శ్రీ వేంకటేశ స్తోత్రం
కౌశికశ్రీనివాసార్యతనయం వినయోజ్జ్వలం |
వాత్సల్యాదిగుణావాసం వందే వరదదేశికం ||
పద్మస్థాం యువతీం పరార్ధ్యవృషభాద్రీశాయతోరస్స్థలీ-
మధ్యావాసమహోత్సవాం క్షణసకృద్విశ్లేషవాక్యాసహాం |
మూర్తీభావముపాగతామివ కృపాం ముగ్ధాఖిలాంగాం శ్రియం
నిత్యానందవిధాయినీం నిజపదే న్యస్తాత్మనాం సంశ్రయే || 1 ||
శ్రీమచ్ఛేషమహీధరేశచరణౌ ప్రాప్యౌ చ యౌ ప్రాపకౌ
అస్మద్దేశికపుంగవైః కరుణయా సందర్శితౌ తావకౌ |
ప్రోక్తౌ వాక్యయుగేన భూరిగుణకావార్యైశ్చ పూర్వైర్ముహుః
శ్రేయోభిః శఠవైరిముఖ్యమునిభిస్తౌ సంశ్రితౌ సంశ్రయే || 2 ||
యస్యైకం గుణమాదృతాః కవయితుం నిత్యాః ప్రవృత్తా గిరః
తస్యాభూమితయా స్వవాఙ్మనసయోర్వైక్లబ్యమాసేదిరే |
తత్తాదృగ్బహుసద్గుణం కవయితుం మోహాద్వృషాద్రీశ్వరం
కాంక్షే కార్యవివేచనం న హి భవేన్మూఢాశయానాం నృణాం || 3 ||
యత్పాదా .. యోషితం నిజసకృత్స్పర్శేన కాంచిచ్ఛిలా-
మంగార .. డింభతామనుపమౌ శాంతం కమప్యంచితౌ |
యత్పాదూరఖిలాం శశాస చ మహీమాశ్చర్యసీమాస్థలీం
అద్రాక్షం హరిమంజనాచలతటే నిర్నిద్రపద్మేక్షణం || 4 ||
అత్రస్యన్మణిరాజరాజివిలసన్మంజీరనిర్యన్మహః-
స్తోమప్రాస్తసమస్తవిస్తృతతమశ్శ్రీమందిరాభ్యంతరం |
వ్యాకోచాంబుజసుందరం చరణయోర్ద్వంద్వం వృషాద్రీశితుః
చక్షుర్భ్యామనుభూయ సర్వసులభం ప్రాప్స్యామి మోదం కదా || 5 ||
సత్కృత్యా సమకాలలబ్ధతనుభిర్గోపీభిరత్యాదరాత్
విన్యస్తౌ వదనే కుచే చ నితరాం రోమాంచరోహాంచితే |
పద్మాభూకరపల్లవైః సచకితం సంవాహ్యమానౌ మృదూ
మాన్యౌ వేంకటభూధరేశచరణౌ మార్గే దృశోః స్తాం మమ || 6 ||
ప్రాతః ఫుల్లపయోరుహాంతరదలస్నిగ్ధారుణాంతస్థలౌ
నిష్పీతాఖిలనీరనీరధిలసన్నీలాంబుదాభౌ బహిః |
రాకాశీతమరీచిసన్నిభనఖజ్యోతిర్వితానాంచితౌ
పాదౌ పన్నగపుంగవాచలపతేర్మధ్యేమనస్స్తాం మమ || 7 ||
మందారప్రసవాభిరామశిరసాం బృందారకశ్రేయసాం
బృందైరిందుకలాభృతా చ విధినా వంద్యౌ ధృతానందథూ |
బంధచ్ఛేదవిధాయినౌ వినమతాం ఛందశ్శతాభిష్టుతౌ
వందే శేషమహీధరేశచరణౌ వందారుచింతామణీ || 8 ||
చించామూలకృతాసనేన మునినా తత్త్వార్థసందర్శినా
కారుణ్యేన జగద్ధితం కథయతా స్వానుష్ఠితిఖ్యాపనాత్ |
నిశ్చిక్యే శరణం యదేవ పరమం ప్రాప్యం చ సర్వాత్మనాం
తత్పాదాబ్జయుగం భజామి వృషభక్షోణీధరాధీశితుః || 9 ||
