||
ఊరూ తే భవతాం ముదే మమ సదా కామాక్షి భో దేవతే
రంభాటోపవిమర్దనైకనిపుణే నీలోత్పలాభే శుభే |
శుండాదండనిభే త్రిలోకవిజయస్తంభౌ శుచిత్వార్జవ-
శ్రీయుక్తే చ నితంబభారభరణైకాగ్రప్రయత్నే సదా ||10||
కామాక్ష్యన్వహమింధతాం నిగనిగప్రద్యోతమానం పరం
శ్రీమద్దర్పణదర్పహారి జఘనద్వంద్రం మహత్తావకమ |
యత్రేయం ప్రతిబింబితా త్రిజగతీ సృష్టేవ భూయస్త్వయా
లీలార్థం ప్రతిభాతి సాగరవనగ్రావాదికార్ధావృతా ||11||
బోభూతాం యశసే మమాంబ రుచిరౌ భూలోకసంచారతః
శ్రాంతౌ స్థూలతరౌ తవాతిమృదులౌ స్నిగ్ధౌ నితంబౌ శుభౌ |
గాంగేయోన్నతసైకతస్థలకచగ్రాహిస్వరూపౌ గుణ-
శ్లాఘ్యౌ గౌరవశోభినౌ సువిపులౌ కామాక్షి భో దేవతే ||12||
కామాక్ష్యద్య సురక్షతాత్ కటితటీ తావక్యతీవోజ్జ్వల-
ద్రత్నాలంకృతహాటకాఢ్యరశనాసంబద్ధఘంటారవా |
తత్రత్యేందుమణీంద్రనీలగరుడప్రఖ్యోపలజ్యోతిషా
వ్యాప్తా వాసవకార్ముకద్యుతిఖనీవాభాతి యా సర్వదా ||13||
వస్తిః స్వస్తిగతా తవాతిరుచిరా కామాక్షి భో దేవతే
సంతోషం విదధాతు సంతతమసౌ పీతాంబరాష్టితా |
తత్రాపి స్వకయా శ్రియా తత ఇతః ప్రద్యోతయంతీ దిశః
కాంతేంద్రోపలకాంతిపుంజకణికేవాభాతి యా సౌష్ఠవాత్ ||14||
యన్నాభీసరసీ భవాభిధమరుక్షోణీనివిష్టోద్భవ-
త్తృష్ణార్తాఖిలదేహినామనుకలం సుజ్ఞానతోయం వరం |
దత్వా దేవి సుగంధి సద్గణసదాసేవ్యం ప్రణుద్య శ్రమం
సంతోషాయ చ బోభవీతు మహితే కామాక్షి భో దేవతే ||15||
యన్మధ్యం తవ దేవి సూక్ష్మమతులం లావణ్యమూలం నభః-
ప్రఖ్యం దుష్టనిరీక్షణప్రసరణశ్రాంత్యాపనుత్త్యా ఇవ |
జాతం లోచనదూరగం తదవతాత్ కామాక్షి సింహాంతర-
స్వైరాటోపనిరాసకారి విమలజ్యోతిర్మయం ప్రత్యహం ||16||
ధృత్యై తే కుచయోర్వలిత్రయమిషాత్ సౌవర్ణదామత్రయీ-
బద్ధం మధ్యమనుత్తమం సుదృఢయోర్గుర్వోర్యయోర్దైవతే |
సౌవర్ణౌ కలశావివాద్య చ పయఃపూరీకృతౌ సత్కృతౌ
తౌ కామాక్షి ముదం సదా వితనుతాం భారం పరాకృత్య నః ||17||
పాణీ తే శరణాగతాభిలషితశ్రేయఃప్రదానోద్యతౌ
సౌభాగ్యాధికశంసిశాస్త్రవిహరద్రేఖాంకితౌ శౌభనౌ |
స్వర్లోకద్రుమపంచకం వితరణే తత్తతృషాం తస్య త-
త్పాత్రాలాభవిశంకయాంగులిమిషాన్మన్యే విభాత్యత్ర హి ||18||
దత్తాం దేవి కరౌ తవాతిమృదులౌ కామాక్షి సంపత్కరౌ
సద్రత్నాంచితకంకణాదిభిరలం సౌవర్ణకైర్భూషితౌ |
నిత్యం సంపదమత్ర మే భవభయప్రధ్వంసనైకోత్సుకౌ
సంరక్తౌ చ రసాలపల్లవతిరస్కారం గతౌ సుందరౌ ||19||
భూయాస్తాం భుజగాధిపావివ ముదే బాహూ సదా మాంసలౌ
కామాక్ష్యుజ్జ్వలనూత్నరత్నఖచితస్వర్ణాంగదాలంకృతౌ |
భావత్కౌ మమ దేవి సుందరతరౌ దూరీకృతద్వేషణ-
ప్రోద్యద్బాహుబలౌ జగత్త్రయనుతౌ నమ్రాలిరక్షాపరౌ ||20||
స్కంధౌ దేవి తవాపరౌ సురతరుస్కంధావివోజ్జృంభితా-
వస్మాన్నిత్యమతంద్రితౌ సమవతాం కామాక్షి దత్వా ధనం |
కంఠాసక్తసమస్తభూషణరుచివ్యాప్తౌ స్వయం భాస్వరౌ
