శ్రీ త్రిపురభైరవీ హృదయం
మేరౌ గిరివరేగౌరీ శివధ్యానపరాయణా |
పార్వతీ పరిపప్రచ్ఛ పరానుగ్రహవాంఛయా || 1 ||
శ్రీపార్వత్యువాచ-
భగవంస్త్వన్ముఖాంభోజాచ్ఛ్రుతా ధర్మా అనేకశః |
పునశ్శ్రోతుం సమిచ్ఛామి భైరవీస్తోత్రముత్తమం || 2 ||
శ్రీశంకర ఉవాచ-
శృణు దేవి ప్రవక్ష్యామి భైరవీ హృదయాహ్వయం |
స్తోత్రం తు పరమం పుణ్యం సర్వకళ్యాణకారకం || 3 ||
యస్య శ్రవణమాత్రేణ సర్వాభీష్టం భవేద్ధ్రువం |
వినా ధ్యానాదినా వాఽపి భైరవీ పరితుష్యతి || 4 ||
ఓం అస్య శ్రీభైరవీహృదయమంత్రస్య దక్షిణామూర్తిః ఋషిః పంంక్తిశ్ఛందః – భయవిధ్వంసినీ భైరవీదేవతా – హకారో బీజం – రీం శక్తిః – రైః కీలకం సర్వభయవిధ్వంసనార్థే జపే వినియోగః ||
అథ కరన్యాసః |
ఓం హ్రీం అంగుష్ఠాభ్యాం నమః |
ఓం శ్రీం తర్జనీభ్యాం నమః |
ఓం ఐం మధ్యమాభ్యాం నమః |
ఓం హ్రీం అనామికాభ్యాం నమః |
ఓం శ్రీం కనిష్ఠికాభ్యాం నమః |
ఓం ఐం కరతలకరపృష్ఠాభ్యాం నమః ||
అథాంగన్యాసః |
ఓం హ్రీం హృదయాయ నమః |
ఓం శ్రీం శిరసే స్వాహా |
ఓం ఐం శిఖాయై వషట్ |
ఓం హ్రీం కవచాయ హుం |
ఓం శ్రీం నేత్రత్రయాయ వౌషట్ |
ఓం ఐం అస్త్రాయ ఫట్ |
ధ్యానం |
దేవైర్ధ్యేయాం త్రినేత్రామసురభటఘనారణ్యఘోరాగ్ని రూపాం
రౌద్రీం రక్తాంబరాఢ్యాం రతి ఘటఘటితో రోజయుగ్మోగ్రరూపాం |
చంద్రార్ధభ్రాజి భవ్యాభరణ కరలసద్బాలబింబాం భవానీం
సిందూరాపూరితాంగీం త్రిభువనజననీం భైరవీం భావయామి || 1 ||
పంచచామరవృత్తం –
భవభ్రమత్సమస్తభూత వేదమార్గదాయినీం
దురంతదుఃఖదారిణీం సురద్రుహాం
భవప్రదాం భవాంధకారభేదన ప్రభాకరాం
మితప్రభాం భవచ్ఛిదాం భజామి భైరవీం సదా || 2 ||
ఉరః ప్రలంబితాహిమాల్యచంద్రబాలభూషణాం
నవాంబుదప్రభాం సరోజచారులోచనత్రయాం
సుపర్వబృందవందితాం సురాపదంతకారకాం
భవానుభావభావినీం భజామి భైరవీం సదా || 3 ||
అఖండభూమి మండలైక భారధీరధారిణీం
సుభక్తిభావితాత్మనాం విభూతిభవ్యదాయినీం
భవప్రపంచకారిణీం విహారిణీం భవాంబుధౌ
భవస్యహృదయభావినీం భజామి బైరవీం సదా || 4 ||
శరచ్చమత్కృతార్ధ చంద్రచంద్రికావిరోధిక
ప్రభావతీ ముఖాబ్జ మంజుమాధురీ మిలద్గిరాం
భుజంగమాలయా నృముండమాలయా చ మండితాం
సుభక్తిముక్తిభూతిదాం భజామి భైరవీం సదా || 5 ||
సుధాంశుసూర్యవహ్ని లోచనత్రయాన్వితాననాం
నరాంతకాంతక ప్రభూతి సర్వదత్తదక్షిణాం
సముండచండఖండన ప్రచండచంద్రహాసినీం
తమోమతిప్రకాశినీం భజామి భైరవీం సదా || 6 ||
త్రిశూలినీం త్రిపుండ్రినీం త్రిఖండినీం త్రిదండినీం
గుణత్రయాతిరిక్తమప్యచింత్యచిత్స్వరూపిణీం
సవాసవాఽదితేయవైరి బృందవంశభేదినీం
భవప్రభావభావినీం భజామి భైరవీం సదా || 7 ||
సుదీప్తకోటిబాలభానుమండలప్రభాంగభాం
దిగంతదారితాంధకార భూరిపుంజపద్ధతిం
ద్విజన్మనిత్యధర్మనీతివృద్ధిలగ్నమానసాం
సరోజరోచిరాననాం భజామి భైరవీం సదా || 8 ||
చలత్సువర్ణకుండల ప్రభోల్లసత్కపోలరుక్
సమాకులాననాంబుజస్థశుభ్రకీర నాసికాం
సచంద్రభాలభైరవాస్య దర్శన స్పృహచ్చకోర-
నీలకంజదర్శనాం భజామి భైరవీం సదా || 9 ||
ఇదంహృదాఖ్యసంగతస్తవం పఠంతియేఽనిశం
పఠంతి తే కదాపినాంధకూపరూపవద్భవే
భవంతి చ ప్రభూతభక్తి ముక్తిరూప ఉజ్జ్వలాః
స్తుతా ప్రసీదతి ప్రమోదమానసా చ భైరవీ || 10 ||
యశోజగత్యజస్రముజ్జ్వలంజయత్యలంసమో
న తస్య జాయతే పరాజయోఽంజసా జగత్త్రయే
సదా స్తుతిం శుభామిమాం పఠత్యనన్యమానసో
భవంతి తస్య సంపదోఽపి సంతతం సుఖప్రదాః || 11 ||
జపపూజాదికాస్సర్వాః స్తోత్రపాఠాదికాశ్చ యాః
భైరవీహృదయస్యాస్య కలాన్నార్హంతి షోడశీం || 12 ||
కిమత్ర బహినోక్తేన శృణు దేవి మహేశ్వరి