నందిష్యామి కదాఽహమేత్య మహతా ఘర్మేణ తప్తో యథా
మందోదంచితమారుతం మరుతలే మర్త్యో మహాంతం హ్రదం |
సంతప్తో భవతాపదావశిఖినా సర్వార్తిసంశామకం
పాదద్వంద్వమహీశభూధరపతేర్నిర్ద్వంద్వహృన్మందిరం || 10 ||
యౌ బృందావనభూతలే వ్యహరతాం దైతేయబృందావృతే
కుప్యత్కాలియవిస్తృతోచ్ఛ్రితఫణారంగేషు చానృత్యతాం |
కించానస్సముదాస్థతాం కిసలయప్రస్పర్ధినావాసురం
తన్వాతాం మమ వేంకటేశచరణౌ తావంహసాం సంహృతిం || 11 ||
శేషిత్వప్రముఖాన్నిపీయ తు గుణాన్నిత్యా హరేస్సూరయో
వైకుంఠే తత ఏత్య వేంకటగిరిం సౌలభ్యముఖ్యానిహ |
నిత్యోదంచితసంనిధేర్నిరుపమాన్నిర్విశ్య తస్యాద్భుతాన్
నిర్గంతుం ప్రభవంతి హంత న తతో వైకుంఠకుంఠాదరాః || 12 ||
సంఫుల్లాద్భుతపుష్పభారవినమచ్ఛాఖాశతానాం సదా
సౌరభ్యానుభవాభియన్మధులిహాం సంఘైర్వృతే భూరుహాం |
ఉద్యద్రశ్మిభిరుజ్జ్వలైర్మణిగణైరుత్తుంగశృంగైర్వృష-
క్షోణీభర్తరి వర్తతేఽఖిలజగత్క్షేమాయ లక్ష్మీసఖః || 13 ||
నానాదిఙ్ముఖవాసినో నరగణానభ్యాగతానాదరాత్
ప్రత్యుద్యాత ఇవాంతికస్ఫుటతరప్రేక్ష్యప్రసన్నాననః |
సానుక్రోశమనాస్సడింభమహిలాన్ సంప్రాప్తసర్వేప్సితాన్
కుర్వన్నంజనభూధరే కువలయశ్యామో హరిర్భాసతే || 14 ||
ఆపాదాదనవద్యమాచ శిరసస్సౌందర్యసీమాస్పదం
హస్తోదంచితశంఖచక్రమురసా బిభ్రాణమంభోధిజాం |
మాల్యైరుల్లసితం మనోజ్ఞమకుటీముఖ్యైశ్చ భూషాశతైః
మధ్యేతారణమంజనాచలతటే భాంతం హరిం భావయే || 15 ||
మంజీరాంచితపాదమద్భుతకటీవిభ్రాజిపీతాంబరం
పద్మాలంకృతనాభిమంగమహసా పాథోధరభ్రాంతిదం |
పార్శ్వాలంకృతిశంఖచక్రవిలసత్పాణిం పరం పూరుషం
వందే మందహసం విచిత్రమకుటీజుష్టం వృషాద్రీశ్వరం || 16 ||
నానాభాసురరత్నమౌక్తికవరశ్రేణీలసత్తోరణ-
స్వర్ణస్తంభయుగాంతరాలకభృశప్రద్యోతమానాననం |
ఆనాసశ్రుతిలోలనీలవిశదస్నిగ్ధాంతరక్తేక్షణం
నాథం ప్రేక్షితుమంజనాచలతటే నాలం సహస్రం దృశాం || 17 ||
చక్రాబ్జే కరయుగ్మకేన సతతం బిభ్రత్ కరేణ స్పృశన్
సవ్యేనోరుమపీతరేణ చరణౌ సందర్శయన్ భూషణైః |
సద్రత్నైః సకలా దిశో వితిమిరాః కుర్వన్ వృషాద్రౌ హరిః
శుద్ధస్వాంతనిషేవితే విజయతే శుద్ధాంతబాహాంతరః || 18 ||
సుస్నిగ్ధాధరపల్లవం మృదుహసం మీనోల్లసల్లోచనం
గండప్రస్ఫురదంశుకుండలయుగం విభ్రాజిసుభ్రూన్నసం |
ఫాలోద్భాసిపరార్ధ్యరత్నతిలకం వక్త్రం ప్రలంబాలకం
