నమస్కారం

హ

శ్రీ హర్యష్టకం

స్తోత్రంశ్రీ మహావిష్ణువు

శ్రీ హర్యష్టకం

హరిర్హరతి పాపాని దుష్టచిత్తైరపి స్మృతః |
అనిచ్ఛయాఽపి సంస్పృష్టో దహత్యేవ హి పావకః || 1 ||

స గంగా స గయా సేతుః స కాశీ స చ పుష్కరం |
జిహ్వాగ్రే వర్తతే యస్య హరిరిత్యక్షరద్వయం || 2 ||

వారాణస్యాం కురుక్షేత్రే నైమిశారణ్య ఏవ చ |
యత్కృతం తేన యేనోక్తం హరిరిత్యక్షరద్వయం || 3 ||

పృథివ్యాం యాని తీర్థాని పుణ్యాన్యాయతనాని చ |
తాని సర్వాణ్యశేషాణి హరిరిత్యక్షరద్వయం || 4 ||

గవాం కోటిసహస్రాణి హేమకన్యాసహస్రకం |
దత్తం స్యాత్తేన యేనోక్తం హరిరిత్యక్షరద్వయం || 5 ||

ఋగ్వేదోఽథ యజుర్వేదః సామవేదోఽప్యథర్వణః |
అధీతస్తేన యేనోక్తం హరిరిత్యక్షరద్వయం || 6 ||

అశ్వమేధైర్మహాయజ్ఞైర్నరమేధైస్తథైవ చ |
ఇష్టం స్యాత్తేన యేనోక్తం హరిరిత్యక్షరద్వయం || 7 ||

ప్రాణః ప్రయాణ పాథేయం సంసారవ్యాధినాశనం |
దుఃఖాత్యంత పరిత్రాణం హరిరిత్యక్షరద్వయం || 8 ||

బద్ధః పరికరస్తేన మోక్షాయ గమనం ప్రతి |
సకృదుచ్చారితం యేన హరిరిత్యక్షరద్వయం || 9 ||

హర్యష్టకమిదం పుణ్యం ప్రాతరుత్థాయ యః పