భజ గోవిందం
మోహముద్గరః (భజ గోవిందం)
భజ గోవిందం భజ గోవిందం
గోవిందం భజ మూఢమతే |
సంప్రాప్తే సన్నిహితే కాలే
న హి న హి రక్షతి డుకృఞ్ కరణే || 1 ||
మూఢ జహీహి ధనాగమతృష్ణాం
కురు సద్బుద్ధిం మనసి వితృష్ణాం |
యల్లభసే నిజకర్మోపాత్తం
విత్తం తేన వినోదయ చిత్తం || 2 ||
నారీస్తనభరనాభీదేశం
దృష్ట్వా మా గా మోహావేశం |
ఏతన్మాంసవసాదివికారం
మనసి విచింతయ వారం వారం || 3 ||
నలినీదళగతజలమతితరళం
తద్వజ్జీవితమతిశయచపలం |
విద్ధి వ్యాధ్యభిమానగ్రస్తం
లోకం శోకహతం చ సమస్తం || 4 ||
యావద్విత్తోపార్జనసక్త-
-స్తావన్నిజపరివారో రక్తః |
పశ్చాజ్జీవతి జర్జరదేహే
వార్తాం కోఽపి న పృచ్ఛతి గేహే || 5 ||
యావత్పవనో నివసతి దేహే
తావత్పృచ్ఛతి కుశలం గేహే |
గతవతి వాయౌ దేహాపాయే
భార్యా బిభ్యతి తస్మిన్కాయే || 6 ||
బాలస్తావత్క్రీడాసక్త-
-స్తరుణస్తావత్తరుణీసక్తః |
వృద్ధస్తావచ్చింతాసక్తః
పరే బ్రహ్మణి కోఽపి న సక్తః || 7 ||
కా తే కాంతా కస్తే పుత్రః
సంసారోఽయమతీవ విచిత్రః |
కస్య త్వం కః కుత ఆయాత-
-స్తత్త్వం చింతయ యదిదం భ్రాంతః || 8 ||
సత్సంగత్వే నిఃసంగత్వం
నిఃసంగత్వే నిర్మోహత్వం |
నిర్మోహత్వే నిశ్చలతత్త్వం
నిశ్చలతత్త్వే జీవన్ముక్తిః || 9 ||
వయసి గతే కః కామవికారః
శుష్కే నీరే కః కాసారః |
క్షీణే విత్తే కః పరివారో
జ్ఞాతే తత్త్వే కః సంసారః || 10 ||
మా కురు ధనజనయౌవనగర్వం
హరతి నిమేషాత్కాలః సర్వం |
మాయామయమిదమఖిలం హిత్వా
బ్రహ్మపదం త్వం ప్రవిశ విదిత్వా || 11 ||
దినయామిన్యౌ సాయం ప్రాతః
శిశిరవసంతౌ పునరాయాతః |
కాలః క్రీడతి గచ్ఛత్యాయు-
-స్తదపి న ముంచత్యాశావాయుః || 12 ||
కా తే కాంతాధనగతచింతా
వాతుల కిం తవ నాస్తి నియంతా |
త్రిజగతి సజ్జనసంగతిరేకా
భవతి భవార్ణవతరణే నౌకా || 13 ||
జటిలీ ముండీ లుంచితకేశః
కాషాయాంబరబహుకృతవేషః |
పశ్యన్నపి చ న పశ్యతి మూఢో
హ్యుదరనిమిత్తం బహుకృతవేషః || 14 ||
అంగం గలితం పలితం ముండం
దశనవిహీనం జాతం తుండం |
వృద్ధో యాతి గృహీత్వా దండం
తదపి న ముంచత్యాశాపిండం || 15 ||
అగ్రే వహ్నిః పృష్ఠే భానూ
రాత్రౌ చుబుకసమర్పితజానుః |
కరతలభిక్షస్తరుతలవాస-
-స్తదపి న ముంచత్యాశాపాశః || 16 ||
కురుతే గంగాసాగరగమనం
వ్రతపరిపాలనమథవా దానం |
జ్ఞానవిహినః సర్వమతేన
ముక్తిం న భజతి జన్మశతేన || 17 ||
సురమందిరతరుమూలనివాసః
శయ్యా భూతలమజినం వాసః |
సర్వపరిగ్రహభోగత్యాగః
కస్య సుఖం న కరోతి విరాగః || 18 ||
