శ్రీ త్రిపురసుందరీ దండకం
జయతి నిజసుధాంభః సంభవా వాగ్భవశ్రీః
అథ సరస సముద్యత్ కామతత్త్వానుభావా |
తదను పరమధామ ధ్యానసంలక్ష్య మోక్షా
రవి శశి శిఖిరూపా త్రైపురీ మంత్రశక్తిః || 1 ||
జయ జయ జగదేకమాతర్నమశ్చంద్ర చూడేంద్ర సోపేంద్ర పద్మోద్భవోష్ణాంశు శీతాంశు శిఖి పవన యమ ధనద దనుజేంద్రపతి వరుణప్రముఖ సకల సుర ముకుటమణి నిచయకర నికర పరిజనిత పుర వివిధ రుచిరుచిర కుసుమచయ బుద్ధిలుబ్ధ భ్రమద్భ్రమరమాలా నినాదానుగత మంజుశింజాన మంజీరకల కనకమయ కింకిణీ క్వాణయన్ నృత్యదుద్దామ నిభృతపదలలిత కింకరాలంకృత సుచంక్రమణ లీలే సులీలే, స్థలాంభోజ నిభచరణ నఖరత్న కాంతిచ్ఛలేన హరనయన హవ్యాశనప్రతికృతానంగ విజయశ్రియా అసౌ భవత్యా భవ ఇవ శరణాగతః పాదమూలే సమాలీన ఇవాలక్ష్యతే సులక్ష్యతే, లలిత లావణ్యతరు కందలీ సుభగ జంఘాలతే చిల్లతే || 2 ||
గలిత కలధౌత ప్రభోరుద్యుతే సుద్యుతే విద్యుదుద్యోత మాణిక్య బంధోజ్జ్వలానర్ఘ కాంచీ
కలాపానుసంయమిత సునితంబ బింబస్థలే సుస్థలే || 3 ||
స్మరద్విరద పరిరచిత నవరోమరాజ్యంకుశే నిరంకుశే || 4 ||
దక్షిణావర్త నాభిభ్రమత్రివలితట పరిలుఠిత లలిత లావణ్యరస సురనిమ్నగా భూషిత సుమధ్య దేశే సుదేశే, స్ఫురత్తార హారావలీ గగన గంగాతరంగ వ్రజాలింగితోత్తుంగ నిబిడస్తన సౌవర్ణ
గిరిశిఖర యుగ్మే అయుగ్మే ఉమే || 5 ||
మురారికర కంబురేఖానుగత కంఠపీఠే సుపీఠే, లసత్ సరళ సవిలాస భుజయుగళ పరిహసిత
నవకోమల మృణాలే సునాలే || 6 ||
మహార్హమణివలయజ మయూఖచయ మాంసల కరకమల నఖరత్న కిరణే జితరణే సుకరణే సుశరణే || 7 ||
స్ఫురత్ పద్మరాగేంద్ర మణికుండలోల్లసిత కాంతిచ్ఛటోచ్ఛురిత గండస్థలీ రచిత కస్తూరికా పత్రరేఖా సముద్ఘాత సునాసీర గాండీవ శోభే సుశోభే || 8 ||
మహాసిద్ధ గంధర్వగణ కిన్నరీ తుంబురు ప్రముఖ వరరచిత వరవివిధ పదమంగళానంగ సంగీత సుఖశ్రవణ సంపూర్ణకర్ణే జయ స్వామిని || 9 ||
శశి శకల సుగంధి తాంబూల పరిపూర్ణముఖి సుముఖి || 10 ||
బాలప్రవాల ప్రభాధర దలోపాంత విశ్రాంత దంతద్యుతి ద్యోతితాశోక నవపల్లవాసక్త శరదిందు కరనికర సాంద్రప్రభే సుప్రభే దేవి || 11 ||
విశ్వకర్మాది నిర్మాణ విధి సూత్ర సుస్పష్ట నాసాగ్ర రేఖే సురేఖే || 12 ||
కపోలతల కాంతివిభవేన న విభాంతి నశ్యంతి యాంతి ధావంతి తేజాంసి చ తమాంసి చ విమలతర తరలతర తారకానంగ లీలా విలాసోల్లసత్ కర్ణమూలాంత విశ్రాంత విపులేక్షణాక్షేప విక్షిప్త
రుచిరచిత నవకుంద నీలాంబుజప్రకర పరిభూషితాశావకాశే సుకాశే || 13 ||
చలద్భ్రూలతా విజిత కందర్పకోదండ భంగే సుభంగే || 14 ||
మిలన్మధ్యమృగనాభిమయ బిందుపద చంద్రతిలకాయమానేక్షణాలంకృతార్ధేందు రోచిల్లలాటే సులాటే || 15 ||
