నమస్కారం

దు

దుర్గముపైన కనకదుర్గవై — కనకదుర్గమ్మ భక్తి గీతం

సంపాదకత్వం: నవీకరణ
భక్తి పాటదుర్గా దేవి
0 వీక్షణలు

దుర్గముపైన కనకదుర్గవై

ప. దుర్గముపైన కనకదుర్గవై నిలిచితివా 
    పాపవర్గము బాపగ విజయవాడలో వెలసితివా 
    కార్తిక పౌర్ణమి చంద్రుని పోలిన ముఖకళలూ 2 
    ప్రణవార్తిని తీర్చే నాదబిందుమయ చిత్కళలూ అమ్మ ॥దుర్గ॥

చ. శుంభనిశుంశుల దంభములణచిన శుభదాయి 
    మహిషాసుర సంహారము చేసిన మహామాయీ
    రాజస తామస భంజని నిరంజని రాగమయీ 2 
    శుభకారుణ్యామృత సాత్విక వర్షిణి కనుదోయి నీకనువోయి  ॥దుర్గ॥

చ. నవరాత్రులలో జరిగే ఉత్సవ నవశోభ కాంచినవారి కైవల్యామృత కవితాభ 
    వాహనమ్మునకు అధిరోహించే వైభవ దర్శనము
    ఈ మానవకోటికి ప్రసాదించును మంగళము మంగళమూ  ॥దుర్గ॥

చ. కలిలో జనులకు ముక్తినొసంగే కల్పతరువునీవే 
    భామలకెల్లా పసుపు కుంకుమిడు కామధేను నీవే
    నీ అభిషేకములను ఆరసించువేళ ఉందువు అణువణువూ 
    సహస్రారమున అతియించేను శశిమధువు - శశిమధువు  ॥దుర్గ॥

అర్థం

ఈ గీతం విజయవాడ కనకదుర్గమ్మ మహిమను స్తుతిస్తుంది.
    •    పల్లవిలో అమ్మను “దుర్గముపైన వెలసిన కనకదుర్గమ్మ” అని పిలుస్తారు. ఆమె ముఖం కార్తీక పౌర్ణమి చంద్రుని వలె ప్రకాశిస్తుందని, భక్తుల దుఃఖాలను తీర్చే శబ్దరూపిణి అని వర్ణిస్తారు.
    •    మొదటి చరణంలో ఆమెను శుంభనిశుంభులను జయించిన శుభదాయని, మహిషాసుర సంహారిణి, రజస తామస గుణాలను తొలగించే నిరంజని అని స్తుతిస్తారు.
    •    రెండవ చరణంలో నవరాత్రి ఉత్సవాల వైభవం, అమ్మ వాహనాలపై విహరించే దర్శనం, అది సమస్త మానవజాతికి మంగళం ప్రసాదిస్తుందని చెప్పబడింది.
    •    మూడవ చరణంలో అమ్మను కలియుగంలో భక్తులకు ముక్తి ప్రసాదించే కల్పతరువు, స్త్రీలందరికీ పసుపు, కుంకుమ ఇచ్చే కామధేడు అని వర్ణించారు. అభిషేక సమయంలో అమ్మ దివ్య శక్తి ప్రతి అణువులో విస్తరించి సహస్రారంలో దివ్యానుభూతి ప్రసాదిస్తుందని చెబుతారు.

👉 ఈ పాట భక్తులకు కనకదుర్గమ్మ మహిమను, నవరాత్రి ఉత్సవాల వైభవాన్ని, అమ్మ దయను మమేకంగా అనుభవింపజేస్తుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

దుర్గముపైన కనకదుర్గవై పాట ఏ క్షేత్రంలోని అమ్మవారి గురించి?
పల్లవిలోనే విజయవాడలో వెలసితివా అని ఉంది, కాబట్టి ఇది ఇంద్రకీలాద్రిపై కొలువైన విజయవాడ కనకదుర్గమ్మపై పాట. దుర్గము అంటే కొండ, ఆ కొండపై నిలిచిన కనకదుర్గ అని మొదటి పంక్తి అర్థం.
దుర్గముపైన కనకదుర్గవై పాటలో అమ్మవారి ముఖాన్ని దేనితో పోల్చారు?
అమ్మవారి ముఖకాంతిని కార్తిక పౌర్ణమి చంద్రునితో పోల్చారు. ఆ వెంటనే ప్రణవార్తిని తీర్చే నాదబిందుమయ చిత్కళలు అని ఆమెను ఓంకార నాదరూపిణిగా వర్ణిస్తారు.
దుర్గముపైన కనకదుర్గవై గీతంలో ఏ పురాణ ఘట్టాలు వస్తాయి?
మొదటి చరణం శుంభనిశుంభుల గర్వం అణచిన ఘట్టాన్ని, మహిషాసుర సంహారాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. అదే చరణంలో రాజస తామస గుణాలను భంజించే నిరంజని అని ఆమెను పిలుస్తారు.
కనకదుర్గమ్మ నవరాత్రి ఉత్సవాల ప్రస్తావన ఈ పాటలో ఎక్కడ ఉంది?
రెండో చరణం నవరాత్రుల్లో జరిగే ఉత్సవ శోభను, అమ్మవారు వాహనంపై ఊరేగే వైభవ దర్శనాన్ని వర్ణిస్తుంది. ఆ దర్శనం మానవకోటికి మంగళం ప్రసాదిస్తుందని పాట అంటుంది, అందుకే దసరా రోజుల్లో ఈ గీతం ఎక్కువగా వినిపిస్తుంది.
దుర్గముపైన కనకదుర్గవై పాట చివరి చరణంలో స్త్రీల గురించి ఏమని ఉంది?
కలియుగంలో ముక్తినిచ్చే కల్పతరువు నీవే, భామలకెల్లా పసుపు కుంకుమలు ఇచ్చే కామధేనువు నీవే అని చివరి చరణం చెబుతుంది. అభిషేక వేళ సహస్రారంలో శశిమధువు స్రవిస్తుందనే యోగ భావంతో పాట ముగుస్తుంది.

వ్యాఖ్యలు

వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి

వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...