యోగరతో వా భోగరతో వా
సంగరతో వా సంగవీహినః |
యస్య బ్రహ్మణి రమతే చిత్తం
నందతి నందతి నందత్యేవ || 19 ||
భగవద్గీతా కించిదధీతా
గంగాజలలవకణికా పీతా |
సకృదపి యేన మురారిసమర్చా
క్రియతే తస్య యమేన న చర్చా || 20 ||
పునరపి జననం పునరపి మరణం
పునరపి జననీజఠరే శయనం |
ఇహ సంసారే బహుదుస్తారే
కృపయాపారే పాహి మురారే || 21 ||
రథ్యాకర్పటవిరచితకంథః
పుణ్యాపుణ్యవివర్జితపంథః |
యోగీ యోగనియోజితచిత్తో
రమతే బాలోన్మత్తవదేవ || 22 ||
కస్త్వం కోఽహం కుత ఆయాతః
కా మే జననీ కో మే తాతః |
ఇతి పరిభావయ సర్వమసారం
విశ్వం త్యక్త్వా స్వప్నవిచారం || 23 ||
త్వయి మయి చాన్యత్రైకో విష్ణు-
-ర్వ్యర్థం కుప్యసి మయ్యసహిష్ణుః |
సర్వస్మిన్నపి పశ్యాత్మానం
సర్వత్రోత్సృజ భేదాజ్ఞానం || 24 ||
శత్రౌ మిత్రే పుత్రే బంధౌ
మా కురు యత్నం విగ్రహసంధౌ |
భవ సమచిత్తః సర్వత్ర త్వం
వాంఛస్యచిరాద్యది విష్ణుత్వం || 25 ||
కామం క్రోధం లోభం మోహం
త్యక్త్వాత్మానం భావయ కోఽహం |
ఆత్మజ్ఞానవిహీనా మూఢా-
-స్తే పచ్యంతే నరకనిగూఢాః || 26 ||
గేయం గీతానామసహస్రం
ధ్యేయం శ్రీపతిరూపమజస్రం |
నేయం సజ్జనసంగే చిత్తం
దేయం దీనజనాయ చ విత్తం || 27 ||
సుఖతః క్రియతే రామాభోగః
పశ్చాద్ధంత శరీరే రోగః |
యద్యపి లోకే మరణం శరణం
తదపి న ముంచతి పాపాచరణం || 28 ||
అర్థమనర్థం భావయ నిత్యం
నాస్తి తతః సుఖలేశః సత్యం |
పుత్రాదపి ధనభాజాం భీతిః
సర్వత్రైషా విహితా రీతిః || 29 ||
ప్రాణాయామం ప్రత్యాహారం
నిత్యానిత్యవివేకవిచారం |
జాప్యసమేతసమాధివిధానం
కుర్వవధానం మహదవధానం || 30 ||
గురుచరణాంబుజనిర్భరభక్తః
సంసారాదచిరాద్భవ ముక్తః |
సేంద్రియమానసనియమాదేవ
ద్రక్ష్యసి నిజహృదయస్థం దేవం || 31 ||
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిందభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ మోహముద్గరః సంపూర్ణం |
అర్థం
భజ గోవిందం, లేదా మోహముద్గరః, ఆది శంకరాచార్యులు మనుష్యుడు సంసారములో పడే మోహాలు, లోభాలు, అజ్ఞానం, శరీరాభిమానం, ధనాభిలాష, కామక్రోధాలు మరియు అహంకారాన్ని ధ్వంసం చేసే “బుద్ధి మంత్రము” వంటిది. ఈ స్తోత్రం మొత్తం జీవిత సత్యాన్ని నేరుగా భక్తునికి చెప్పే గురువుతో సమానం. శంకరులు “గోవిందాన్ని భజించు, మూర్ఖుడా!” అని చెప్పిన వెంటనే, వేద వ్యాకరణం వంటి విద్యలు మరణ సమయములో రక్షణ ఇవ్వలేవని స్పష్టం చేస్తారు.
