రథ సప్తమి 2026

భూమిపై జీవరాశులు సుభిక్షంగా జీవించేందుకు కారణం సూర్యభగవానుడు. అందుకే ఆయన్ని కనిపించే దేవుడు అని పిలుస్తారు. హిందూ ధర్మంలో సూర్యఆరాధనకు విశేషమైన ప్రాముఖ్యత ఉంది.

మాఘమాస శుక్ల పక్ష సప్తమి తిథి నాడు సూర్యునికి అంకితం అయిన ఈ పర్వదినాన్ని రథ సప్తమి లేదా సూర్య జయంతి అంటారు.

ఈ రోజున సూర్యుడు ఏడు గుర్రాలపై రథంపై స్వారీ చేస్తూ దక్షిణాయనం ముగించి ఉత్తరాయణ యాత్ర ప్రారంభిస్తాడు. ఈ క్షణం నుంచే ఆరు నెలల ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలం మొదలవుతుంది.

రథ సప్తమి పౌరాణిక విశిష్టత

పురాణాల ప్రకారం, సూర్యుడు ఏడు గుర్రాలపై రథం ఎక్కి సంచరిస్తాడు. ఈ ఏడు గుర్రాలు వేదఛందస్సులకు సంకేతాలు — గాయత్రి, త్రిష్టుప్, జగతి, అనుష్టుప్, పంక్తి, బృహతి, ఉష్ణిక్.

సూర్యుడు ఏడాది కాలంలో మేషం నుండి మీనం వరకు పన్నెండు రాశులలో విహరిస్తాడు. అందుకే సూర్యుని పూజ ద్వారా పాప విమోచనం, ఆయురారోగ్యం, బలం లభిస్తాయని నమ్మకం ఉంది.

☀️ శ్లోకం:

“బ్రహ్మస్వరూప ఉదయే మధ్యాహ్నే తు మహేశ్వరః।

అస్తకాలే స్వయం విష్ణుః త్రయీమూర్తిర్దివాకరః॥”

(Meaning: At sunrise, Surya is Brahma; at noon, Shiva; at sunset, Vishnu — thus he embodies the Trimurti.)

సూర్య భగవానుడు మరియు ద్వాదశ ఆదిత్యులు

వేదాల్లో సూర్యుడు ఒక్కరే కాదు — ఆయన రూపాలు మిత్ర, రవి, సూర్య, భగ, పూష, హిరణ్యగర్భ, మరీచి, ఆదిత్య, సవిత, అర్క, భాస్కర రూపాల్లో ద్వాదశ ఆదిత్యులుగా విరాజిల్లుతారు.

వీరు పన్నెండు మాసాలకు అధిదేవతలు — సూర్యుని సంచారం ఈ సృష్టి చక్రాన్ని కొనసాగిస్తుందనే విశ్వాసం ఉంది.

రథ సప్తమి ఆచారాలు

✅ ఉదయం సూర్యోదయానికి ముందే లేచి పుణ్యస్నానం చేయాలి.

స్నానం సమయంలో జిల్లేడు ఆకులు (అర్క పత్రాలు) తలపై ఉంచి క్రింది శ్లోకాన్ని జపించాలి —

“సప్త సప్త మహా సప్త సప్త ద్విపా వసుంధర।

సప్త జన్మ కృతం పాపం మకరే హన్తి సప్తమి॥”

ఈ స్నానం సూర్యగ్రహణ స్నానం లాంటి పుణ్యం ఇస్తుందని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.

జిల్లేడు ఆకులు ఔషధ గుణాల కలవు — ఇవి శరీరాన్ని సీజన్ మార్పులకు సిద్ధం చేస్తాయి, చర్మ రోగాలను నివారిస్తాయి.

రథ సప్తమి నాడు చేయవలసినవి

• స్నానం అనంతరం వినాయకుడిని ధ్యానించాలి.
• రాగి పాత్రలో నీరు, ఎరుపు పూలు, బెల్లం, అక్షింతలు వేసి సూర్యుడికి అర్ఘ్యం సమర్పించాలి.
• అర్ఘ్యం సమర్పించే సమయంలో నీటి ప్రవాహాన్ని చూసి సూర్యుడిని దర్శించాలి.
• ఓం సూర్యాయ నమః మంత్రాన్ని జపించాలి.
• దీపం వెలిగించి మూడు సార్లు ప్రదక్షిణం చేయాలి.
• బెల్లం, నువ్వులు, బట్టలు, రొట్టెలు దానం చేయాలి.

రథ సప్తమి నాడు స్త్రీలు చేసే ప్రత్యేక పూజ

స్త్రీలు చిక్కుడు ఆకులు, పువ్వులు, పండ్లతో తులసి కొలనుపై పూజ చేస్తారు.

సంక్రాంతి రోజున పెట్టిన గొబ్బెమ్మ పిడకలతో మంట వేసి, ఆవుపాలతో వండిన పొంగలిను సూర్యునికి నైవేద్యం చేస్తారు.

ఇది వంశవృద్ధి, ఆరోగ్యం, ఆయుష్షుని ప్రసాదిస్తుందని విశ్వాసం.

రథ సప్తమి పండుగ ఆధ్యాత్మిక అర్థం

ఈ రోజు శరీర, మనసు, ఆత్మ శుద్ధి సాధించుకునే రోజు.

సూర్య భగవానుని ఆరాధించడం ద్వారా ఆరోగ్యం, బలం, విజయం లభిస్తాయి.

ఉపవాసం ఉండి సూర్యునికి ప్రార్థన చేయడం వల్ల పాపాలు నశించి, శక్తి, ఉత్సాహం, ఆధ్యాత్మిక ప్రగతి లభిస్తాయని నమ్ముతారు.

🕉️ మంత్రం:

“ఓం సూర్యాయ నమః, ఓం ఆదిత్యాయ నమః, ఓం భాస్కరాయ నమః।”

(Chanting this brings vitality, wisdom, and divine grace.)