శ్రీ విష్ణు హృదయ స్తోత్రం
అస్య శ్రీ విష్ణు హృదయ స్తోత్రస్య సంకర్షణ ఋషిః, అనుష్టుప్ త్రిష్టుప్ గాయత్రీ చ యథాయోగం ఛందః, శ్రీమహావిష్ణుః పరమాత్మా దేవతా, భగవత్ప్రీత్యర్థే జపే వినియోగః
సంకర్షణః ఉవాచ –
మమాగ్రతస్సదా విష్ణుః పృష్ఠతశ్చాపి కేశవః |
గోవిందో దక్షిణే పార్శ్వే వామే చ మధుసూధనః ||1||
ఉపరిష్టాత్తు వైకుంఠో వరాహః పృథివీతలే |
అవాంతరదిశో యాస్స్యుః తాసు సర్వాసు మాధవః ||2||
గచ్ఛతస్తిష్ఠతో వాపి జాగ్రతస్స్వప్నతోఽపి వా |
నరసింహకృతా గుప్తిః వాసుదేవమయో హ్యహం ||3||
అవ్యక్తం చైవాస్య యోనౌ వదంతి
వ్యక్తం తేఽహం దీర్ఘమాయుర్గతిం చ |
వహ్నిం వక్త్రం చంద్రసూర్యౌ చ నేత్రే
దిశశ్శ్రోత్రే ప్రాణమాహుశ్చ వాయుం ||4||
వాచం వేదా హృదయం వై నభశ్చ
పృథ్వీ పాదౌ తారకా రోమకూపాః |
సాంగోపాంగా హ్యధిదేవతా చ విద్యా
హ్యుపస్థం తే సర్వ ఏతే సముద్రాః ||5||
తం దేవదేవం శరణం ప్రజానాం
యజ్ఞాత్మకం సర్వలోక ప్రతిష్ఠం |
యజ్ఞం వరేణ్యం వరదం వరిష్ఠం
బ్రహ్మాణమీశం పురుషం నమస్తే ||6||
ఆద్యం పురుషమీశానం పురుహూతం పురుష్టుతం |
ఋతేమేకాక్షరం బ్రహ్మ వ్యక్తావ్యక్తం సనాతనం ||7||
మహాభారతకాఖ్యానం కురుక్షేత్రం సరస్వతీం |
కేశవం గాంచ గంగాంచ కీర్తయన్నావసీదతి ||8||
ఓం భూః పురుషాయ పురుషరూపాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం భువః పురుషాయ పురుషరూపాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం సువః పురుషాయ పురుషరూపాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం భూర్భువస్సువః పురుషాయ పురుషరూపాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం ప్రద్యుమ్నాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం అనిరుద్ధాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం భవోద్భవాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం కేశవాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం నారాయణాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం మాధవాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం గోవిందాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం విష్ణవే పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం మధుసూదనాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం త్రివిక్రమాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం వామనాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం శ్రీధరాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం హృషీకేశాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం పద్మనాభాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం దామోదరాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం సత్యాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం ఈశానాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం తత్పురుషాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం సత్పురుషాయ పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
ఓం ప్రణవేంద్ర విష్ణో శతసహస్రనేత్రే పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః |
య ఇదం విష్ణుహృదయమధీయతే బ్రహ్మహత్యాయాః పూతో భవతి పతితసంభాషణాత్పూతో భవతి
సురాపానాత్పూతో భవతి సువర్ణస్తేయాత్పూతో భవతి అసత్యభాషణాత్పూతో భవతి అగమ్యాగమనాత్పూతో భవతి వృషలీగమనాత్పూతో భవతి అభక్ష్యభక్షణాత్పూతో భవతి బ్రహ్మచారీ సుబ్రహ్మచారీ భవతి అనేక క్రతుసహస్రేణేష్టం భవతి గాయత్ర్యాః షష్టిసహస్రాణి జప్తాని భవంతి చత్వారో వేదాశ్చాధీతా భవంతి సర్వవేదేషు జ్ఞాతో భవతి సర్వతీర్థేషు స్నాతో భవతి. యది కస్యచిన్నబ్రూయాచ్ఛ్విత్రీ భవతి. అష్టౌ బ్రాహ్మణాగ్ గ్రాహయిత్వా విష్ణులోకమాప్నోతి మానసేన గతిర్భవతి న నశ్యతి మంత్రః యత్ర యత్రేచ్ఛేత్తత్ర తత్రోపజాయతే స్మరతి చాత్మానం భగవాన్మహావిష్ణురిత్యాహ |
ఇతి శ్రీ విష్ణుహృదయస్తోత్రం |
అర్థం
వినియోగం (Purpose):
ఈ స్తోత్రం శ్రీమహావిష్ణువుకు ప్రీతికరమైనది.
దీని ఋషి — సంకర్షణుడు (బలరాముడు),
ఛందస్సులు — అనుష్టుప్, త్రిష్టుప్, గాయత్రీ,
దేవత — శ్రీమహావిష్ణువు పరమాత్మ.