లోకాఘౌఘసమస్తనాశనచణావుత్తంభితావుద్ద్యుతీ ||21||
గ్రీవా కంబుసమానసంస్థితిరసౌ కాంత్యేంద్రనీలోపమా
పాయాన్మామనిశం పురాణవినుతే కామాక్షి భో తావకీ |
నానారత్నవిభూషణైః సురుచిరా సౌవర్ణకైర్మౌత్తిక-
శ్రేష్టోద్గుంభితమాలయా చ విమలా లావణ్యపాథోనిధిః ||22||
దేవి త్వద్వదనాంబుజం వితనుతాచ్ఛ్రేయః పరం శాశ్వతం |
కామాక్ష్యద్య మమాంబ పంకజమిదం యత్కాంతిలాభే (చ్ఛయా) |
తోయే నూనమహర్నిశం చ విమలే మంక్త్వా తపస్యత్యలం
తత్సౌందర్యనిధానమగ్ర్యసుషమం కాంతాలకాలంకృతం ||23||
నేత్రే తే కరుణాకటాక్షవిశిఖైః కామాదినిత్యద్విషో
బాహ్యామప్యరిసంహతిం మమ పరాకృత్యావతాం నిత్యశః |
హే కామాక్షి విశాలతాముపగతే హ్యాకర్ణ మిష్టావహే
సాతత్యేన ఫలార్థినాం నిజగతేః సంఫులకం జాయతే ||24||
భ్రూయుగ్మం తవ దేవి చాపలతికాహంకారనిర్వాపణం
కాంతం ముగ్ధవికాసచేష్టితమహాభాగ్యాదిసంసూచకం |
కామాక్ష్యన్వహమేధతాం కృతపరిస్పందం రిపూద్వాసనే
దీనానింగితచేష్టితైరవదిదం సువ్యక్తరూపం పరం ||25||
నానాసూనవితానసౌరభపరిగ్రాహైకలోలాలయః
కిం మాం ప్రత్యభియంతి నేతి కుపితం తప్త్వా తపో దుష్కరం |
నాసీభూయ తవాతిసౌరభవహం భూత్వాభితః ప్రేక్షణ-
వ్యాజేన ప్రియకప్రసూనమలిభిః కామాక్షి భాత్యాశ్రితం ||26||
వక్త్రం పాతు తవాతిసుందరమిదం కామాక్షి నః సర్వదా
శ్రీమత్కుందసుకుడ్మలాగ్రదశనశ్రేణీప్రభాశోభితం |
పుష్యద్బింబఫలారుణాధరపుటం సద్వీటికారంజితం
సౌభాగ్యాతిశయాభిధాయిహసితశ్రీశోభితాశాగణం ||27||
సంతోషం శ్రుతిశష్కులీయుగమిదం సద్రత్నశోభాస్ఫుర-
త్తాటంకాఢ్యయుగేన భాస్వరరుచా సంభూషితం తావకం |
కామాక్ష్యద్య చరీకరీతు విమలజ్యోతిర్మమానారతం
స్వాభ్యాశస్థితగండభాగఫలకం సరాజయజ్జ్యోతిషా ||28||
శీర్షం తే శిరసా నమామి సతతం కామాక్ష్యహం సుందరం
సూక్ష్మం తన్మధుపాలినీలకుటిలశ్రీకుంతలాలంకృతం |
సీమంతం సువిభజ్య తత్ర విపులశ్రీమన్మణీంద్రానిత
స్వర్ణాలంకరణప్రభాసురుచిరం శీర్షణ్యభూషాయితం ||29||
కామాక్షీశ్వరి కోటిసూర్యనినసద్వజ్రాదిరత్నాంచిత-
శ్రీమన్ముగ్ధకిరీటభృద్వితరతాద్ధన్యం శిరస్తావకం |
సంపత్తిం నితరాం మమాంబ మనుజాప్రాప్యామిహానారతం
లోకేఽముత్ర భవాభిధం వ తిమిరం లూత్వా సదాలిశ్రితం ||30||
కామాక్షీస్తుతిమన్వహం భువి నరాః శుద్ధాశ్చ యే భక్తితః
శృణ్వంత్యత్ర పఠంతి వా స్థిరధియః పణ్యామిమామర్థినః |
దీర్ఘాయుర్ధనధాన్యసంపదమమీ విందంతి వాణీం యశః
సౌభాగ్యం సుతపౌత్రజాతమధికఖ్యాతిం ముదం సర్వదా ||31||
కౌండిన్యాన్వయసంభూతరామచంద్రార్యసూరిణా |
నిర్మితా భాతి కామాక్షీస్తుతిరేషా సతాం మతా ||32||
ఇతి శ్రీకామాక్షీస్తుతిః సంపూర్ణా |
అర్థం
1. తేజోమయమైన కామాక్షీని వందించి, ఆమె శరీరం, జుట్టు, ముఖం అందాన్ని గూర్చి నమస్కరిస్తున్నాడు — ఆమె శివప్రియురాలు.
