శ్రీ శివకేశవ స్తుతిః (యమ కృతం)
ధ్యానం |
మాధవోమాధవావీశౌ సర్వసిద్ధివిహాయినౌ |
వందే పరస్పరాత్మానౌ పరస్పరనుతిప్రియౌ ||
స్తోత్రం |
గోవింద మాధవ ముకుంద హరే మురారే
శంభో శివేశ శశిశేఖర శూలపాణే |
దామోదరాఽచ్యుత జనార్దన వాసుదేవ
త్యాజ్యాభటాయ ఇతి సంతతమామనంతి || 1
గంగాధరాంధకరిపో హర నీలకంఠ
వైకుంఠకైటభరిపో కమఠాబ్జపాణే |
భూతేశ ఖండపరశో మృడ చండికేశ
త్యాజ్యాభటాయ ఇతి సంతతమామనంతి || 2
విష్ణో నృసింహ మధుసూదన చక్రపాణే
గౌరీపతే గిరిశ శంకర చంద్రచూడ |
నారాయణాఽసురనిబర్హణ శార్ఙ్గపాణే
త్యాజ్యాభటాయ ఇతి సంతతమామనంతి || 3
మృత్యుంజయోగ్ర విషమేక్షణ కామశత్రో
శ్రీకంఠ పీతవసనాంబుదనీలశౌరే |
ఈశాన కృత్తివసన త్రిదశైకనాథ
త్యాజ్యాభటాయ ఇతి సంతతమామనంతి || 4
లక్ష్మీపతే మధురిపో పురుషోత్తమాద్య
శ్రీకంఠ దిగ్వసన శాంత పినాకపాణే |
ఆనందకంద ధరణీధర పద్మనాభ
త్యాజ్యాభటాయ ఇతి సంతతమామనంతి || 5
సర్వేశ్వర త్రిపురసూదన దేవదేవ
బ్రహ్మణ్యదేవ గరుడధ్వజ శంఖపాణే |
త్ర్యక్షోరగాభరణ బాలమృగాంకమౌళే
త్యాజ్యాభటాయ ఇతి సంతతమామనంతి || 6
శ్రీరామ రాఘవ రమేశ్వర రావణారే
భూతేశ మన్మథరిపో ప్రమథాధినాథ |
చాణూరమర్దన హృషీకపతే మురారే
త్యాజ్యాభటాయ ఇతి సంతతమామనంతి || 7
శూలిన్ గిరీశ రజనీశకళావతంస
కంసప్రణాశన సనాతన కేశినాశ |
భర్గ త్రినేత్ర భవ భూతపతే పురారే
త్యాజ్యాభటాయ ఇతి సంతతమామనంతి || 8
గోపీపతే యదుపతే వసుదేవసూనో
కర్పూరగౌర వృషభధ్వజ ఫాలనేత్ర |
గోవర్ధనోద్ధరణ ధర్మధురీణ గోప
త్యాజ్యాభటాయ ఇతి సంతతమామనంతి || 9
స్థాణో త్రిలోచన పినాకధర స్మరారే
కృష్ణాఽనిరుద్ధ కమలాకర కల్మషారే |
విశ్వేశ్వర త్రిపథగార్ద్రజటాకలాప
త్యాజ్యాభటాయ ఇతి సంతతమామనంతి || 10
అష్టోత్తరాధికశతేన సుచారునామ్నాం
సంధర్భితాం లలితరత్నకదంబకేన |
సన్నామకాం దృఢగుణాం ద్విజకంఠగాం యః
కుర్యాదిమాం స్రజమహో స యమం న పశ్యేత్ || 11
ఇతి యమకృత శ్రీ శివకేశవ స్తుతిః |
అర్థం
“శ్రీ శివకేశవ స్తుతి” అనేది యమధర్మరాజు స్వయంగా రచించిన ఒక అద్భుతమైన స్తోత్రం. ఇందులో శివుడూ, కేశవుడూ ఒకే పరబ్రహ్మ స్వరూపమని, భిన్న నామరూపాలలో కనిపించినా తాత్త్వికంగా ఏకత్వమే కలిగి ఉన్నారని భాగవత భావంతో వర్ణించబడుతుంది. ప్రతీ శ్లోకంలో విష్ణువు మరియు శివుని పేర్లు ప్రత్యామ్నాయంగా ప్రవహిస్తాయి—ద్వంద్వం లేకుండా పరస్పరం పరిపూర్ణతను నింపుకుంటూ, పరస్పర మహిమను సంతోషంగా అంగీకరిస్తూ, ప్రేమతో ఆరాధించబడే ద్విరూప పరమాత్మగా చూపబడతారు.
స్తోత్రం లో గోవింద, మాధవ, ముకుంద, నారాయణ వంటి విష్ణుని నామాలు, అలాగే శంభు, శివేశ, గంగాధర, నీలకంఠ, పినాకపాణి వంటి శివుని నామాలు సమాంతరంగా వస్తూ—రెండు దేవతల కరుణ, రక్షణ, అవతార, లీలలు, దైత్య సంహారాలు, బ్రహ్మాండ పరిరక్షణ సేవలు వివరిస్తాయి. రచయిత యమధర్మరాజు, ఈ రెండు దేవతలు భక్తుల పాపాలను తొలగించే “త్యాజ్యాభటాయ” (దురితాలను పారద్రోలేవారు) అని ప్రతి శ్లోకంలో గుర్తు చేస్తాడు.
స్తోత్రం శివ-కేశవ ఏకత్వాన్ని అత్యంత సుందరంగా ప్రతిపాదిస్తుంది:
• శివుని రౌద్ర-శాంత స్వరూపాలు
• విష్ణువు యొక్క రక్షక, పాలక, శరణాగత ప్రతిపాలన
• రెండు దేవతలలో ‘భక్తానుకూలత’
• దైత్య విరోధం, కర్మవిమోచనం
• సృష్టి–స్థితి–లయ క్రియలలో ఐక్యత
ఈ స్తోత్రం పఠనంతో శివ-కేశవ అనుగ్రహం ఒకేసారి లభిస్తుందని పురాణోక్తం.
Benefits
• పాపనివారణ, ధర్మబలవృద్ధి
• శివ–విష్ణు అనుగ్రహం ద్వారా భయ నివారణ
• కుటుంబ శాంతి, ఆరోగ్యం, ఆర్థిక సౌభాగ్యం
• భక్తి, జ్ఞానం, సంయమనశక్తి పెరుగుదల
• మరణభయం తొలగి, యమలోకం స్పర్శం కూడదని ఫలితవాక్యం
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శ్రీ శివకేశవ స్తుతి అంటే ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు, ఎలా పఠించాలి?
శ్రీ శివకేశవ స్తుతి పఠించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించవచ్చు?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
ఈ స్తోత్రం యొక్క మూలం లేదా చరిత్ర ఏమిటి?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...