తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు, ప్రేమగా అన్నమయ్య, పదిహేనో శతాబ్దానికి చెందిన మహాభక్తుడు, వాగ్గేయకారుడు. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిపై ముప్పై రెండు వేల సంకీర్తనలు రచించారని సంప్రదాయం చెబుతుంది. పల్లవి, చరణాలతో కూడిన పద కవితకు తెలుగులో బలమైన పునాది వేసినందుకు ఆయనను పదకవితా పితామహుడు అని గౌరవిస్తారు.
అన్నమయ్య ఎవరు, ఎక్కడ జన్మించారు?
అన్నమయ్య నేటి అన్నమయ్య జిల్లాలోని (ఒకప్పటి కడప జిల్లా) తాళ్లపాక గ్రామంలో నారాయణసూరి, లక్కమాంబ దంపతులకు జన్మించారు. ఆయన వైశాఖ పౌర్ణమి నాడు జన్మించారని సంప్రదాయం; అందుకే ఆ రోజును అన్నమయ్య జయంతిగా జరుపుకుంటారు. శ్రీమహావిష్ణువు ఖడ్గమైన నందకం అంశతో అన్నమయ్య అవతరించారని భక్తుల విశ్వాసం.
చిన్నతనం నుంచే ఆయన మనసు వేంకటేశ్వరునిపైనే ఉండేది. ఇంటి పనుల్లో, పొలం పనుల్లో ఉన్నా స్వామి నామమే పలికేవారని, ఒకరోజు అన్నీ వదిలి తిరుమల యాత్రికుల బృందంతో కలిసి కాలినడకన కొండకు బయలుదేరారని కథ.
తిరుమల కొండపై అన్నమయ్యకు ఏం జరిగింది?
ప్రసిద్ధ కథనం ప్రకారం కొండ ఎక్కుతూ అలసిపోయి సొమ్మసిల్లిన బాల అన్నమయ్యకు అలమేలుమంగ అమ్మవారు దర్శనమిచ్చి, పవిత్రమైన కొండను పాదరక్షలతో ఎక్కకూడదని చెప్పి, ప్రసాదం ఇచ్చి సేదదీర్చారని చెబుతారు. అమ్మవారి కృపతో ఆయన నోటి నుంచి మొదటి శతకం వెలువడిందని భక్తుల నమ్మకం. తర్వాత స్వామి దర్శనం చేసుకున్న అన్నమయ్య, ప్రతిరోజూ కనీసం ఒక్క సంకీర్తనైనా స్వామికి అర్పించాలనే సంకల్పం తీసుకున్నారని సంప్రదాయం.
తిరుమలలో ఒక వైష్ణవ గురువు వద్ద ఆయన దీక్ష తీసుకుని శాస్త్రాలు, ఆళ్వార్ల దివ్యప్రబంధ సంప్రదాయాన్ని అభ్యసించారు. జీవితాంతం తిరుమల, అహోబిలం వంటి అనేక క్షేత్రాలు సందర్శిస్తూ స్వామిని కీర్తించారు.
ముప్పై రెండు వేల సంకీర్తనల సంప్రదాయం ఏమిటి?
అన్నమయ్య తన జీవితకాలంలో ముప్పై రెండు వేల సంకీర్తనలు రచించారని తాళ్లపాక వంశీకుల ద్వారా వచ్చిన సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఆయన తర్వాత కుమారుడు పెద తిరుమలాచార్యులు, మనుమడు చిన తిరుమలాచార్యులు (చిన్నన్న) ఈ సంకీర్తనలను రాగి రేకులపై చెక్కించి భద్రపరిచారు.
ఆ రాగిరేకులు తిరుమల ఆలయంలోని ఒక చిన్న గదిలో, సంకీర్తన భాండారంగా పిలిచే చోట శతాబ్దాల పాటు మూతపడి ఉండిపోయాయి. ఇరవయ్యో శతాబ్దంలో అవి వెలుగులోకి వచ్చిన తర్వాత పండితులు వాటిని పరిశీలించి ప్రచురించారు. రచించినవాటిలో ఒక భాగం మాత్రమే, అయినా వేలాది సంకీర్తనలు, నేడు మనకు లభిస్తున్నాయి. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వాటిని ప్రచారం చేయడానికి, స్వరపరచడానికి ప్రత్యేక కృషి చేస్తోంది.
రెండు రకాల సంకీర్తనలు
- ఆధ్యాత్మ సంకీర్తనలు: వైరాగ్యం, శరణాగతి, భగవంతుని ముందు అందరూ సమానమనే తత్త్వం, నీతి బోధ.
- శృంగార సంకీర్తనలు: వేంకటేశ్వరుడు, అలమేలుమంగల దివ్య ప్రేమను వర్ణించేవి; జీవాత్మ పరమాత్మల సంబంధానికి సంకేతంగా వీటిని అర్థం చేసుకుంటారు.
అన్నమయ్య సంకీర్తనలు ఎందుకు ఇంత గొప్పవి?
అన్నమయ్య సామాన్యుల భాషలో, జానపద బాణీలకు దగ్గరగా రాశారు. రైతు, గొల్లవాడు, తల్లి, పిల్లవాడు అందరి జీవితాన్నీ పాటల్లోకి తెచ్చారు. కుల, ధన భేదాలు దేవుని ముందు నిలవవని ధైర్యంగా చెప్పారు. రాజు నిద్ర, సేవకుని నిద్ర ఒకటేనని, అందరిలో ఉన్న పరబ్రహ్మం ఒక్కటేనని చెప్పే "బ్రహ్మమొక్కటే" సంకీర్తన ఈ దృష్టికి చక్కని ఉదాహరణ.
