12 రాశులు – అధిపతులు, తత్త్వాలు, సన్ సైన్‌తో తేడా

తెలుగు జ్యోతిషంలో రాశిచక్రాన్ని పన్నెండు సమాన భాగాలుగా విభజించారు – మేషం నుండి మీనం వరకు ఇవే 12 రాశులు. ప్రతి రాశికి ఒక అధిపతి గ్రహం, ఒక తత్త్వం (అగ్ని, భూమి, వాయువు, జలం) ఉంటాయి. మనం సాధారణంగా “నా రాశి” అని చెప్పేది పుట్టినప్పుడు చంద్రుడు ఉన్న చంద్ర రాశి.

రాశి అంటే ఏమిటి?

360 డిగ్రీల రాశిచక్రాన్ని 12 భాగాలుగా విభజిస్తే ఒక్కో రాశి 30 డిగ్రీలు. 27 నక్షత్రాలకు మొత్తం 108 పాదాలు; ప్రతి రాశిలో తొమ్మిది పాదాలు, అంటే రెండుంబావు నక్షత్రాలు ఉంటాయి. అందుకే జన్మ నక్షత్రం, పాదం తెలిస్తే రాశి కూడా వెంటనే తెలుస్తుంది.

భారతీయ జ్యోతిషం నిరయన (సైడీరియల్) రాశిచక్రాన్ని వాడుతుంది – అంటే నక్షత్రాల నేపథ్యాన్ని స్థిరంగా తీసుకుని లెక్కిస్తుంది.

12 రాశులు – అధిపతులు, తత్త్వాలు, నక్షత్రాలు

క్రమం	రాశి	చిహ్నం	అధిపతి	తత్త్వం	నక్షత్ర పాదాలు
1	మేషం	పొట్టేలు	కుజుడు	అగ్ని	అశ్విని, భరణి, కృత్తిక 1
2	వృషభం	ఎద్దు	శుక్రుడు	భూమి	కృత్తిక 2–4, రోహిణి, మృగశిర 1–2
3	మిథునం	జంట	బుధుడు	వాయువు	మృగశిర 3–4, ఆర్ద్ర, పునర్వసు 1–3
4	కర్కాటకం	ఎండ్రకాయ	చంద్రుడు	జలం	పునర్వసు 4, పుష్యమి, ఆశ్లేష
5	సింహం	సింహం	సూర్యుడు	అగ్ని	మఖ, పుబ్బ, ఉత్తర 1
6	కన్య	కన్య	బుధుడు	భూమి	ఉత్తర 2–4, హస్త, చిత్త 1–2
7	తుల	త్రాసు	శుక్రుడు	వాయువు	చిత్త 3–4, స్వాతి, విశాఖ 1–3
8	వృశ్చికం	తేలు	కుజుడు	జలం	విశాఖ 4, అనూరాధ, జ్యేష్ఠ
9	ధనుస్సు	విల్లు	గురువు	అగ్ని	మూల, పూర్వాషాఢ, ఉత్తరాషాఢ 1
10	మకరం	మకరం (మొసలి)	శని	భూమి	ఉత్తరాషాఢ 2–4, శ్రవణం, ధనిష్ఠ 1–2
11	కుంభం	కుండ	శని	వాయువు	ధనిష్ఠ 3–4, శతభిషం, పూర్వాభాద్ర 1–3
12	మీనం	చేపలు	గురువు	జలం	పూర్వాభాద్ర 4, ఉత్తరాభాద్ర, రేవతి

ఈ పట్టికలో గమనించాల్సినవి: సూర్యుడు, చంద్రుడు ఒక్కొక్క రాశికి మాత్రమే అధిపతులు; కుజుడు, బుధుడు, గురువు, శుక్రుడు, శని రెండేసి రాశులకు అధిపతులు. రాహు–కేతువులకు సాంప్రదాయికంగా స్వంత రాశులు ఇవ్వలేదు.

నాలుగు తత్త్వాలు ఏవి?

• అగ్ని తత్త్వం – మేషం, సింహం, ధనుస్సు
• భూ తత్త్వం – వృషభం, కన్య, మకరం
• వాయు తత్త్వం – మిథునం, తుల, కుంభం
• జల తత్త్వం – కర్కాటకం, వృశ్చికం, మీనం

మేషం నుండి వరుసగా అగ్ని, భూమి, వాయువు, జలం అనే క్రమం మూడుసార్లు పునరావృతమవుతుంది. అలాగే రాశులను చర (కదిలే), స్థిర, ద్విస్వభావ రాశులుగా కూడా విభజిస్తారు – మేషం చర, వృషభం స్థిర, మిథునం ద్విస్వభావ, ఇలా వరుసగా.