⸻
అర్థం (Meaning in Telugu):
1–3. దిశా రక్షణం:
సంకర్షణుడు చెప్పాడు:
నా ముందు విష్ణువు ఉండుగాక, వెనుక కేశవుడు,
కుడి వైపు గోవిందుడు, ఎడమ వైపు మధుసూదనుడు ఉండుగాక.
పై భాగంలో వైకుంఠుడు, క్రింద భూమిపై వరాహుడు,
అన్ని దిక్కులలో మాధవుడు రక్షించుగాక.
జాగరించునపుడు, నడుచునపుడు, నిద్రించునపుడు కూడా
నరసింహుడు కాపాడుతాడు — నేను వాసుదేవమయుడను.
⸻
4–5. విశ్వరూప వర్ణన:
భగవంతుడి రూపమే విశ్వం.
అవ్యక్త స్థితి ఆయన గర్భం; వ్యక్త రూపం మన ప్రాణం.
వాహ్ని (అగ్ని) ఆయన వాక్యం, చంద్రసూర్యులు ఆయన నేత్రాలు,
దిశలు ఆయన చెవులు, వాయువు ఆయన శ్వాస.
వేదాలు ఆయన వాకులు, ఆకాశం ఆయన హృదయం,
భూమి ఆయన పాదాలు, నక్షత్రాలు ఆయన రోమాలు,
జ్ఞానం ఆయన శక్తి, సముద్రాలు ఆయన ఉపస్థానం.
⸻
6–7. పరబ్రహ్మ స్తుతి:
ప్రజలకు శరణ్యుడు, యజ్ఞస్వరూపుడు,
సర్వలోకాల స్థితి కారణుడు,
వరదుడు, వరిష్ఠుడు, పరబ్రహ్మ రూపుడు —
అతనికి నమస్కారం.
ఆదిపురుషుడు, సత్యస్వరూపుడు,
అవ్యక్తవ్యక్త రూపుడు, సనాతనుడు —
అతనే విశ్వానికి మూలకారణం.
⸻
8. మహాభారత మహిమ:
మహాభారతం, కురుక్షేత్రం, సరస్వతీ, కేశవుడు, గంగా —
ఇవన్నీ స్మరించినవారు ఎప్పుడూ దుఃఖించరు.
⸻
వేదమూల మంత్రాలు:
పరమాత్మునికి అర్పించిన భూః, భువః, సువః మంత్రాలతో
వాసుదేవుడి స్తుతి చేయబడింది.
తర్వాత 24 రూపాలైన కేశవ, నారాయణ, మాధవ, గోవింద, విష్ణు, మధుసూదన మొదలైన నామాలతో
వాసుదేవునికి నమస్కారాలు అర్పించబడతాయి.
ప్రతి నామం “పురుషాయ వాసుదేవాయ నమో నమః” అనే మంత్రంతో ముగుస్తుంది —
ఇది సర్వదిక్కులలో, సర్వకారణాలలో, సర్వరూపాలలో వాసుదేవుని ఉనికి ప్రతిపాదిస్తుంది.
⸻
ఫలశ్రుతి (Fruits of Chanting):
ఈ విష్ణు హృదయ స్తోత్రం పఠించినవారు —
• బ్రహ్మహత్య, సురాపానం, అసత్యం, దురాచారాలు మొదలైన పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
• బ్రహ్మచారి వ్రతాన్ని కాపాడినవారిలా పవిత్రులవుతారు.
• అనేక యజ్ఞాలు చేసిన ఫలాన్ని పొందుతారు.
• గాయత్రీ జపం లక్షముల సంఖ్యలో చేసినట్లు పుణ్యం లభిస్తుంది.
• వేదాలన్నీ అధ్యయనం చేసినట్లవుతుంది.
• సర్వతీర్థ స్నానం చేసినట్లుగా పాపపరిహారం లభిస్తుంది.
• ఈ స్తోత్రాన్ని ఇతరులకు బోధించినవారు విష్ణులోకం చేరుతారు.
ఈ మంత్రం ఎక్కడ చదివినా, భక్తుడు ఎక్కడ ఉన్నా, విష్ణు సాక్షాత్కారం దొరుకుతుంది.
⸻
సారాంశం:
శ్రీ విష్ణు హృదయ స్తోత్రం అనేది భగవంతుడి అంతరంగ స్వరూపాన్ని, ఆయన విశ్వరూప విస్తృతిని, మరియు భక్తుని ఆత్మ రక్షణను తెలియజేసే మహా వేదోక్త స్తోత్రం.
దీని జపం కేవలం పాప విమోచనమే కాదు, భక్తునికి ఆత్మశుద్ధి, దైవానుభూతి, మోక్షప్రాప్తి కూడా కలిగిస్తుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శ్రీ విష్ణు హృదయ స్తోత్రం ఏమిటి?
శ్రీ విష్ణు హృదయ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు మరియు ఎలా పఠించాలి?
శ్రీ విష్ణు హృదయ స్తోత్రాన్ని పఠించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
శ్రీ విష్ణు హృదయ స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించవచ్చు?
శ్రీ విష్ణు హృదయ స్తోత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
శ్రీ విష్ణు హృదయ స్తోత్రం యొక్క మూలం ఏమిటి?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