లసద్వంశమణి జాలకాంతరిత వర చలత్ కుంతలాంతానుగత కుందమాలానుషక్త భ్రమద్భ్రమర పంక్తే సుపంక్తే || 16 ||
వహద్బహళ పరిమళ మనోహారి నవమాలికా మల్లికా మాలతీ కేతకీ చంపకేందీవరోదార మందార మాలాను సంగ్రథిత ధమ్మిల్లమూర్ధావనద్ధేందు కరసంచయోయం గగనతల సంచరోయం యశశ్చత్ర రూపః
సదా దృశ్యతే తే శివే || 17 ||
యస్య మధురస్మిత జ్యోతిషా పూర్ణహరిణాంకలక్ష్మీః క్షణాక్షేప విక్షిప్యతే తస్య ముఖపుండరీకస్య కవిభిః కదా కోపమా కేన కస్మిన్ కథం దీయతే || 18 ||
స్ఫుట స్ఫటిక ఘటితాక్షసూత్ర నక్షత్రచయ చక్రపరివర్తన వినోద సందర్శిత నిశాసమయచారే సుచారే, మహాజ్ఞానమయ పుస్తకం హస్తపద్మే అత్ర వామే దధత్యా భవత్యా తదా సుస్ఫుటం వామమార్గస్య సర్వోత్తమత్త్వం సముపదిష్యతే || 19 ||
దివ్యముఖసౌరభే యోగపర్యంక బద్ధాసనే సువదనే సురసనే సుదర్శనే సుమదనే సుహసనే సురేశి జనని తుభ్యం నమో జయ జనని తుభ్యం నమో జయ జనని తుభ్యం నమః || 20 ||
అ ఇ ఉ ఋ లు* ఇతి లఘుతయా తదను దైర్ఘ్యేణ పంచైవ యోనిస్తథా వాగ్భవం ప్రణవ ఔ బిందురః, క ఖ గ ఘ ఙ చ ఛ జ ఝ ఞ ట ఠ డ ఢ ణ త థ ద ధ న ప ఫ బ భ మ య ర ల వ శ ష స హ ళ ఇతి సుబద్ధ రుద్రాత్మికాం అమృతకర కిరణగణ వర్షిణీం మాతృకాం ఉద్గిరంతీ హసంతీ లసంతీ వసంతీ తదా తత్ర కమలవన భవనభూమౌ భవంతీ భవభేదినీ భయభంజినీ సభూర్భువఃస్వర్భువనమూర్తి భవ్యే సుభవ్యే సుకావ్యే || 21 ||
సుకృతినా యేన సంభావ్యసే తస్య జర్జరిత జరసోవిరజసోఽపి పుత్రీకృతార్కస్య సత్తర్క పదవాక్య ఆగమ వేద వేదాంగ వేదాంత సిద్ధాంత సౌర శైవాది వైష్ణవ పురాణేతిహాస స్మృతి గారుడ భూతతంత్ర స్వరోదయ జ్యోతిషాయుర్వేద నానాఖ్యాన పాతాళశాస్త్రార్థ మంత్రశిక్షాదికం వివిధ విద్యాకులం లిఖిత పదగుంఫ సంబంధ రస సత్కాంతి సోదార భణిత ప్రబంధ ప్రభూతార్థ
సమాలంకృతాశేష భాషా మహాకావ్య లీలోదయాసిద్ధి రూపయాతి సద్య అంబికే || 22 ||
వాగ్భవేనైకేన వాగ్దేవి వాగీశ్వరో జాయతే కిన్నుకిల కామాక్షరేణ సకృదుచ్చరితేనైవ తవ సాధకో బాధకో భవతి భువి సర్వ శృంగారిణాం తన్నయనపథ పతిత నేత్రనీలోత్పలా ఝటితి యది
సిద్ధ గంధర్వగణ సుందరీ లలితవరవిద్యాధరీ వా సురీవామరీవా మహీనాథనాథాంగనా వా
జ్వలన్మదన శరనికర దలిత సంక్షోభితా నిగడితేవ జ్వలితేవ స్ఖలితేవ ముషితేవ సంపద్యతే, శక్తిబీజైక సంధ్యాయినాం యోగినాం భోగినాం వైనతేయాయతే దాహినాం అమృతమేఘాయతే దుస్సహవిషాణాం నిశానాథచూడాయతే ధ్యాయతే ధార్యతే యేనబీజత్రయం తస్యనామ్నైవ పశుపాశమలపంజరం తృట్యతి తదాజ్ఞయా సిద్ధ్యతి చ గుణాష్టకం భక్తిభాజాం మహాభైరవి కవలిత సకలతత్త్వాత్మికే సుస్వరూపే సురూపే పరిణతశివాయం త్వాయి తదా కః పరః శిష్యతే, కా క్రియా శిష్యతే యది త్వద్భక్తిహీనస్య తత్వస్య కా అర్థక్రియా కారితా తదితి తస్మిన్ విధౌ తస్య కిం ధామ కిం నామ కిం కర్మ కిం శర్మ కిం నర్మ కిం వర్మ కిం ధర్మ కా గతిః కా రతిః కా మతిః కిం వర్జనీయం చ || 23 ||