తెలుగు రాశి, పాశ్చాత్య “సన్ సైన్” ఒకటేనా?

కాదు. పత్రికల్లో కనిపించే ఇంగ్లీష్ “Aries, Taurus…” సన్ సైన్‌లు, మన రాశులు రెండు వేర్వేరు లెక్కలు. ప్రధాన తేడాలు ఇవి:

1. ఏ గ్రహం ఆధారంగా: పాశ్చాత్య పద్ధతి పుట్టినప్పుడు సూర్యుడు ఉన్న రాశిని చూస్తుంది; తెలుగు సంప్రదాయంలో “నా రాశి” అంటే చంద్రుడు ఉన్న రాశి.
2. ఏ రాశిచక్రం: పాశ్చాత్య పద్ధతి సాయన (ట్రాపికల్) రాశిచక్రం వాడుతుంది; మనది నిరయన. రెండింటి మధ్య ప్రస్తుతం సుమారు 24 డిగ్రీల తేడా (అయనాంశ) ఉంది.
3. ఫలితం: ఈ రెండు కారణాల వల్ల ఒకరి ఇంగ్లీష్ సన్ సైన్, తెలుగు చంద్ర రాశి తరచుగా వేరుగా ఉంటాయి. ఒకదాని ఫలితాలు మరొకదానికి వర్తించవు.

మన పంచాంగంలో సూర్యుడు నిరయన రాశి మారే రోజునే సంక్రాంతి అంటారు. సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించే రోజే మకర సంక్రాంతి.

లగ్నం, చంద్ర రాశి, సూర్య రాశి – తేడా ఏమిటి?

• చంద్ర రాశి (జన్మ రాశి): పుట్టినప్పుడు చంద్రుడు ఉన్న రాశి. సంకల్పం, గోచార ఫలాలు, పొంతనలో దీనినే వాడుతారు.
• లగ్నం: పుట్టిన సమయంలో తూర్పు దిక్కున ఉదయిస్తున్న రాశి. జాతక చక్రంలో మొదటి భావం ఇదే; ఇది సుమారు రెండు గంటలకు ఒకసారి మారుతుంది.
• సూర్య రాశి: పుట్టినప్పుడు సూర్యుడు ఉన్న నిరయన రాశి; సౌరమాస లెక్కకు సంబంధించింది.

జన్మ రాశి ఎక్కడ ఉపయోగపడుతుంది?

• ఆలయ అర్చన, పూజా సంకల్పంలో నక్షత్రంతో పాటు రాశి చెబుతారు.
• ఉగాది పంచాంగ శ్రవణంలో ప్రతి రాశికి ఆదాయ–వ్యయాలు చెబుతారు.
• ముహూర్త నిర్ణయంలో చంద్రబలం చూస్తారు.
• వివాహ పొంతనలో రాశి అధిపతుల మైత్రి వంటి అంశాలు పరిశీలిస్తారు.

ఈ వ్యాసం రాశుల ప్రాథమిక పరిచయం మాత్రమే; భవిష్యత్ ఫలితాలు చెప్పడం దీని ఉద్దేశం కాదు. వ్యక్తిగత విషయాలకు అనుభవజ్ఞులైన పండితులను సంప్రదించండి.

మీ రాశి ఎలా తెలుసుకోవాలి?

1. జాతక పత్రంలో “జన్మ రాశి”, “లగ్నం” విడిగా రాసి ఉంటాయి.
2. జన్మ నక్షత్రం, పాదం తెలిస్తే పై పట్టికలో రాశి చూడవచ్చు.
3. నక్షత్రం రెండు రాశుల మధ్య విడిపోయే సందర్భాల్లో (కృత్తిక, మృగశిర వంటివి) పాదం తప్పనిసరిగా చూడాలి.

ముఖ్యాంశాలు

• రాశులు 12, ఒక్కొక్కటి 30 డిగ్రీలు, తొమ్మిది నక్షత్ర పాదాలు.
• ప్రతి రాశికి అధిపతి గ్రహం, అగ్ని–భూమి–వాయువు–జలం తత్త్వాల్లో ఒకటి ఉంటాయి.
• తెలుగులో “నా రాశి” అంటే చంద్ర రాశి; ఇంగ్లీష్ సన్ సైన్ వేరు.
• మనది నిరయన రాశిచక్రం; పాశ్చాత్యది సాయన.
• లగ్నం, చంద్ర రాశి వేర్వేరు అంశాలు.