జ్యోతిషంలో రాశిచక్రాన్ని 27 సమాన భాగాలుగా విభజించారు; ప్రతి భాగమే ఒక నక్షత్రం. అశ్విని నుండి రేవతి వరకు ఉన్న ఈ 27 నక్షత్రాలకు ఒక్కొక్కదానికి ఒక అధిదేవత, ఒక అధిపతి గ్రహం, ఒక గణం (స్వభావం) ఉంటాయి. మీరు పుట్టినప్పుడు చంద్రుడు ఉన్న నక్షత్రమే మీ జన్మ నక్షత్రం.
నక్షత్రం అంటే ఏమిటి?
చంద్రుడు సుమారు 27 రోజుల్లో రాశిచక్రాన్ని ఒకసారి చుట్టి వస్తాడు. రోజుకు దాదాపు ఒక నక్షత్ర భాగం దాటుతాడు. అందుకే పంచాంగంలో ప్రతి రోజు “నక్షత్రం” ఒక అంగంగా ఉంటుంది. 360 డిగ్రీల రాశిచక్రాన్ని 27తో భాగిస్తే ఒక్కో నక్షత్రం 13 డిగ్రీల 20 నిమిషాలు. ప్రతి నక్షత్రాన్ని మళ్ళీ నాలుగు పాదాలుగా విభజిస్తారు, అంటే మొత్తం 108 పాదాలు. రెండున్నర నక్షత్రాలు (తొమ్మిది పాదాలు) కలిసి ఒక రాశి అవుతుంది.
కొన్ని సందర్భాల్లో, ముఖ్యంగా ముహూర్తాల్లో, ఉత్తరాషాఢ–శ్రవణాల మధ్య “అభిజిత్” అనే 28వ నక్షత్రాన్ని కూడా లెక్కిస్తారు. సాధారణ పంచాంగ లెక్కల్లో మాత్రం 27 నక్షత్రాలే.
27 నక్షత్రాలు – అధిదేవతలు, గ్రహాధిపతులు, గణాలు
అధిదేవతలు వేద సంప్రదాయం నుండి వచ్చినవి. అధిపతి గ్రహాలు వింశోత్తరీ దశా పద్ధతి ప్రకారం ఇచ్చాం – కేతువు, శుక్రుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, కుజుడు, రాహువు, గురువు, శని, బుధుడు అనే క్రమం మూడుసార్లు పునరావృతమవుతుంది.
| క్రమం | నక్షత్రం | అధిదేవత | అధిపతి గ్రహం | గణం |
|---|---|---|---|---|
| 1 | అశ్విని | అశ్వినీ దేవతలు | కేతువు | దేవ |
| 2 | భరణి | యముడు | శుక్రుడు | మనుష్య |
| 3 | కృత్తిక | అగ్ని | సూర్యుడు | రాక్షస |
| 4 | రోహిణి | బ్రహ్మ (ప్రజాపతి) | చంద్రుడు | మనుష్య |
| 5 | మృగశిర | సోముడు | కుజుడు | దేవ |
| 6 | ఆర్ద్ర | రుద్రుడు | రాహువు | మనుష్య |
| 7 | పునర్వసు | అదితి | గురువు | దేవ |
| 8 | పుష్యమి | బృహస్పతి | శని | దేవ |
| 9 | ఆశ్లేష | సర్పాలు (నాగులు) | బుధుడు | రాక్షస |
| 10 | మఖ | పితృదేవతలు | కేతువు | రాక్షస |
| 11 | పుబ్బ (పూర్వ ఫల్గుణి) | భగుడు | శుక్రుడు | మనుష్య |
| 12 | ఉత్తర (ఉత్తర ఫల్గుణి) | అర్యముడు | సూర్యుడు | మనుష్య |
| 13 | హస్త | సవిత | చంద్రుడు | దేవ |
| 14 | చిత్త | త్వష్ట (విశ్వకర్మ) | కుజుడు | రాక్షస |
| 15 | స్వాతి | వాయువు | రాహువు | దేవ |
| 16 | విశాఖ | ఇంద్రాగ్నులు | గురువు | రాక్షస |
| 17 | అనూరాధ | మిత్రుడు | శని | దేవ |
| 18 | జ్యేష్ఠ | ఇంద్రుడు | బుధుడు | రాక్షస |
| 19 | మూల | నిర్ఋతి | కేతువు | రాక్షస |
| 20 | పూర్వాషాఢ | ఆపః (జలదేవత) | శుక్రుడు | మనుష్య |
| 21 | ఉత్తరాషాఢ | విశ్వేదేవతలు | సూర్యుడు | మనుష్య |
| 22 | శ్రవణం | విష్ణువు | చంద్రుడు | దేవ |
| 23 | ధనిష్ఠ | అష్టవసువులు | కుజుడు | రాక్షస |
| 24 | శతభిషం | వరుణుడు | రాహువు | రాక్షస |
| 25 | పూర్వాభాద్ర | అజైకపాదుడు | గురువు | మనుష్య |
| 26 | ఉత్తరాభాద్ర | అహిర్బుధ్న్యుడు | శని | మనుష్య |
| 27 | రేవతి | పూషుడు | బుధుడు | దేవ |
కొన్ని గ్రంథాల్లో, ప్రాంతాల్లో అధిదేవతల పేర్లు కొద్దిగా వేరుగా ఉండవచ్చు (ఉదాహరణకు హస్తకు సవిత లేదా సూర్యుడు). నక్షత్రాల తెలుగు పేర్లలో పుష్యమి–పుష్య, చిత్త–చిత్ర, శతభిషం–శతభిష వంటి రూపాంతరాలు సాధారణం.