2. చండాలపరివేషం వంటి సౌందర్యంతో, రాత్రి ప్రకాశాన్ని పోలిన అలంకారంతో ఆమెను స్ఫురింపజేస్తున్నడు; ఆమె పాదాలా దేవత్వాన్ని ప్రశంసిస్తాడు.
3. జడిమహిమ, జడిలోని సౌందర్య మరియు శక్తి వివేకాన్ని పేర్కొని వెన్నుకొనసాగిన రోజులను, దేవతల దేవుడిని స్మరింపజేస్తున్నాడు.
4. ఈ స్తుతిలో దేవిని పులకరించే శ్లోకములా ప్రతిపాదించి, భక్తుడి హృదయ ప్రకటనను స్వీకరించమని ఆశిస్తున్నారు.
5. కవి తన దైన్యాన్ని, అవిధ్యను అంగీకరించి — సేవా నైపుణ్యం లేకపోయినా కరుణాభిలాషతో ప్రార్థిస్తాడని తెలుపుతున్నాడు.
6. దేవి దృష్టినుండి చిత్తశుద్ధి, వాక్స్వరపము రావాలని మమతతో ఆశయపడుచున్నాడు; వాక్యాలు తేనీలోనివంటి మధురత్వం పొందవలెనే కోరుతున్నాడు.
7. జగత్పితృవిధులను, జనని రూపిణిగా, ఆమెను తాను ఆశ్రయమని, భక్తుల దుఃఖాలు మా తొలగించాలని ఆరాధన.
8. దేవి పాదరేణు స్నానంగా భక్తుల హృదయముల్ని శుద్ధి చేసు దయను ప్రతిపాదిస్తున్నాడు.
9. దేవి చేతుల్లో కమలం, మణి మాల ఉండి, ఆమె కరుణ చూపుతో జీవితం ప్రసాదిస్తుందని వర్ణిస్తున్నారు.
10. భక్తి వాక్పవిత్రత వలన ముక్తిమణులాగి గొప్ప ఫలాలు పొందుతారనే వాగ్భవ ప్రసాదం.
11. భవద్భక్తుల జపం, ధ్యానం, సేవ, హోమం — ఇవన్నీ కామాక్షీ స్మరణతోనే సార్థకమై ఉంటాయని సూచిస్తున్నాడు.
12. భక్తుడు కామాక్షీని స్మరించి జీవన యత్నంలో ధృఢుడై ఉండేవిధంగా దేవి వరప్రదాతగా ఉంటారని వినయపూర్వకమైన వాక్యాలు.
13. కామాక్షీ తల్లి వంటి ఆరాధన; ఆమె నాదియతో జీవునికి జీవితం లభించేలా చేయగా, భక్తుల ఆశ్రయంలో నిలుస్తుందని పేర్కొంటాడు.
14. ఆమె ముఖాకార్తవ్యాన్ని, సుఖదాయక రూపమును గుణగాథాతో వర్ణిస్తూ భక్తుల మనసులను ఆకర్షిస్తాడు.
15. ఆమె స్మరణలో కవిత్వం, సృజనాత్మక శక్తి ప్రవహిస్తాయనీ, కల్పిత కవితాసౌరభాని అభివర్ణించాడు.
16. ఆమె లీలామూర్తి అడవులలో, కాలచక్రంలో నడుచునట్లు, సర్వవ్యాపిగా ఉందని పేర్కొన్నాడు.