ఝటితి యది సర్వశూన్యాంతర్భూమౌ నిజేచ్ఛా సమున్మేష సమయం సమాసాద్య బాలార్క కోట్యంశరూపా విగర్భీకృతాశేష సంసార బీజాఽనుబద్ధాసి కందం తదా త్వం అంబికా గీయసే తదను పరిజనిత కుటిలాగ్ర తేజోఽంకురా జనని వామేతి సంస్తూయసే, తతః బద్ధ సుస్పష్ట రేఖా శిఖా జ్యేష్ఠేతి సంభావ్యసే, సైవ శృంగాటకాకారతాం ఆగతా తదా రౌద్రీతి విఖ్యాప్యసే || 24 ||
తాశ్చ వామాదికాస్వత్ కలాస్త్రీన్ గుణాన్ సందధత్యః క్రియా జ్ఞానచయ వాంఛా స్వరూపాః క్రమాత్ తామరసజన్మ మధుమథన పురవైరిణాం బీజభావం భజంత్యః సృజంత్యస్త్రిభువనం త్రిపురసుందరీ ఇతి తేన సంకీర్త్యసే || 25 ||
తత్ర శృంగాటపీఠోల్లసత్ కుండలాకార తేజో కులాత్ ప్రోల్లసంతీ సగంధీ శివార్కం సమాస్కంద్య చాంద్రం మహామండలం ద్రావయంతీ పిబంతీ సుధాం కులవధూః కులం పరిత్యజ్య పరపురుష కులీనమవలంబ్య విశ్వం పరిభ్రామ్య సర్వస్వమాక్రమ్య తేనైవ మార్గేణ నిజకులనివాసం సమాగత్య సంతుష్యసీతి ప్రియః కః పతిః కః ప్రభుః కోఽస్తు తేనైవ జానీమహే హే మహేశాని రమసే చ కామేశ్వరీ కామగిర్యాలయేఽనంగకుసుమాదిభిః సేవితా తదుపరి జాలంధరపీఠే వజ్రపీఠేషు వజ్రేశ్వరీ పరిజనాన్నటయసి పునః పూర్ణగిరిగహ్వరే నగ్నవసనార్చితే భగమాలినీ విలససి దేవి జ్వలన్మమదన శరనికర మధు వికసిత సమద మధుకర కదంబ విపిన విభవే భగవతి
శ్రీ త్రిపురసుందరి శ్రీ ఓడ్యాణపీఠే నమస్తే నమస్తే నమస్తే నమస్తే శివే || 26 ||
ఇతి శ్రీత్రిపురసుందరీచరణ కింకిణీశింజితం
మహాప్రణతి దీపకం త్రిపురసుందరీదండకం |
ఇమం భజతి భక్తిమాన్ పఠతి యః సుధీః సాధకః
స చాష్టగుణ సంపదాం భవతు భాజనం సర్వదా || 27 ||
సౌధాంబుధావరుణపోత సువర్ణశైల
కాదంబ దివ్యవన మధ్యమ వర్ణభూమౌ |
భాస్వత్ విచిత్రమణి మండప దివ్యపీఠ-
-మధ్యస్థితాం భువనమాతరమాశ్రయామి || 28 ||
బ్రహ్మేంద్ర రుద్ర హరి చంద్ర సహస్రరశ్మి-
-స్కంద ద్విపానన హుతాశన వందితాయై |
వాగీశ్వరి త్రిభువనేశ్వరి విశ్వమాత-
-రంతర్బహిశ్చ కృత సంస్థితయే నమస్తే || 29 ||
ఇతి శ్రీదీపకనాథసిద్ధ విరచితం శ్రీ త్రిపురసుందరీ దండకం |
అర్థం
శ్రీ త్రిపురసుందరీ దండకం అనేది దేవీ ఉపాసనలో అత్యంత ఘనమైన, అలౌకికమైన స్తోత్రాలలో ఒకటి. ఈ దండకంలో దేవిని వాగ్భవశక్తిగా, కామతత్త్వరూపిణిగా, మోక్షప్రదాయినిగా, సూర్యచంద్రాగ్నిస్వరూపిణిగా, త్రిపురసుందరీ మంత్రశక్తిగా స్తుతిస్తారు. ప్రారంభ శ్లోకంలోనే ఆమెను సృష్టి, స్థితి, లయకు మూలమైన చైతన్యశక్తిగా, చదువరికి స్ఫూర్తినిచ్చే శుద్ధవిద్యారూపిణిగా వర్ణించబడుతుంది.