గణాలు – దేవ, మనుష్య, రాక్షస అంటే ఏమిటి?
నక్షత్రాలను వాటి స్వభావాన్ని బట్టి మూడు గణాలుగా విభజించారు; ఒక్కో గణంలో తొమ్మిది నక్షత్రాలు.
- దేవ గణం – సాత్విక, సౌమ్య స్వభావంగా భావిస్తారు.
- మనుష్య గణం – మిశ్రమ, లౌకిక స్వభావం.
- రాక్షస గణం – తీవ్రత, పట్టుదల ఎక్కువ అని చెబుతారు.
“రాక్షస గణం” అన్న పేరు విని ఆందోళన చెందనవసరం లేదు. ఇది కేవలం స్వభావ వర్గీకరణ; వివాహ పొంతనలో ఒక అంశంగా మాత్రమే చూస్తారు. ఏ నక్షత్రమూ మంచిదని గానీ చెడ్డదని గానీ ఒక్క అంశంతో నిర్ణయించరు.
జన్మ నక్షత్రం ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?
1. పూజలో, సంకల్పంలో
ఆలయంలో అర్చన చేయించేటప్పుడు గోత్రం, పేరుతో పాటు నక్షత్రం కూడా చెబుతారు. ఇంటి పూజ సంకల్పంలో కూడా “... నక్షత్రే జాతస్య” అని నక్షత్రాన్ని ప్రస్తావిస్తారు.
2. నామకరణంలో
ప్రతి నక్షత్ర పాదానికి ఒక అక్షరం నిర్దేశించబడింది. చాలా కుటుంబాలు బిడ్డ పేరు ఆ నామాక్షరంతో మొదలయ్యేలా పెడతాయి; కొందరు దానిని వాడుక పేరుగా కాక నక్షత్ర నామంగా మాత్రమే ఉంచుతారు.
3. వివాహ పొంతనలో
వధూవరుల జన్మ నక్షత్రాల ఆధారంగా గణ, యోని, నాడి మొదలైన అంశాలు పరిశీలిస్తారు. ఇది ఒక్కటే నిర్ణయాంశం కాదు; అనుభవజ్ఞులైన జ్యోతిష్కులు మొత్తం జాతకాన్ని చూస్తారు.
4. ముహూర్తాల్లో, దశల్లో
శుభకార్యానికి రోజు నిర్ణయించేటప్పుడు ఆ రోజు నక్షత్రం జన్మ నక్షత్రానికి అనుకూలమా అని తారాబలం చూస్తారు. వింశోత్తరీ దశ కూడా జన్మ నక్షత్రాధిపతి దశతోనే మొదలవుతుంది.
5. నక్షత్ర పుట్టినరోజు
చాలా తెలుగు కుటుంబాలు జన్మ మాసంలో జన్మ నక్షత్రం వచ్చిన రోజును పుట్టినరోజుగా జరుపుకుని, ఆలయంలో అర్చన చేయిస్తారు.
మీ జన్మ నక్షత్రం ఎలా తెలుసుకోవాలి?
- పుట్టిన తేదీ, ఖచ్చితమైన సమయం, పుట్టిన ఊరు సేకరించండి.
- జాతక పత్రం ఉంటే అందులో “జన్మ నక్షత్రం, పాదం” రాసి ఉంటాయి.
- లేకపోతే ఆ రోజు పంచాంగంలో నక్షత్రం ఎప్పటి వరకు ఉందో చూడండి; పుట్టిన సమయం ఆ ముగింపు సమయం తర్వాత ఉంటే తర్వాతి నక్షత్రం వర్తిస్తుంది.
- సందేహం ఉంటే పురోహితుణ్ణి లేదా జ్యోతిష్కుణ్ణి సంప్రదించండి.
ముఖ్యాంశాలు
- నక్షత్రాలు 27, ఒక్కొక్కటి 13°20′, నాలుగు పాదాలు – మొత్తం 108 పాదాలు.
- ప్రతి నక్షత్రానికి అధిదేవత, అధిపతి గ్రహం, గణం ఉంటాయి.
- జన్మ నక్షత్రం = పుట్టినప్పుడు చంద్రుడు ఉన్న నక్షత్రం.
- సంకల్పం, నామకరణం, పొంతన, ముహూర్తం, దశలకు జన్మ నక్షత్రం ఆధారం.
- గణం పేరు బట్టి ఏ నక్షత్రాన్నీ చెడ్డదిగా భావించకండి.

