ఇంట్లో శివుడికి అభిషేకం ఎలా చేయాలి? విధానం, ద్రవ్యాలు, నియమాలు

ఇంట్లో శివాభిషేకం చేయడం సులభం: శివలింగాన్ని శుభ్రమైన పళ్లెంలో ఉంచి, ‘ఓం నమః శివాయ’ అని జపిస్తూ ముందుగా శుద్ధ జలంతో, తర్వాత పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, చక్కెర (పంచామృతం) తో, చివరగా మళ్లీ శుద్ధ జలంతో అభిషేకం చేయాలి. ఆ తర్వాత విభూతి, గంధం, బిల్వపత్రాలు సమర్పించి, నైవేద్యం పెట్టి, హారతి ఇవ్వాలి. శ్రద్ధ, శుచి ఉంటే కొద్దిపాటి నీటితో చేసే అభిషేకమైనా శివుడికి ప్రీతికరమే.

శివుడికి అభిషేకం ఎందుకు, ఎప్పుడు చేయాలి?

‘అలంకార ప్రియో విష్ణుః, అభిషేక ప్రియః శివః’ అనే ప్రసిద్ధ నానుడి ఉంది; అంటే విష్ణువుకు అలంకారం, శివుడికి అభిషేకం ఇష్టం. గంగను జటాజూటంలో ధరించిన శివుడిని నిరంతరం జలధారతో ఆరాధించడం ద్వారా మనసు శాంతిస్తుందని, పాపాలు తొలగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. శివాలయాల్లో లింగం పైన వేలాడే ధారాపాత్ర కూడా ఈ భావానికే సంకేతం.

అభిషేకం ఏ రోజైనా చేయవచ్చు. అయితే సోమవారాలు, ప్రదోష కాలం (త్రయోదశి సాయంత్రం), మాస శివరాత్రి, మహాశివరాత్రి, కార్తీక మాసం, శ్రావణ మాసం శివాభిషేకానికి విశేషమైనవిగా భావిస్తారు. జన్మ నక్షత్రం రోజు, పుట్టినరోజు, గృహప్రవేశం వంటి సందర్భాల్లో కూడా చాలా కుటుంబాలు అభిషేకం చేయిస్తాయి.

అభిషేకానికి కావలసిన సామగ్రి

• శివలింగం (ఇంట్లో సాధారణంగా చిన్న లింగం లేదా బాణలింగం ఉంచుతారు)
• లింగాన్ని ఉంచడానికి వెడల్పాటి పళ్లెం లేదా పానవట్టం
• అభిషేకానికి చెంబు, చిన్న గిన్నెలు, శంఖం (ఉంటే)
• శుద్ధ జలం, ఆవు పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, చక్కెర
• కొబ్బరి నీళ్లు, చెరకు రసం (ఐచ్ఛికం)
• విభూతి, గంధం, అక్షతలు, బిల్వపత్రాలు, తెల్లని పూలు
• దీపం, అగరుబత్తి, కర్పూరం, నైవేద్యం, తుడవడానికి శుభ్రమైన వస్త్రం

అభిషేక ద్రవ్యాలు, సంప్రదాయంగా చెప్పే భావం

ప్రతి అభిషేక ద్రవ్యానికి ఒక విశేష ఫలం ఉందని సంప్రదాయంలో చెబుతారు. గ్రంథాల్లో, ప్రాంతాల్లో ఇవి కొంత భిన్నంగా కనిపిస్తాయి; ఇక్కడ ఇచ్చినవి ప్రచారంలో ఉన్న సాధారణ భావాలు మాత్రమే, హామీలు కావు:

అన్ని ద్రవ్యాలు తప్పనిసరి కాదు. శుద్ధ జలం ఒక్కటే అయినా భక్తితో చేసే అభిషేకం సంపూర్ణమైనదే.

ఇంట్లో శివాభిషేకం దశల వారీ విధానం

1. శుచి: స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేయాలి.
2. దీపారాధన: దీపం వెలిగించి, ముందుగా విఘ్నేశ్వరుడిని స్మరించాలి.
3. సంకల్పం: మీ పేరు, గోత్రం, అభిషేక ఉద్దేశ్యాన్ని మనసులో చెప్పుకోవాలి; తెలియకపోతే ‘కుటుంబ క్షేమం కోసం’ అని సరళంగా ప్రార్థించవచ్చు.
4. జలాభిషేకం: ‘ఓం నమః శివాయ’ జపిస్తూ లింగంపై నెమ్మదిగా, ధారగా నీరు పోయాలి.
5. పంచామృతాభిషేకం: పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, చక్కెరతో వరుసగా అభిషేకం చేయాలి; ప్రతి ద్రవ్యం తర్వాత కొద్దిగా శుద్ధ జలం పోయడం కొందరి ఆచారం.
6. ఇతర ద్రవ్యాలు: ఉంటే కొబ్బరి నీళ్లు, చెరకు రసంతో అభిషేకం చేయవచ్చు.
7. శుద్ధోదక స్నానం: చివరగా శుద్ధ జలంతో బాగా కడిగి, మెత్తని వస్త్రంతో తుడవాలి.
8. అలంకారం: విభూతి, గంధం పెట్టి, బిల్వపత్రాలు, పూలు సమర్పించాలి.
9. నైవేద్యం, హారతి: పండ్లు లేదా పాయసం నివేదించి, కర్పూర హారతి ఇచ్చి, నమస్కరించాలి.