తరువాతి దండకపాదాలు దేవి యొక్క దివ్యరూపాన్ని అత్యంత విశదంగా చిత్రిస్తాయి—శశిముఖం, నీలాలకాలు, చాంపేయసుగంధిత నాసిక, పద్మాక్షులు, ముకురముల్లా కాంతివంతమైన గండస్థలాలు, పీనస్తనలు, సున్నిత జంఘాలు, మత్తేభకుంభాలవలె వక్షోరుహాలు, కంఠంలో హారాలు, చేతుల్లో మృణాళదండాల మృదుత్వం, కరసరసిజాల అందం—ఇలానే ఆమె శరీర చారిత్ర్యంలో ప్రతి భాగం బ్రహ్మాండ మహోత్సవంలా అలరిస్తుందని కవి తెలియజేస్తాడు.
అదేవిధంగా, ఆమె అలంకారాలు—రత్నకంకణాలు, మణికుండలాలు, మల్లికా, మాలతి వంటి పుష్పమాలలు, చంపకమాలలు, సుగంధాలు—అన్నీ ఆమె చుట్టూ దైవిక వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తాయి. దేవి భామిని గానాలు, గంధర్వసంగీతం, కిన్నరుల వాద్యాలు—ఇవన్నీ ఆమెకు సేవించే స్వరమండలం. దేవి ముఖంలో తాంబూలరసపు కాంతి, నవపల్లవాధరాల మెరుపు, చంద్రకళ అయిన శోభ—all elevate Her as the very embodiment of Sri Vidya.
దండకం మధ్యభాగం దేవిని శ్రీవిద్య తత్త్వాల మూలస్వరూపిగా స్తుతిస్తుంది—వాగ్భవ, కామరాజ, బీజాక్షరాలు, మాతృకాక్షరాలు, రుద్రాత్మిక శక్తులు, అమృతవర్షిణి స్వభావం… ఇవన్నీ ఆమెలో పరిపూర్ణంగా అంతర్భవించి సృష్టిని నడపగల శక్తిగా వికసిస్తాయి. యోగ, శృంగార, తత్త్వ, మంత్రసిద్ధి, భైరవతత్త్వ—అన్నింటి పరాకాష్టగా ఆమె నిలుస్తుందని ఈ స్తోత్రం చెప్తుంది.
చివరగా, దేవి వామేశ్వరి, జ్యేష్ఠ, రౌద్రీ, భగమాలినీ, వజ్రేశ్వరీ మొదలైన పీఠరూపాలు, ఓడ్యాణపీఠము—ఇవన్నీ ఆమె తత్త్వమయ స్వరూపాలు అని దండకం గూఢార్ధంగా వివరిస్తుంది. దానిని భక్తి–భావంతో పఠించే వారికి అష్టగుణసంపద, జ్ఞానం, ధనం, ధైర్యం, రక్షణ, మంత్రసిద్ధి వంటి ఆశీర్వాదాలు లభిస్తాయని ప్రతిజ్ఞతో ముగుస్తుంది.
Benefits:
• అష్టగుణసంపత్తి (ధర్మం, ధనం, శక్తి, జ్ఞానం, వైభవం మొదలైనవి) కలుగుతాయి.
• మంత్రసిద్ధి, తేజస్సు, వాక్పటుత్వం, ఆత్మిక శక్తి అభివృద్ధి చెందుతుంది.
• నెగటివిటీల నిర్మూలనం, భయం–దుఃఖాలు తొలగిపోవడం.
• శ్రీవిద్య ఉపాసనలో అత్యంత శుభప్రదమైన దండకం.
• గృహానికి, మనసుకు శాంతి, రక్షణ.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శ్రీ త్రిపురసుందరీ దండకం అంటే ఏమిటి?
ఈ దండకాన్ని ఎప్పుడు మరియు ఎలా పఠించాలి?
శ్రీ త్రిపురసుందరీ దండకం పఠించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
శ్రీ త్రిపురసుందరీ దండకాన్ని ఎవరు పఠించాలి?
ఈ దండకాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించడం ఉత్తమం?
శ్రీ త్రిపురసుందరీ దండకం యొక్క మూలం ఏమిటి?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