భవ్యం వేంకటనాయకస్య పిబతాం భాగ్యం న వాచాం పదం || 19 ||
త్వత్పాదాంబుజసస్పృహం మమ మనః కుర్యాస్త్వదన్యస్పృహాం
దూరం తోలయ దుఃఖజాలజననీం త్వత్పాదవాంఛాద్విషం |
కించ త్వత్పరతంత్రభూసురకృపాపాత్రం క్రియా మాం సదా
సర్పాధీశ్వరభూధరేంద్ర భగవన్ సర్వార్థసందాయక || 20 ||
నాకార్షం శ్రుతిచోదితాం కృతిమహం కించిన్న చావేదిషం
జీవేశౌ భవభంజనీ న చ భవత్పాదాబ్జభక్తిర్మమ |
శ్రీమత్త్వత్కరుణైవ దేశికవరోపజ్ఞం ప్రవృత్తా మయి
త్వత్ప్రాప్తౌ శరణం వృషాచలపతేఽభూవం తతస్త్వద్భరః || 21 ||
శ్రీమత్కౌశికవంశవారిధివిధోః శ్రీవేంకటేశాఖ్యయా
విఖ్యాతస్య గురోర్విశుద్ధమనసో విద్యానిధేః సూనునా |
భక్త్యైతాం వరదాభిధేన భణితాం శ్రీవేంకటేశస్తుతిం
భవ్యాం యస్తు పఠేదముష్య వితరేచ్ఛ్రేయః పరం శ్రీసఖః ||
ఇతి వేంకటేశ స్తోత్రం |
అర్థం
కౌశిక వంశంలో జన్మించిన శ్రీనివాసార్యుని కుమారుడు, వినయవంతుడు, వాత్సల్యమూర్తి, కరుణానిధి — ఆ వరదదేశికునికి నమస్కారం.
- శ్రీ వేంకటేశుని వక్షస్థలంలో కూర్చున్న శ్రీమహాలక్ష్మీదేవి ఎల్లప్పుడూ ఆ మహిమను అనుభవిస్తూ, భక్తులపై దయను ప్రసరిస్తూ, కరుణారూపిణిగా విరాజిల్లుతుంది.
- దేశికులచే దర్శింపబడిన శ్రీ వేంకటేశుని పాదాలు భక్తులకు మోక్షప్రదాతలు. బ్రహ్మాదిమునులు, భక్తులు, మహర్షులు స్తుతించిన ఆ శ్రీచరణాలను నేను నమస్కరిస్తాను.
- వేంకటేశుని మహిమాన్విత గుణాలు ఎన్నటికీ వర్ణింపలేనివి. కవులు ప్రయత్నించినా ఆయన గుణసీమను చేరలేరు. ఆ వృషాద్రినాథుని స్తుతించుటే మనసుకు మోక్షదానం.
- వేంకటేశుని పాదస్పర్శతో పర్వతమై మారిన స్త్రీచిలుక, భూమిని పాలించిన రాజుడు అయ్యాడు. ఆ అంజనాచలతటంలో కరుణాకటాక్షముతో ఉన్న హరిని దర్శించాను.
- వేంకటేశుని పాదాల నుంచి వెలువడే మణుల కాంతితో ఆలయం ప్రకాశిస్తుంది. ఆ చరణాలను చూడగలగడం నా కళ్ళకు అత్యంత మంగళం.
- గోపికలు ప్రేమతో కౌగిలించుకున్నవాడు, లక్ష్మీదేవి చేతులచే సేవించబడినవాడు — ఆ వేంకటేశుని పాదాలు నా హృదయమార్గంలో ఎల్లప్పుడూ నిలవాలని కోరుకుంటాను.
- నీలమేఘసమానమైన, పద్మరంగు కలిగిన ఆ చరణాలు సర్వపాపాలను దహిస్తాయి. అవి నా మనస్సులో సదా నిలవాలి.
- దేవతలచే వందింపబడే, మణిమకుటాలతో అలంకరింపబడిన ఆ శ్రీవేంకటేశచరణాలను వందిస్తున్నాను. అవి వందనకర్తలకు చింతామణిలాంటివి.