ధనప్రమేయం, శరీరసౌందర్యం, యౌవనం ఇవన్నీ నశ్వరమని, శరీరం మాంసరక్తముల సమూహం మాత్రమే అని, ఈ విషయాలపై మోహం పెట్టవద్దని బోధిస్తారు. జీవితము నీలాపత్రంలో నీటి బొట్టు లాంటిదని, వ్యాధి, శోక, మరణం ఎల్లప్పుడు మన వెంట వచ్చే నిజాలని గుర్తుచేస్తారు. ధనం ఉన్నప్పుడు మాత్రమే కుటుంబం ప్రేమ చూపుతుంది; శక్తి లేకపోతే ఎవరూ అడగరని, ఒకరోజు శ్వాస పోతే శరీరాన్ని కూడా భార్య తాకడానికి భయపడే స్థితి వస్తుందని ఆచార్యులు చెబుతారు.
బాల్యంలో ఆటలపై ఆసక్తి, యౌవనంలో కామాసక్తి, వృద్ధాప్యంలో చింతలతో నిండిపోవడమే జరుగుతుందని, కానీ ఎవ్వరూ పరబ్రహ్మతత్త్వంపై ఆసక్తి చూపరని విచారిస్తారు. సత్సంగం వల్ల నిస్సంగత, నిస్సంగత వల్ల మోహ నాశనం, దానివల్ల తత్త్వజ్ఞాన స్థిరత్వం, చివరికి జీవన్ముక్తి లభిస్తుందని సుందరంగా వివరిస్తారు.
కాలం అన్నింటిని కొట్టేస్తుంది—ధనం, యౌవనం, ఆరోగ్యం, బంధువులు—కాబట్టి బ్రహ్మతత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలని సూచిస్తారు. యోగి అయినా, భోగి అయినా, ఎవరి మనస్సు బ్రహ్మంలో రమిస్తే వారు నిజమైన ఆనందాన్ని పొందుతారని చెబుతారు. గీతను కొంచెం చదివినా, గంగాజలం చుక్క తాగినా, ఒక్కసారి అయినా మురారి సేవ చేసినా, యమధర్మరాజుని భయం ఉండదని ప్రకటిస్తారు.
ఇతర శ్లోకాలలో పునర్జన్మచక్రం, అహంకారం నాశనం, రాగద్వేషాల త్యాగం, గురుభక్తి అవసరం, స్వప్నసదృశమైన ప్రపంచాన్ని విడిచిపెట్టడం, అంతర్ముఖ దృష్టి పెట్టడం అత్యవసరమని ఉదాత్తంగా తెలియజేస్తారు.
మొత్తానికి, ఈ స్తోత్రం మోహాన్ని కొట్టివేసి స్వాత్మజ్ఞానజ్యోతిని వెలిగించే ఆధ్యాత్మిక శంఖం.
Benefits:
• మోహ, భ్రమ, ఆత్మగందరగోళం తొలగిపోతాయి
• జీవన విలువలపై స్పష్టత, ధర్మనిర్ణయం పెరుగుతుంది
• లోభ, కోప, కామ, అహంకారం తగ్గుతాయి
• ఆత్మవిముక్తి, నిజమైన శాంతి, ప్రశాంత జీవనానికి దారి
• సత్సంగం, గురుభక్తి, తత్త్వజ్ఞానం బలపడుతాయి
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
భజ గోవిందం స్తోత్రం అంటే ఏమిటి?
భజ గోవిందం స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు పఠించాలి?
భజ గోవిందం పఠించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
భజ గోవిందం స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించాలి?
భజ గోవిందం స్తోత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
భజ గోవిందం స్తోత్రం యొక్క మూలం ఏమిటి?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