నాతః పరతరం కించిత్ పుణ్యమస్తి జగత్త్రయే || 13 ||
ఇతి శ్రీభైరవకులసర్వస్వే శ్రీభైరవీహృదయస్తోత్రం ||
అర్థం
శ్రీ త్రిపురభైరవీ హృదయం అనేది దేవి పార్వతీ భగవంతుని శివుణ్ని భైరవీ మహాతత్త్వం గురించి అడగడం ద్వారా ప్రారంభమవుతుంది. పార్వతీ ఎన్నో ధర్మాలను వినినప్పటికీ, భైరవీకి సంబంధించిన అతి శ్రేష్ఠమైన స్తోత్రాన్ని తెలుసుకోవాలని ఆసక్తి వ్యక్తం చేస్తుంది. అప్పుడు శంకరుడు భైరవీ హృదయమనే అత్యంత పుణ్యప్రదమైన, సర్వకల్యాణకరమైన స్తోత్రాన్ని వివరించబోతున్నానని చెబుతాడు. ఈ స్తోత్రం వినడమే సర్వాభీష్టసిద్ధిని ఇస్తుందనీ, ఎక్కువ ధ్యానం లేకపోయినా భైరవీ సంతోషిస్తుంది అని ప్రకటిస్తాడు.
స్తోత్రంలో ముందుగా భైరవీ మంత్రానికి సంబంధించిన ఋషి, ఛందస్సు, దేవత, బీజశక్తులు, న్యాసాలు—all are given to show how deeply sacred this hymn is. కరన్యాస, అంగన్యాసల ద్వారా భైరవీ శక్తి శరీరంలో ప్రతిష్టితమవుతుందని వివరిస్తుంది. ధ్యానంలో భైరవీ దేవిని త్రినేత్ర, రక్తవర్ణ, రౌద్రరూపి, సింహవాహిని, చంద్రార్ధకిరీటం ధరించిన శక్తిరూపంగా ధ్యానం చేయమని సూచిస్తారు.
తదుపరి శ్లోకాలు భైరవీ దేవి యొక్క విస్తారమైన శక్తిని వర్ణిస్తాయి. ఆమె సమస్త భూతాలను రక్షించే వేదమార్గదర్శిని. దుఃఖాలను నివారించి, ముక్తిని ప్రసాదించే తల్లి. రుద్రరూప కలిగిన రౌద్రశక్తిలా కనిపించినా, భక్తులపట్ల పరమానురాగం కలిగి ఉంటుంది. ఆమె చంద్రమాండల, అగ్నిలోచన, సూర్యకాంతుల వంటి తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తుంది. నాగాభరణాలు, నృముండమాలలు, దివ్యరత్నాలు—all appear as symbols of her dominion over life, death, and all cosmic forces.
ఆమె భక్తులను కల్మషం నివారించి, ధర్మనీతిని పెంపొందించి, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఆమె ముఖం పద్మంలా శోభిస్తుంది. భైరవీ దర్శనం కేవలం చూచే క్షణంలోనే చీకట్లను తొలగించే ప్రకాశంలా ఉంటుంది. భైరవీని స్తుతించే వారు అంధకూపరూపమైన సంసారదుఃఖాలను దాటివేయగలరు. భక్తి, ముక్తి, ఆత్మజ్యోతి—all arise naturally.
చివరి శ్లోకాలు ఈ స్తోత్రం పఠించడం ద్వారా వచ్చే మహత్తర ఫలితాలను వివరిస్తాయి. భైరవీ సంతోషించి రక్షణ, సంపద, సుఖం, భక్తి, ముక్తి, విజయాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. జగత్త్రయంలో ఎప్పటికీ పరాజయం రాదు. జపం, పూజ—all these attain completeness only through this hృదయ స్తోత్రం. భైరవీ హృదయం కన్నా పుణ్యమయమైనది జగత్తులో మరొకటి లేదని శంకరుడు నిశ్చయంగా ప్రకటిస్తాడు.
Benefits
• భక్తికి ముక్తికి మార్గప్రదమైన శక్తి
• దుఃఖాలు, భయాలు, అజ్ఞానం తొలగింపు
• సంపద, రక్షణ, విజయప్రాప్తి
• ఆధ్యాత్మిక జ్ఞాన వికాసం
• శత్రువుల నివారణ మరియు దుర్గతినాశనం
• భైరవీ సాక్షాత్కారానికి దారితీసే పుణ్యఫలం
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శ్రీ త్రిపురభైరవీ హృదయం ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు మరియు ఎలా పఠించాలి?
శ్రీ త్రిపురభైరవీ హృదయం పఠించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
ఎవరు ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించవచ్చు?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
ఈ స్తోత్రం యొక్క మూలం ఏమిటి?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...