17. దుర్గారూపంలో రాక్షస సంహారిణిగా భక్తులను రక్షించేది అని స్పష్టం చేస్తాడు.
18. కవి తన మనసు ముడుచుకొని, ఒక క్షణం కూడా ఆమె ధ్యాన సమరం పొందగలగాలని ప్రార్థిస్తాడు.
19. కామాక్షీ శిరోభూషితంగా, ధన, ఐశ్వర్యం ప్రసాదించే వలె ఉంటుందనీ భక్తుల కొరకు వర్ణిస్తాడు.
20. భుజగాధిపా (సప్తనామ) అమూల్య అలంకారాలతో ఆమె భుజాలు మెరుస్తాయని, ఆమె శక్తి రక్షణకారిణి అని చెప్పాడు.
21. స్కంధ, కంఠ, గ్రీవ వంటి అవయవాల ద్వారా భక్తులకు ధన, సంరక్షణ, ప్రమాణమయు విలాసం ప్రసాదించబడుతారని చెప్తున్నాడు.
22. మణిముకుటాలు, రత్నాల అలంకారంతో ఆమె గౌరవం, శ్రేష్ఠత ప్రతిఫలిస్తుందని వర్ణిస్తున్నాడు.
23. ఆమె ముఖమంతా శుద్ధి, సౌందర్యనిధి; భక్తి-తపస్సు ద్వారా అది ప్రతిఫలిస్తుందని సూచించుట.
24. కామాక్షీ కటాక్షం వల్ల శత్రు-భయం నశించి, ఫలార్థాని నిరంతరం కలిగేలా అవుతాయని వ్రాసాడు.
25. భక్తులలో దయ, అహంకార వినాశనమవుతుందని, శ్లోకముల ద్వారా ఆమె శక్తి ప్రత్యక్షమయ్యేను.
26. కామాక్షీ సౌరభగంధం భక్తులలో ఆకర్షణ కలిగిస్తుందని, ఆమె محبوبతను పేర్కొన్నాడు.
27. ఆమె తొడలు, నితంబాలు, ముఖం భక్తుల ఆనందానికి, శుభప్రదమైన దిశగా మారతాయని వర్ణించాడు.
28. ఆమె శుచిత్వం, తేజస్సు, భక్తిలావణ్యంతో భక్తుడిని ప్రకాశింపజేస్తారని తెలిపాడు.
29. తలావరణం నుండి లలితాలంకారాలు వరకూ ఆమె శిరస్సును ఆభూషిస్తుందని, మహాశోభితంగా ఉంది అని ఉస్సరించాడు.
30. కామాక్షీ అద్వితీయవజ్రమాలిక, కీర్తి, సంపత్సంబంధులనిచ్చే దేవత అని చెప్పాడు; ఆమె ఆశ్రయంతో చీకటిని తొలగించగలదని పేర్కొన్నాడు.
31. ఈ స్తుతిని శ్రుతి లో వినిపిస్తే లేదా పఠిస్తే భక్తులకు దీర్ఘాయువు, ఐశ్వర్యం, వాణీ, ఎవ్గో సంపద లభిస్తాయని తాత్పర్యం.
32. ఈ స్తుతిని కౌండిన్య వంశీయులు మరియు భక్తులచే విరాజింపచేసి యశస్సు పొందుతారని భవిష్యదృష్టి చేసి ముగించారు.
⸻
సారాంశం:
శ్రీ కామాక్షీ స్తుతిః కామాక్షీ దేవత యొక్క దయ, సౌందర్యం, రక్షణ, మరియు భక్తి-దాతృత్వాన్ని గొప్పగా వివరించే సమ్మిశ్రమమయిన పురాణోక్త స్తుతి. ప్రతి శ్లోకం ఆమె రూపాన్ని, పాదవిధిని, మరియు భక్తులపై ఆమె అనుగ్రహ ప్రభావాన్ని వివరింపజేస్తుంది. ఈ స్తుతి పఠనం ద్వారా భక్తుడు శాంతి, జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం, భక్తి యొక్క విలక్షణ తేజోమయత్వాన్ని పొందగలడు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శ్రీ కామాక్షీ స్తుతిః ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు మరియు ఎలా పఠించాలి?
శ్రీ కామాక్షీ స్తుతిః పఠించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
శ్రీ కామాక్షీ స్తుతిః ఎవరు పఠించవచ్చు?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
శ్రీ కామాక్షీ స్తుతిః మూలం ఏమిటి?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