రుద్రం, మంత్రాలు: తెలియకపోతే ఏం చేయాలి?

శివాభిషేకంలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది శ్రీ రుద్రం (నమకం, చమకం). ఇది కృష్ణ యజుర్వేదంలోని తైత్తిరీయ సంహితలో భాగం. రుద్రం పఠిస్తూ చేసే అభిషేకాన్ని రుద్రాభిషేకం అంటారు; రుద్రాన్ని పదకొండు సార్లు పఠిస్తూ చేసేదాన్ని ఏకాదశ రుద్రాభిషేకం అంటారు. ఇవి సాధారణంగా వేద పండితుల సహాయంతో చేస్తారు, ఎందుకంటే వేద మంత్రాలకు సరైన స్వరం, ఉచ్చారణ ముఖ్యం.

రుద్రం రాని వారు నిరాశ పడాల్సిన అవసరం లేదు. పంచాక్షరీ మంత్రం ‘ఓం నమః శివాయ’ జపిస్తూ అభిషేకం చేయడం అత్యంత సులభమైన, శక్తివంతమైన మార్గమని పెద్దలు చెబుతారు. శివ అష్టోత్తరం, లింగాష్టకం వంటి స్తోత్రాలు చదవవచ్చు, లేదా రుద్రం పఠనం వింటూ అభిషేకం చేయవచ్చు.

శివాభిషేకంలో పాటించాల్సిన నియమాలు, జాగ్రత్తలు

• బిల్వపత్రం: మూడు ఆకులు కలిసి ఉన్న, చిరగని బిల్వదళాలు సమర్పించాలి. బిల్వం శివుడికి అత్యంత ప్రీతికరం.
• సమర్పించకూడనివి: సంప్రదాయంగా మొగలి (కేతకి) పువ్వును శివుడికి సమర్పించరు. చాలా కుటుంబాలు శివపూజలో తులసి, కుంకుమ కూడా వాడరు; మీ కుటుంబ ఆచారాన్ని అనుసరించండి.
• సోమసూత్రం: అభిషేక జలం బయటకు వెళ్లే దారిని (సోమసూత్రం) దాటకూడదని, అందుకే శివాలయంలో పూర్తి ప్రదక్షిణ బదులు అర్ధ ప్రదక్షిణ చేస్తారని సంప్రదాయం.
• ఇంట్లో లింగం: ఇంట్లో చిన్న లింగం ఉంచి, రోజూ కనీసం జలాభిషేకం, దీపారాధన చేయాలని చాలా మంది పెద్దలు సూచిస్తారు. పెద్ద లింగాలు సాధారణంగా ఆలయాలకే.
• అభిషేక తీర్థం: అభిషేకం తర్వాత వచ్చే తీర్థాన్ని కొద్దిగా ప్రసాదంగా స్వీకరించి, మిగిలినదాన్ని మొక్కలకు పోయాలి; మురుగు కాలువలో పోయకూడదు.
• వృథా చేయవద్దు: పాలు, తేనె వంటివి మితంగా వాడి, అభిషేకం చేసిన పాలను వృథా కాకుండా చూడాలి; కొందరు అదే సమయంలో పేదలకు పాలు, అన్నం దానం చేస్తారు.
• పాత్రలు: పాలు, పెరుగు వంటి వాటికి వెండి, స్టీల్ లేదా ఇత్తడి పాత్రలు వాడతారు; రాగి పాత్రలో పాలు పోయకూడదని చాలా మంది పాటిస్తారు.

ఇంట్లో లింగం లేకపోతే ఏం చేయాలి?

ఇంట్లో శివలింగం లేని వారు కూడా అభిషేకం చేసుకోవచ్చు. కొన్ని సంప్రదాయాల్లో శుభ్రమైన మట్టితో చిన్న పార్థివ లింగం తయారు చేసి, ఆ రోజు అభిషేకం, పూజ చేసి, తర్వాత గౌరవంగా నీటిలో లేదా మట్టిలో విసర్జిస్తారు. శ్రావణ, కార్తీక మాసాల్లో ఈ ఆచారం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. మరో సులభ మార్గం దగ్గరలోని శివాలయానికి వెళ్లి, అక్కడ అర్చకుల ద్వారా అభిషేకం చేయించుకోవడం లేదా మీరు తీసుకెళ్లిన పాలు, నీటిని సమర్పించడం. ఆలయ నియమాలు ఒక్కో చోట ఒక్కోలా ఉంటాయి కాబట్టి అక్కడి సూచనలు పాటించండి. పిల్లలను కూడా అభిషేకంలో పాల్గొనేలా చేసి, ‘ఓం నమః శివాయ’ అని కలిసి జపిస్తే వారికి భక్తి సహజంగా అలవడుతుంది.

ముఖ్యాంశాలు

• జలంతో మొదలుపెట్టి, పంచామృతం, చివరగా శుద్ధ జలంతో అభిషేకం ముగించాలి.
• ‘ఓం నమః శివాయ’ జపమే సులభమైన మంత్రం; రుద్రాభిషేకానికి పండితుల సహాయం తీసుకోవచ్చు.
• బిల్వపత్రం ప్రధానం; మొగలి పువ్వు సమర్పించరు.
• అభిషేక తీర్థాన్ని మొక్కలకు పోయాలి, ద్రవ్యాలను వృథా చేయకూడదు.
• సోమవారం, ప్రదోషం, శివరాత్రి, కార్తీక, శ్రావణ మాసాలు విశేషం.