రుద్రాక్ష అంటే ఏమిటి? ముఖాలు, ధరించే విధానం, నియమాలు

రుద్రాక్ష అంటే రుద్రాక్ష వృక్షం (శాస్త్రీయ నామం ఎలియోకార్పస్ గణిత్రస్) పండులోపల ఉండే గట్టి గింజ. శైవ సంప్రదాయంలో ఇది శివునికి అత్యంత ప్రీతికరమైనదిగా, జపానికి, ధారణకు పవిత్రమైనదిగా భావించబడుతుంది. సాధారణ భక్తులకు పంచముఖి (ఐదు ముఖాల) రుద్రాక్ష అనుకూలమని పెద్దలు చెబుతారు; దాన్ని శుద్ధి చేసి, సోమవారం లేదా శుభదినాన ఓం నమః శివాయ జపిస్తూ ధరించడం సంప్రదాయ విధానం.

రుద్రాక్ష అంటే ఏమిటి? పేరుకు అర్థం

రుద్రాక్ష అనే పదం రుద్ర + అక్ష అనే రెండు పదాల కలయిక. రుద్రుడు అంటే శివుడు, అక్ష అంటే కన్ను. లోకకళ్యాణం కోసం దీర్ఘ తపస్సు చేసిన శివుని నేత్రాల నుంచి జారిన కన్నీటి బిందువులే రుద్రాక్ష వృక్షాలుగా మారాయని పురాణ కథనం. అందుకే రుద్రాక్షను శివుని కరుణకు ప్రతీకగా భావిస్తారు.

రుద్రాక్ష వృక్షాలు ఎక్కువగా హిమాలయ ప్రాంతాలు, నేపాల్, ఇండోనేషియా వంటి ప్రదేశాల్లో పెరుగుతాయి. పండు నీలి రంగులో ఉంటుంది; దాని గుజ్జు తీసి శుభ్రం చేస్తే లోపలి గింజే మనం చూసే రుద్రాక్ష. శివ పురాణం, రుద్రాక్ష జాబాల ఉపనిషత్తు వంటి గ్రంథాలలో రుద్రాక్ష మహిమ వర్ణించబడింది.

రుద్రాక్ష ముఖాలు అంటే ఏమిటి?

రుద్రాక్ష ఉపరితలం మీద పై నుంచి కిందకు సహజంగా ఏర్పడే గీతలను ముఖాలు అంటారు. ఎన్ని గీతలు ఉంటే అన్ని ముఖాల రుద్రాక్ష అంటారు. ఒకటి నుంచి పద్నాలుగు ముఖాల వరకు సాధారణంగా వివరిస్తారు; అంతకంటే ఎక్కువ ముఖాలవి అరుదు. ప్రకృతిలో అత్యధికంగా దొరికేది పంచముఖి రుద్రాక్ష; ఏకముఖి గుండ్రని రుద్రాక్ష చాలా అరుదు.

ఒక్కో ముఖానికి ఒక్కో దేవతా సంబంధం ఉందని గ్రంథాలు చెబుతాయి. అయితే ఈ సంబంధాలు వేర్వేరు గ్రంథాల్లో, వేర్వేరు సంప్రదాయాల్లో కొంత తేడాగా ఉంటాయి. కింది పట్టిక ఎక్కువగా ప్రచారంలో ఉన్న సంబంధాలను మాత్రమే చూపుతుంది.

ఏ ముఖం ధరించాలి అనే విషయంలో సందేహం ఉంటే కుటుంబ పురోహితుని లేదా గురువుని సంప్రదించడం ఉత్తమం. ప్రత్యేక ముఖాల రుద్రాక్షల గురించి ప్రచారంలో ఉండే అతిశయోక్తి వాగ్దానాలను నమ్మి ఎక్కువ డబ్బు ఖర్చు చేయవద్దు.

పంచముఖి రుద్రాక్ష ఎందుకు ఎక్కువ మంది ధరిస్తారు?

పంచముఖి రుద్రాక్ష సులభంగా దొరుకుతుంది, ధర కూడా అందుబాటులో ఉంటుంది. శివుని పంచాక్షరి మంత్రమైన నమః శివాయ లోని ఐదు అక్షరాలకు, శివుని ఐదు ముఖాలకు దీన్ని ప్రతీకగా చెబుతారు. అందుకే స్త్రీ పురుషులు, విద్యార్థులు, గృహస్థులు అందరూ పంచముఖి రుద్రాక్షను ధరించవచ్చని, జపమాలగా కూడా వాడవచ్చని సాధారణంగా చెబుతారు.

రుద్రాక్ష ఎలా ధరించాలి? దశలవారీ విధానం

1. మంచి రోజు ఎంచుకోండి: సోమవారం, మహాశివరాత్రి, కార్తీక మాసంలో సోమవారాలు, లేదా మీ పురోహితుడు చెప్పిన శుభదినం.
2. శుచి: ఉదయం స్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించండి.
3. రుద్రాక్ష శుద్ధి: రుద్రాక్షను శుభ్రమైన నీటితో కడిగి, కొన్ని కుటుంబాల్లో ఆచారం ప్రకారం పాలు లేదా గంగాజలంతో అభిషేకం చేసి, మళ్ళీ నీటితో కడిగి పొడి వస్త్రంతో తుడవండి.
4. పూజ: దేవుని ముందు దీపం వెలిగించి, రుద్రాక్షకు గంధం, పుష్పం సమర్పించండి.
5. జపం: రుద్రాక్షను చేతిలో పట్టుకుని ఓం నమః శివాయ మంత్రాన్ని 108 సార్లు, లేదా వీలైనన్ని సార్లు భక్తితో జపించండి.
6. ధారణ: ఎరుపు లేదా పసుపు పట్టు దారం, లేదా వెండి/బంగారు గొలుసులో గుచ్చి మెడలో ధరించండి. కొందరు చేతికి కంకణంగా కూడా ధరిస్తారు.
7. నమస్కారం: చివరగా శివునికి నమస్కరించి, ఈ ధారణ మనసుకు శాంతిని, భక్తిని పెంచాలని ప్రార్థించండి.

