త్రిపురసుందర్యష్టకం
కదంబవనచారిణీం మునికదంబకాదంబినీం
నితంబజితభూధరాం సురనితంబినీసేవితాం |
నవాంబురుహలోచనామభినవాంబుదశ్యామలాం
త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే || 1 ||
కదంబవనవాసినీం కనకవల్లకీధారిణీం
మహార్హమణిహారిణీం ముఖసముల్లసద్వారుణీం |
దయావిభవకారిణీం విశదరోచనాచారిణీం
త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే || 2 ||
కదంబవనశాలయా కుచభరోల్లసన్మాలయా
కుచోపమితశైలయా గురుకృపాలసద్వేలయా |
మదారుణకపోలయా మధురగీతవాచాలయా
కయాపి ఘననీలయా కవచితా వయం లీలయా || 3 ||
కదంబవనమధ్యగాం కనకమండలోపస్థితాం
షడంబురుహవాసినీం సతతసిద్ధసౌదామినీం |
విడంబితజపారుచిం వికచచంద్రచూడామణిం
త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే || 4 ||
కుచాంచితవిపంచికాం కుటిలకుంతలాలంకృతాం
కుశేశయనివాసినీం కుటిలచిత్తవిద్వేషిణీం |
మదారుణవిలోచనాం మనసిజారిసమ్మోహినీం
మతంగమునికన్యకాం మధురభాషిణీమాశ్రయే || 5 ||
స్మరేత్ప్రథమపుష్పిణీం రుధిరబిందునీలాంబరాం
గృహీతమధుపాత్రికాం మదవిఘూర్ణనేత్రాంచలాం |
ఘనస్తనభరోన్నతాం గలితచూలికాం శ్యామలాం
త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే || 6 ||
సకుంకుమవిలేపనామలకచుంబికస్తూరికాం
సమందహసితేక్షణాం సశరచాపపాశాంకుశాం |
అశేషజనమోహినీమరుణమాల్యభూషాంబరాం
జపాకుసుమభాసురాం జపవిధౌ స్మరామ్యంబికాం || 7 ||
పురందరపురంధ్రికాచికురబంధసైరంధ్రికాం
పితామహపతివ్రతాపటుపటీరచర్చారతాం |
ముకుందరమణీమణీలసదలంక్రియాకారిణీం
భజామి భువనాంబికాం సురవధూటికాచేటికాం || 8 ||
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిందభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ త్రిపురసుందర్యష్టకం |
అర్థం
త్రిపురసుందర్యష్టకం దేవి మహిమాన్విత రూపాన్ని, ఆమె కరుణను, ఆమె శ్రీవిద్య తత్త్వాన్ని అద్భుత రూపకులతో వర్ణించే పవిత్ర స్తోత్రం. మొదటి శ్లోకంలో కదంబవనాల్లో విహరించే, మునుల సమూహంతో ఆనందంగా సంచరించే, దేవলোকాల నితంబినీలు సేవించే, భూధరాలకంటే సుందర నితంబాలతో అలరించే, మూడు లోకాల కుటుంబరూపిణి అయిన త్రిపురసుందరీని శరణమనుకోవాలని చెప్పబడుతుంది. ఆమె కళ్లను తాజా తామరదళాలుగా, వర్ణాన్ని వర్షాకాలపు మేఘంలా నీలంగా చిత్రించారు.
రెండవ శ్లోకంలో కదంబవనం ఆమెకు ఆస్థానం; ఆమె చేతిలో స్వర్ణ వాద్యము; దివ్య మణి హారం; ముఖంలో తాంబూల–వారుణీ ప్రభ; ప్రేమ, కరుణల విస్తారాన్ని ప్రసరించే కనువిందు చూపు—ఇవి అన్నీ ఆమెను వాగ్దేవిగా, శ్రీవిద్యదాయకిగా నిలబెడతాయి.
మూడవ శ్లోకంలో ఆమె వక్షస్థలం, కపోలాలు, నీలవర్ణ కాంతి, మధుర సంగీతముతో కూడిన తత్త్వరూపిణి అని చెప్తారు. గురుకృపా తరంగాల్లా ఆమె కరుణా ప్రవాహం భక్తుని హృదయాన్ని నింపుతుంది.
నాల్గవ శ్లోకంలో ఆమె ఆరు కమలాల్లో (షడంబుజాలు) విరాజమానంగా, విజ్జ్వలిత శక్రాచూడకాంతితో, శ్రీచక్ర మధ్యన నిలబడ్డ మహాశక్తిగా స్తుతించారు.
ఐదవ శ్లోకంలో ఆమె కేశాల అందం, మదాకుల నేత్రాలు, మనసును ఆకర్షించే స్వభావం, మతంగ మునికన్యకగా చిన్న వయస్సులోనే మహాతపస్సుతో మహాశక్తిగా ఎదిగిన స్వభావాన్ని కవులు పొగిడారు.
ఆరవ శ్లోకంలో ఆమెను పుష్పిణిగా, తాంబూలంతో నిండిన పాత్రను ధరించిన శ్యామలవర్ణ దేవిగా, నిద్రలేవగా మెరిసే కళ్లతో, భారమైన స్తనభారంతో అందంగా నిలిచిన రూపంలో ధ్యానించమని చెప్తారు.
ఏడవ శ్లోకంలో కుంకుమ, కస్తూరి పుష్పసౌరభాలతో అలంకరించిన కామేశ్వరీ రూపంలో, పాశాంశు–అంకుశ–చాప–బాణధారిణిగా, జగత్‌మోహినిగా ఆమె దర్శనాన్ని చిత్రించారు.
ఎనిమిదవ శ్లోకంలో దేవిని స్త్రీరత్నాల శిరోమణిగా, అలంకారదక్షురాలిగా, దేవాంగనలను కూడా సుందరీతనంతో మించిపోయే జగదంబగా చెప్పబడింది.
ఈ అష్టకం మొత్తం దేవి యొక్క సౌందర్యం, పరాక్రమం, కరుణా స్వభావం, కామేశ్వరి తత్త్వం, శ్రీచక్రాధిష్ఠానం అన్నిటినీ చక్కగా ప్రతిబింబిస్తుంది. భక్తుడు ఈయన్ని వేడుకుంటూ “త్రిలోచన కుటుంబం” — శివకుటుంబానికి ప్రియమైన తల్లి అని శరణాగతి చెబుతాడు.
Benefits:
• పఠించే వారికి మానసిక శాంతి, ధైర్యం, ఐశ్వర్యం కలుగుతాయి.
• వాగ్దేవీ కృపతో వాక్పటుత్వం, కళానైపుణ్యం పెరుగుతుంది.
• కష్టాలు, అడ్డంకులు తొలగి శుభఫలాలు పొందటానికి అనుకూలం.
• దేవి అనుగ్రహంతో కుటుంబ–ఆరోగ్య–సంపద రక్షణ.
• శ్రీవిద్య ఉపాసనలో హృదయాన్ని శుద్ధి చేసే అష్టకం.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
త్రిపురసుందర్యష్టకం ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు మరియు ఎలా పఠించాలి?
త్రిపురసుందర్యష్టకం పఠించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించవచ్చు?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
త్రిపురసుందర్యష్టకం మూలం ఏమిటి?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...