మంగళ గౌరీ వ్రతం అంటే శ్రావణ మాసంలో వచ్చే ప్రతి మంగళవారం కొత్తగా పెళ్ళైన స్త్రీలు పార్వతీదేవిని మంగళ గౌరీ రూపంలో పూజించే వ్రతం. భర్త ఆయురారోగ్యాలు, దాంపత్య సౌఖ్యం, సౌభాగ్యం కోసం ఈ పూజ చేస్తారు. చాలా తెలుగు కుటుంబాల్లో పెళ్ళైన తర్వాత ఐదు సంవత్సరాలు ఈ వ్రతం చేసి, ఐదవ సంవత్సరం ఉద్యాపన చేసే ఆచారం ఉంది.
మంగళ గౌరీ వ్రతం ఎవరు, ఎప్పుడు చేయాలి?
ఈ వ్రతాన్ని ప్రధానంగా కొత్తగా పెళ్ళైన స్త్రీలు చేస్తారు. పెళ్ళి తర్వాత వచ్చే మొదటి శ్రావణ మాసం నుంచి మొదలుపెడతారు. శ్రావణ మాసంలో నాలుగు లేదా ఐదు మంగళవారాలు వస్తాయి; ప్రతి మంగళవారం ఈ పూజ చేస్తారు. చాలా కుటుంబాల్లో మొదటి సంవత్సరం పుట్టింట్లో, తర్వాతి సంవత్సరాలు అత్తవారింట్లో చేసే ఆచారం ఉంది. ఎన్ని సంవత్సరాలు చేయాలి, ఎక్కడ చేయాలి అనే విషయాల్లో కుటుంబాలను బట్టి తేడాలు ఉంటాయి కాబట్టి ఇంటి పెద్దల సలహా తీసుకోండి.
మంగళవారం పార్వతీదేవికి, మంగళకరమైన కార్యాలకు ప్రీతికరమైన రోజుగా భావిస్తారు. శ్రావణ మాసం శుక్రవారాలు వరలక్ష్మీ పూజకు, మంగళవారాలు మంగళ గౌరీ పూజకు ప్రసిద్ధి.
మంగళ గౌరీ వ్రతం ఒక్క చూపులో
| అంశం | వివరం |
|---|---|
| ఆరాధ్య దేవత | పార్వతీదేవి (మంగళ గౌరీ) |
| మాసం | శ్రావణ మాసం |
| రోజు | ప్రతి మంగళవారం |
| ఎవరు చేస్తారు | కొత్తగా పెళ్ళైన స్త్రీలు |
| ఎన్ని సంవత్సరాలు | సాధారణంగా ఐదు సంవత్సరాలు, చివర ఉద్యాపన |
| ముఖ్య భాగాలు | గౌరీ పూజ, తోరం, వ్రత కథ, వాయనం |
వరలక్ష్మీ వ్రతం లాగే ఈ వ్రతం కూడా శ్రావణ మాసంలో స్త్రీలు భక్తిశ్రద్ధలతో చేసే ముఖ్యమైన నోము. కొత్త కోడలు ఈ వ్రతం చేసేటప్పుడు అత్తగారు, తల్లి, బంధువులు దగ్గరుండి సహాయం చేయడం వల్ల రెండు కుటుంబాల మధ్య అనుబంధం కూడా పెరుగుతుంది.
పూజకు కావలసిన సామగ్రి
- పసుపుతో చేసిన గౌరీదేవి (పసుపు గౌరీ) లేదా గౌరీదేవి చిత్రపటం
- కలశం, మామిడాకులు, కొబ్బరికాయ
- పసుపు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు
- రకరకాల పువ్వులు, పత్రి, తమలపాకులు, వక్కలు
- దీపం, నెయ్యి లేదా నూనె, వత్తులు, అగరబత్తి, కర్పూరం
- తోరం (పసుపు పూసిన దారం), గాజులు, నల్లపూసలు
- పండ్లు, మీ కుటుంబ ఆచారం ప్రకారం నైవేద్యం (పులిహోర, పాయసం, చలిమిడి వంటివి)
- వాయనానికి పండ్లు, తాంబూలం, రవిక గుడ్డ, పసుపు కుంకుమ
మంగళ గౌరీ పూజా విధానం దశలవారీగా
- సిద్ధం: మంగళవారం ఉదయం తలస్నానం చేసి, పట్టుచీర లేదా శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, పూజా స్థలాన్ని ముగ్గులతో అలంకరించండి.
- గణపతి పూజ: ఏ వ్రతమైనా ముందుగా పసుపు గణపతిని పూజించి విఘ్నాలు తొలగాలని ప్రార్థించండి.
- సంకల్పం: పురోహితుని సహాయంతో లేదా పుస్తకం చూసి మీ పేరు, గోత్రం చెప్పి మంగళ గౌరీ వ్రతం చేస్తున్నానని సంకల్పం చెప్పండి.
- కలశ స్థాపన, గౌరీ ఆవాహన: కలశం పెట్టి, పసుపు గౌరీని పీఠంపై ఉంచి అమ్మవారిని ఆవాహన చేయండి.
- షోడశోపచార పూజ: పసుపు, కుంకుమ, పుష్పాలు, పత్రితో అమ్మవారిని పూజించండి. మంగళ గౌరీ అష్టోత్తర శతనామావళి చదవడం ఆచారం.