రుద్రాక్ష ధరించినవారు పాటించవలసిన నియమాలు

నియమాలు కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని బట్టి మారుతాయి. ఎక్కువ మంది పాటించే సాధారణ నియమాలు ఇవి:

• నిద్రపోయేటప్పుడు రుద్రాక్షను తీసి పూజా స్థలంలో శుభ్రమైన చోట ఉంచడం చాలామంది ఆచారం.
• అంత్యక్రియలకు, శ్మశానానికి వెళ్ళేటప్పుడు తీసివేయాలని చాలా కుటుంబాలు పాటిస్తాయి.
• మద్యపానం, మాంసాహారం చేసేటప్పుడు ధరించకూడదని సంప్రదాయం చెబుతుంది.
• మీ జపమాలను, ధరించిన రుద్రాక్షను ఇతరులకు ఇవ్వకుండా వ్యక్తిగతంగానే ఉంచుకోవడం మంచిదని పెద్దలు అంటారు.
• సబ్బు, రసాయనాలు తగలకుండా చూసుకోండి; స్నానం సమయంలో తీసివేసేవారు కూడా ఉన్నారు.
• అప్పుడప్పుడు నీటితో శుభ్రం చేసి, పొడిగా ఆరిన తర్వాత కొద్దిగా నూనె రాస్తే గింజ పగలకుండా ఉంటుందని చెబుతారు.

స్త్రీలు రుద్రాక్ష ధరించవచ్చా అనే సందేహం చాలామందికి ఉంటుంది. చాలా సంప్రదాయాల్లో స్త్రీలు కూడా రుద్రాక్ష ధరిస్తారు; కొన్ని కుటుంబాల్లో ప్రత్యేక నియమాలు ఉంటాయి కాబట్టి ఇంటి పెద్దల సలహా తీసుకోండి.

రుద్రాక్ష జపమాల గురించి

జపానికి వాడే రుద్రాక్ష మాలలో సాధారణంగా 108 పూసలు, పైన ఒక మేరు పూస ఉంటాయి. జపం చేసేటప్పుడు మేరు పూసను దాటకుండా, అక్కడికి చేరగానే మాలను తిప్పి మళ్ళీ మొదలుపెట్టడం సంప్రదాయ పద్ధతి. జపమాలను బొటనవేలు, మధ్యవేలుతో తిప్పుతారు; చూపుడువేలు తగలకుండా చూడాలని చాలామంది గురువులు చెబుతారు. జపమాలను ఒక చిన్న వస్త్ర సంచిలో ఉంచి భద్రపరచడం మంచిది.

అసలైన రుద్రాక్షను ఎలా గుర్తించాలి?

మార్కెట్‌లో నకిలీ లేదా చెక్కిన ముఖాల రుద్రాక్షలు కూడా అమ్ముతుంటారు. నీటిలో మునగడం, రెండు నాణేల మధ్య తిరగడం వంటి ఇంటి పరీక్షలు నమ్మదగినవి కావు. నమ్మకమైన దుకాణం లేదా ఆలయం నుంచి కొనడం, ఖరీదైన అరుదైన ముఖాల రుద్రాక్షలకు గుర్తింపు పొందిన ప్రయోగశాల ధృవీకరణ అడగడం సురక్షితం. సాధారణ పంచముఖి రుద్రాక్షకు ఎక్కువ ధర చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు.

ఆరోగ్యం గురించి ఒక స్పష్టమైన మాట

రుద్రాక్ష ఒక భక్తి చిహ్నం, జప సాధనం. దాన్ని వ్యాధులకు చికిత్సగా భావించకూడదు. ఎవరైనా రుద్రాక్ష వల్ల రోగాలు నయమవుతాయని చెబితే దాన్ని నమ్మి వైద్య చికిత్స ఆపవద్దు. ఆరోగ్య సమస్యలకు తప్పనిసరిగా వైద్యుని సంప్రదించండి.

ముఖ్యాంశాలు

• రుద్రాక్ష అంటే రుద్రుని కన్నీటి బిందువుగా చెప్పబడే పవిత్ర బీజం.
• గింజపై ఉండే సహజ గీతలను ముఖాలు అంటారు; పంచముఖి అత్యంత సాధారణం, అందరికీ అనుకూలం.
• సోమవారం లేదా శుభదినాన శుద్ధి చేసి ఓం నమః శివాయ జపిస్తూ ధరించడం సంప్రదాయం.
• నిద్ర, అంత్యక్రియలు వంటి సందర్భాల్లో తీసివేయడం చాలా కుటుంబాల ఆచారం.
• నమ్మకమైన చోట కొనండి; ముఖాల అర్థాల విషయంలో గ్రంథాల మధ్య తేడాలు ఉంటాయి.
• రుద్రాక్ష భక్తి సాధనం మాత్రమే; వైద్యానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు.