నాగ పంచమి 2026

నాగ పంచమి: నాగదేవతల ఆరాధన

నాగ పంచమి శ్రావణ శుక్ల పంచమి నాడు నాగదేవతలను పూజించే పండుగ. ఈ రోజు పుట్టలో పాలు పోసి, నాగ ప్రతిమలను పూజించి, కుటుంబ క్షేమం, సంతాన సౌభాగ్యం కోసం ప్రార్థిస్తారు. తెలుగు నాట దీన్ని నాగుల పంచమి అని కూడా అంటారు; ఇదే రోజు గరుడ పంచమి కూడా జరుపుకుంటారు.

పురాణ నేపథ్యం

మహాభారతం ప్రకారం తన తండ్రి పరీక్షిత్తు తక్షకుని కాటుతో మరణించినందుకు జనమేజయ మహారాజు సర్పయాగం చేసి నాగులన్నిటినీ ఆహుతి చేయసాగాడు. అప్పుడు ఆస్తీక మహర్షి ఆ యాగాన్ని ఆపి నాగజాతిని కాపాడాడు; ఆ రోజు పంచమి అని ప్రసిద్ధ కథనం. అలాగే బాలకృష్ణుడు యమునలో కాళీయుని మదమణచిన లీలను కూడా ఈ పండుగతో అనుబంధిస్తారు. శివుని కంఠాభరణంగా వాసుకి, విష్ణువుకు శయ్యగా ఆదిశేషుడు ఉండటం వల్ల నాగులు దైవస్వరూపాలుగా పూజలు అందుకుంటున్నాయి.

పూజా విధానం

• ఉదయం తలస్నానం చేసి, ఉపవాసం లేదా ఒంటిపూట భోజన నియమంతో పూజకు సిద్ధమవ్వాలి.
• దగ్గరలోని పుట్ట వద్దకు వెళ్ళి పసుపు, కుంకుమ, పూలు సమర్పించి, ఆవుపాలు పోస్తారు.
• పుట్ట లేని చోట ఇంట్లోనే పసుపు, చందనం లేదా మట్టితో నాగ ప్రతిమ చేసి పూజించవచ్చు.
• చలిమిడి, వడపప్పు, నువ్వుల ఉండలు, పాలు నైవేద్యంగా పెడతారు.
• నాగ స్తోత్రం లేదా సుబ్రహ్మణ్య స్తోత్రం పఠించి, మంగళహారతి ఇస్తారు.

నియమాలు, తెలుగు ఆచారం

ఈ రోజు భూమిని దున్నడం, తవ్వడం, కోయడం, వేయించడం వంటి పనులు చేయకూడదని చాలా కుటుంబాలు పాటిస్తాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కార్తీక మాసంలో వచ్చే నాగుల చవితికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఉంటే, తెలంగాణ ప్రాంతంలో శ్రావణ నాగ పంచమిని విశేషంగా జరుపుకుంటారు. మోపిదేవి వంటి సుబ్రహ్మణ్య క్షేత్రాల్లో సర్ప దోష నివారణ పూజలకు ప్రసిద్ధి ఉంది.

ఫలితం

నాగ పంచమి పూజతో సర్ప భయం తొలగి, నాగ దోషాలు శాంతిస్తాయని, సంతానం లేనివారికి సంతాన ప్రాప్తి కలుగుతుందని భక్తుల నమ్మకం. ప్రకృతిలోని ప్రతి జీవిని గౌరవించాలనే సందేశం కూడా ఈ పండుగలో ఉంది.

గరుడ పంచమి

ఇదే రోజు తల్లి వినత కోసం దాస్య విముక్తి సాధించిన గరుత్మంతుని భక్తిని స్మరిస్తూ గరుడ పంచమి నోము చేస్తారు. చాలా మంది స్త్రీలు సంతాన క్షేమం కోసం ఈ నోము నోచుకుంటారు.

నాగదేవతల అనుగ్రహంతో అందరి కుటుంబాలు క్షేమంగా ఉండాలని ప్రార్థిద్దాం.