- తోరం: పూజించిన తోరాన్ని కుడిచేతికి కట్టుకోండి.
- నైవేద్యం, హారతి: సిద్ధం చేసిన నైవేద్యం పెట్టి, దీపారాధన చేసి కర్పూర హారతి ఇవ్వండి.
- వ్రత కథ: అక్షతలు చేతిలో పట్టుకుని మంగళ గౌరీ వ్రత కథ చదవండి లేదా వినండి. తర్వాత అక్షతలు తలపై వేసుకోండి.
- వాయనం: చివరగా ముత్తైదువకు వాయనం ఇచ్చి ఆశీర్వాదం తీసుకోండి.
కొన్ని కుటుంబాల్లో బియ్యప్పిండితో దీపాలు చేసి వెలిగించడం, సాయంత్రం మళ్ళీ హారతి ఇవ్వడం, ఆ రోజు ఒక్కపూట భోజనం చేయడం వంటి ఆచారాలు కూడా ఉన్నాయి. మీ ఇంటి పద్ధతిని అనుసరించండి.
మంగళ గౌరీ వ్రత కథ సారాంశం
ఈ వ్రత కథ ప్రాంతాన్ని బట్టి కొద్దిగా మారుతుంది. ఎక్కువగా చెప్పుకునే కథ సారాంశం ఇది. పూర్వం సంతానం లేని ఒక ధనవంతుడైన వ్యాపారి దైవానుగ్రహం కోసం ప్రార్థించాడు. దేవుని కృపతో అతనికి కుమారుడు పుట్టాడు, కానీ ఆ బాలునికి అల్పాయుష్షు ఉంటుందని తెలిసింది. ఆ బాలుడికి యుక్త వయస్సు రాగానే మంగళ గౌరీ వ్రతాన్ని భక్తితో చేసిన తల్లికి కుమార్తె అయిన ఒక కన్యతో వివాహం జరిగింది. ఆ కన్య కూడా మంగళ గౌరీని నిష్ఠగా పూజించింది. ఆమె భక్తి, ఆమె తల్లి చేసిన వ్రత ఫలం వల్ల గౌరీదేవి అనుగ్రహించి ఆ యువకుని ఆయుష్షు నిలిచింది. అప్పటి నుంచి స్త్రీలు భర్త దీర్ఘాయుష్షు కోసం ఈ వ్రతం చేస్తున్నారని కథ చెబుతుంది.
ఈ కథ ఇచ్చే సందేశం: నిష్ఠ, విశ్వాసం, కుటుంబం పట్ల ప్రేమతో చేసే ప్రార్థనకు దైవానుగ్రహం లభిస్తుంది.
వాయనం అంటే ఏమిటి? ఎలా ఇవ్వాలి?
వాయనం అంటే పూజ తర్వాత ముత్తైదువకు అమ్మవారి ప్రసాదంగా ఇచ్చే కానుక. చాలా కుటుంబాల్లో పెళ్ళైన స్త్రీ తన తల్లికి లేదా ఇంట్లో పెద్ద ముత్తైదువకు వాయనం ఇస్తుంది. వాయనంలో సాధారణంగా పసుపు, కుంకుమ, తాంబూలం, పండ్లు, రవిక గుడ్డ, గాజులు, నైవేద్యం చేసిన పదార్థాలు ఉంటాయి. వాయనం ఇచ్చేటప్పుడు ముత్తైదువకు బొట్టు పెట్టి, కొంగు పట్టి వాయనం అందించి, పాదాలకు నమస్కరించి ఆశీర్వాదం తీసుకుంటారు.
ఉద్యాపన ఎప్పుడు, ఎలా చేస్తారు?
ఐదు సంవత్సరాలు వ్రతం చేసిన తర్వాత చివరి సంవత్సరం ఉద్యాపన చేసి వ్రతాన్ని ముగిస్తారు. ఉద్యాపనలో ఎక్కువ మంది ముత్తైదువులను పిలిచి వాయనాలు ఇవ్వడం, ప్రత్యేక పూజ చేయడం ఆచారం. ఉద్యాపన విధానం కుటుంబాన్ని బట్టి చాలా మారుతుంది కాబట్టి పురోహితుని సలహాతో చేయండి.
ఆరోగ్యం గురించి
ఈ వ్రతం రోజు ఉపవాసం లేదా ఒక్కపూట భోజనం చేసే ఆచారం ఉంటే, గర్భిణీలు, ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు కఠిన ఉపవాసం చేయవలసిన అవసరం లేదు. భక్తితో చేసే పూజే ముఖ్యం; అవసరమైతే వైద్యుని సలహా తీసుకోండి.
ముఖ్యాంశాలు
- శ్రావణ మాసంలోని ప్రతి మంగళవారం కొత్తగా పెళ్ళైన స్త్రీలు చేసే గౌరీ పూజ.
- సాధారణంగా ఐదు సంవత్సరాలు చేసి, చివర ఉద్యాపన చేస్తారు.
- గణపతి పూజ, సంకల్పం, గౌరీ పూజ, తోరం, కథ, వాయనం ముఖ్య భాగాలు.
- వాయనం సాధారణంగా తల్లికి లేదా పెద్ద ముత్తైదువకు ఇస్తారు.
- ఆచారాలు కుటుంబాన్ని బట్టి మారుతాయి; పెద్దల సలహా పాటించండి.