- తత్త్వజ్ఞానముని స్ఫురింపజేసిన మునివర్యుడు వర్ణించిన శ్రీవేంకటేశుని చరణాలు — వాటిని సర్వహృదయంతో స్మరిస్తాను. అవే పరమగమ్యం.
- లోకతాపం నుండి విముక్తి పొందేందుకు సూర్యకాంతంలో నీడలా ఆ పాదయుగలాన్ని ఆశ్రయించాలి. అవే శాంతి, అవే మోక్షం.
- గోపికలతో రాసక్రీడ చేసిన కృష్ణుడు యదేవ వేంకటేశుడయ్యాడు. కాలియనాగుడి ఫణాలపై నాట్యం చేసిన ఆ హరి — పాపరాశిని నశింపజేయును.
- వైకుంఠంలో దేవతలు కూడా అందుకోలేని కృప, వేంకటగిరిలో సులభంగా లభిస్తుంది. ఆ శ్రీనివాస కృపే వైకుంఠానికి మించినది.
- పుష్పాలతో, మణులతో కాంతివంతమైన తిరుమలపర్వతం లోకక్షేమం కోసం నిత్యం ప్రకాశిస్తుంది.
- అంజనాచలంలో భక్తులను కరుణగా చూడుచూ, గోపికలతో లీలలు ఆడిన ఆ కృష్ణస్వరూప వేంకటేశుడు కరుణామూర్తిగా నిలుస్తాడు.
- తల నుండి పాదాల వరకు దివ్యరూపముతో, శంఖచక్రధారిగా, పీతాంబరధారిగా, తిరుమలశిఖరంపై వెలుగుతున్న వేంకటేశుని రూపం ధ్యానించదగినది.
- మణులు, పుష్పమాలలు, భూషణాలతో అలంకరించబడి, చిరునవ్వుతో దివ్యప్రకాశమిచ్చే వృషాద్రినాథుని స్తుతిస్తున్నాను.
- సువర్ణస్థంభాల మధ్య ప్రకాశించే మణికిరీటముతో, నీలనేత్రములతో, మృదుస్మితముతో కాంతించు వేంకటేశుడు — సహస్రచక్షువులకు అందనివాడు.
- శంఖచక్రధారిగా సర్వదిశలను ప్రకాశింపజేసే హరి — సర్వాంతరాత్మగా, సర్వాంతర్యామిగా వెలుగుతాడు.
- మృదుస్మితముతో, మణికుండలాలతో, సుందరముఖముతో, కాంతివంతమైన వేంకటేశుని రూపం వర్ణనాతీతమైనది.
- ఓ వేంకటేశా! నా మనస్సు నీ పాదాలపై మాత్రమే ఆసక్తిగలదిగా చేయుము; దుఃఖాన్ని దూరంచేయి; నిన్నే శరణుగా చేసుకోనియ్యుము.
- నేను పాపి; శాస్త్రజ్ఞానం లేనివాడిని; కానీ నీ కరుణతోనే నీ సేవకు అర్హుడనయ్యాను. ఇక నీవే నా గమ్యం, నా భారము.
సారాంశం:
ఈ “శ్రీ వేంకటేశ స్తోత్రం” భక్తి, కవిత్వం, జ్ఞానం కలసిన దివ్యరత్నం. కౌశిక వంశస్థుడు వరద దేశికుడు వ్రాసిన ఈ స్తోత్రం వేంకటేశుని సౌందర్యం, కరుణ, లీలలు, మహిమను విశదీకరిస్తుంది. ఇది కేవలం స్తుతి కాదు — భక్తుని ఆత్మ వాక్యం. దీని పారాయణం భక్తుని హృదయాన్ని శుద్ధి చేసి, మోక్షప్రాప్తి మార్గాన్ని ప్రకాశింపజేస్తుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శ్రీ వేంకటేశ స్తోత్రం ఏమిటి?
శ్రీ వేంకటేశ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు పఠించాలి?
శ్రీ వేంకటేశ స్తోత్రాన్ని పఠించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
శ్రీ వేంకటేశ స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించాలి?
శ్రీ వేంకటేశ స్తోత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
ఈ స్తోత్రం యొక్క మూలం ఏమిటి?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

