భాయ్ దూజ్ / యమ ద్వితీయ / భగినీహస్త భోజనం 2026

యమ ద్వితీయ: అన్నాచెల్లెళ్ళ అనుబంధానికి పండుగ

యమ ద్వితీయను కార్తీక మాసం శుక్ల పక్ష విదియ నాడు, దీపావళి తర్వాత రెండో రోజు జరుపుకుంటారు. ఈ రోజు సోదరులు తమ సోదరి ఇంటికి వెళ్ళి ఆమె చేతి వంట తినడం ఆచారం, అందుకే దీనిని భగినీ హస్త భోజనం అంటారు. ఉత్తర భారతంలో ఇదే పండుగను భాయ్ దూజ్ అని, మహారాష్ట్రలో భాయ్ బీజ్ అని పిలుస్తారు.

యముడు, యమునల కథ

సూర్యభగవానుడి పిల్లలైన యమధర్మరాజు, యమునా దేవి అన్నాచెల్లెళ్ళు. తన ఇంటికి భోజనానికి రమ్మని యమున ఎన్నోసార్లు ఆహ్వానించినా, బాధ్యతల్లో మునిగిన యముడు వెళ్ళలేకపోయాడు. చివరికి కార్తీక శుక్ల విదియ నాడు ఆయన చెల్లెలి ఇంటికి వచ్చాడు. యమున ఆనందంతో అన్నకు తిలకం దిద్ది, హారతి ఇచ్చి, ప్రేమగా వండిన భోజనం వడ్డించింది. సంతోషించిన యముడు వరం కోరుకోమనగా, ప్రతి ఏటా ఈ రోజు సోదరి ఇంట భోజనం చేసే సోదరుడికి అకాల మృత్యుభయం ఉండకూడదని ఆమె కోరింది. యముడు ఆ వరం ప్రసాదించాడని పురాణ కథనం. అందుకే ఈ తిథికి యమ ద్వితీయ అని పేరు వచ్చింది.

ఎలా జరుపుకుంటారు

• సోదరులు ఉదయం స్నానం చేసి, కొత్త బట్టలు ధరించి సోదరి ఇంటికి వెళతారు; ఆ రోజు ఇంట్లో భోజనం చేయకుండా సోదరి ఇంట్లోనే తినడం సంప్రదాయం.
• సోదరి అన్నకు లేదా తమ్ముడికి నుదుట కుంకుమ తిలకం దిద్ది, అక్షతలు వేసి, హారతి ఇస్తుంది.
• పులిహోర, పాయసం, బొబ్బట్లు, గారెలు వంటి ఇష్టమైన వంటలతో కమ్మని భోజనం వడ్డిస్తుంది.
• సోదరుడు సోదరికి కానుకలు, కొత్త చీర లేదా డబ్బు ఇచ్చి ఆశీర్వాదం తీసుకుంటాడు.
• కొన్ని కుటుంబాలు యముడిని, యమునను, చిత్రగుప్తుడిని స్మరించి దీపం వెలిగిస్తారు.

తెలుగు నాట ఆచారం

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో భాయ్ దూజ్ అనే పేరు ఈ మధ్యే ఎక్కువగా వినిపిస్తున్నా, కార్తీక శుక్ల విదియ నాడు సోదరి ఇంట భోజనం చేసే భగినీ హస్త భోజనం ఆచారం చాలా పాతది. దూరంగా ఉన్న సోదరులు ఈ రోజు ఫోన్ చేసి శుభాకాంక్షలు చెప్పుకోవడం, వీలైతే సోదరి ఇంటికి వెళ్ళడం ఇప్పటికీ చాలా కుటుంబాల్లో కనిపిస్తుంది.

ప్రాముఖ్యత

ఈ పండుగ అన్నాచెల్లెళ్ళ, అక్కాతమ్ముళ్ళ మధ్య ప్రేమను, బాధ్యతను గుర్తుచేస్తుంది. సోదరి ఆశీస్సులు సోదరుడికి రక్షణ కవచంలా ఉంటాయని, ఈ రోజు సోదరి చేతి భోజనం ఆయుష్షును పెంచుతుందని నమ్మకం.

ప్రతి ఇంట్లో అన్నాచెల్లెళ్ళ అనుబంధం ఎప్పటికీ ఇలాగే తియ్యగా నిలవాలని కోరుకుందాం.