సంస్కృతంలో రచించిన సంకీర్తన లక్షణం అనే గ్రంథం, శృంగార మంజరి, వేంకటేశ్వర శతకం వంటి రచనలు కూడా ఆయనకు ఆపాదిస్తారు. ఆయన భార్య తాళ్లపాక తిమ్మక్క రచించిన సుభద్రా కల్యాణం కారణంగా ఆమెను తొలి తెలుగు కవయిత్రిగా గౌరవిస్తారు.
అన్నమయ్య సంకీర్తనలు వందల ఏళ్లు రాగిరేకుల్లోనే ఉండిపోయినా, వెలుగులోకి వచ్చిన తర్వాత కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు, లలిత సంగీత గాయకులు, భజన మండళ్లు వాటిని విస్తృతంగా పాడటం మొదలుపెట్టారు. చాలా సంకీర్తనలకు అసలు రాగం పేరు రాగిరేకులపై ఉన్నా, అసలు బాణీ తెలియదు; అందుకే నేడు మనం వినే బాణీలు ఆధునిక సంగీతకారులు కూర్చినవి. అయినా వాటి సాహిత్యంలోని సరళత, లోతు ప్రతి తరానికీ కొత్తగా అనిపిస్తాయి. తెలుగు భాషలోని అచ్చ తెలుగు పదాలు, జాతీయాలు, సామెతలు అన్నమయ్య పదాల్లో విస్తారంగా కనిపిస్తాయి; భాషా పరిశోధకులకు కూడా ఇవి ఒక నిధి.
అన్నమయ్య ప్రసిద్ధ సంకీర్తనలు ఏవి?
| సంకీర్తన | ప్రధాన భావం |
|---|---|
| బ్రహ్మమొక్కటే పరబ్రహ్మమొక్కటే | భగవంతుని ముందు అందరూ సమానమనే తత్త్వం |
| అదివో అల్లదివో శ్రీహరి వాసము | తిరుమల కొండల దివ్యత్వ వర్ణన |
| కొండలలో నెలకొన్న కోనేటి రాయుడు | ఏడుకొండలవాని కీర్తన |
| నారాయణతే నమో నమో | నారాయణునికి నమస్కార సంకీర్తన |
| చేరి యశోదకు శిశువితడు | బాలకృష్ణుని లీలలు |
| ముద్దుగారే యశోదా | యశోద ముద్దుబిడ్డడైన కృష్ణుని వర్ణన |
| వినరో భాగ్యము విష్ణుకథ | విష్ణుకథా శ్రవణ మహిమ |
| భావములోన బాహ్యమునందును | లోపలా బయటా హరినామ స్మరణ |
| నానాటి బదుకు నాటకము | జీవితం నాటకమనే వైరాగ్య బోధ |
| క్షీరాబ్ధి కన్యకకు | అలమేలుమంగకు మంగళ హారతి |
రాజాస్థానంలో అన్నమయ్య ఆత్మగౌరవం
సాళువ నరసింహరాయలు అన్నమయ్యను గౌరవించి ఆస్థానానికి ఆహ్వానించారని చెబుతారు. అయితే రాజుపై కీర్తనలు పాడమని కోరగా, శ్రీహరిని కీర్తించే నోటితో నరుని కీర్తించనని అన్నమయ్య నిరాకరించారని, అందుకు ఆగ్రహించిన రాజు బంధించగా స్వామి నామస్మరణతో బంధాలు వీడాయని ప్రసిద్ధ కథనం. ఈ కథ భక్తి ముందు అధికారం చిన్నదనే సందేశాన్ని ఇస్తుంది.
నేడు అన్నమయ్యను ఎలా స్మరించుకోవచ్చు?
- వైశాఖ పౌర్ణమి నాడు అన్నమయ్య జయంతి సందర్భంగా ఇంట్లో వేంకటేశ్వరునికి దీపారాధన చేసి కుటుంబంతో కలిసి ఒక్క సంకీర్తనైనా పాడండి.
- పిల్లలకు అర్థంతో సహా ఒక సులభమైన సంకీర్తన నేర్పించండి; "బ్రహ్మమొక్కటే" మంచి ప్రారంభం.
- రోజూ ఉదయం లేదా సంధ్యా సమయంలో ఒక సంకీర్తన వినడం అలవాటు చేసుకోండి.
- వీలైతే తాళ్లపాక గ్రామాన్ని, తిరుమలలో అన్నమయ్య స్మృతి చిహ్నాలను దర్శించండి.
ముఖ్యాంశాలు
- అన్నమయ్య తాళ్లపాకలో జన్మించిన పదిహేనో శతాబ్దపు వేంకటేశ్వర భక్తుడు.
- ముప్పై రెండు వేల సంకీర్తనలు రచించారని సంప్రదాయం; వాటిలో వేలాది రాగిరేకులపై భద్రంగా లభించాయి.
- ఆధ్యాత్మ, శృంగార సంకీర్తనలు ఆయన రచనల్లో రెండు ప్రధాన విభాగాలు.
- బ్రహ్మమొక్కటే, అదివో అల్లదివో, నారాయణతే నమో నమో వంటివి ఇంటింటా వినిపించే సంకీర్తనలు.
- వైశాఖ పౌర్ణమి అన్నమయ్య జయంతిగా జరుపుకుంటారు.