శ్రీ విష్ణు భుజంగ ప్రయాత స్తోత్రం

1.
చిత్తస్వరూపుడైన, నిర్మలుడైన, వికల్పరహితుడైన, నిష్కాముడైన, ఆకారరహితుడైన, ఓంకారస్వరూపుడైన, గుణాతీతుడైన, తురీయరూపుడైన పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన విష్ణువుకు నా నమస్కారం.

2.
విశుద్ధుడు, శివస్వరూపుడు, శాంతమూర్తి, ఆది-అంతరహితుడు, జగత్తుకు జీవరూపుడైన, ఆనందస్వరూపుడైన, దేశకాలాలింగనం లేని, త్రివేదాలచే స్తుతింపబడే ఆ విష్ణువుకు నమస్కారం.

3.
మహాయోగపీఠంపై, భూమి మొదలైన తత్త్వాల నడుమ, శక్తితో సహితుడై, అగ్ని బింబమధ్యంలో, అష్టాక్షరమంత్రకమలంలోని కర్ణికపై ఆసీనుడై ఉన్న ఆ ఓంకారరూపుడైన మహావిష్ణువును నేను ధ్యానిస్తున్నాను.

4.
అనేక సూర్య చంద్ర కోటి కాంతులతో ప్రకాశించే, శీతము కాని, ఉష్ణము కాని, సువర్ణసమాన కాంతితో నిండిన, సదానందస్వరూపుడైన విష్ణువును ధ్యానిస్తున్నాను.

5.
సుందరమైన నాసికతో, వక్రమైన కేశాలతో, కిరీటధారుడై, పుటములాంటి నేత్రాలతో, పుష్పమాలతో అలంకరింపబడి, మాణిక్యాల కాంతితో మెరిసే ఆ మహావిష్ణువును ధ్యానిస్తున్నాను.

6.
కుండలాలతో మెరిసే గండస్థలములు, జపారాగ వర్ణపు అధరాలు, మృదుస్మితం, తులసీమాల, కౌస్తుభహారం — ఇవన్నీ ఆ మహావిష్ణువులో కనువిందు చేస్తాయి.

7.
మణికంకణాలతో అలంకరించబడిన నాలుగు భుజాలు, పీతవస్త్రము ధరించిన సుందరదేహం, కమలములచే స్తుతింపబడిన పాదములు — ఇవన్నీ భక్తులను రక్షించడానికి సిద్ధమై ఉంటాయి.

8.
ఈ రీతిగా స్వరూపాన్ని ధ్యానిస్తూ, ఇంద్రియాలను నియంత్రించిన భక్తుడు, సంసారసాగరాన్ని దాటుతాడు. అతనికి చేరలేని పరం దివ్య స్థితిని సాధిస్తాడు.

9.
శ్రీదేవి స్వర్ణకాంతితో, భూదేవి శ్యామలవర్ణంతో అలంకరించి, రెండు దివ్య భార్యలతో సంతోషించు త్రిలోకాల గృహస్థుడైన శ్రీ విష్ణువుకు నమస్కారం.

10.
నా శరీరం, భార్య, సంతానం, బంధువులు, వయస్సు, ధనం — ఇవన్నీ ఒక రోజు విడిచిపెట్టి, నేను ఒంటరిగా ఈ దుఃఖమయ జీవనాన్ని విడిచి వెళ్ళవలసిందే.

11.
మరణ సమయమున శరీరం బలహీనమై, రక్తం, మాంసం, బలం క్షీణిస్తాయి. ఓ దయామయ దేవా! ఈ దయనీయ స్థితిలో కూడా నీవు నన్ను రక్షించక తప్పదు.

12.
దేహం కఫం, ఉష్ణం, శ్వాసతీవ్రతలతో నిండిపోతుంది. ఆఖరి సమయం గుర్తు చేసుకున్నప్పుడు భయం కలుగుతుంది. ఓ విష్ణో! నాకు కరుణ చూపు.

13.
మరణ సమయములో నేను నీ నామములను — “అచ్యుత, అనంత, గోవింద, విష్ణు, మురారే, నారాయణ” — స్మరించుచుండగా, ఓ కరుణాసాగర! నన్ను రక్షించు.

14.
ఈ భుజంగప్రయాత స్తోత్రాన్ని భక్తితో జపించినవారు, మురారిని ధ్యానించి, మోహాన్ని విడిచి, యోగద్వారా అచ్యుతుని సన్నిధికి చేరతారు.

⸻

సారాంశం:

శ్రీ విష్ణు భుజంగప్రయాత స్తోత్రం — ఆది శంకరాచార్య స్వామివారు రచించిన అత్యంత హృదయస్పర్శి భక్తిస్తోత్రం.
ఇది శ్రీమహావిష్ణువును పరబ్రహ్మరూపునిగా, విశ్వరూపునిగా, మరియు భక్తుని అంతరంగ నివాసిగా వర్ణిస్తుంది.
చివరి శ్లోకాలలో జీవన నశ్వరత, మరణభయం, మరియు భక్తుని ఆత్మసమర్పణ అత్యంత సున్నితంగా వ్యక్తమవుతాయి.
దీన్ని భక్తితో జపించినవారు శరీర, మనో, ఆత్మ శుద్ధిని పొందుతారు; మోహం, భయం, దుఃఖం తొలగిపోతాయి.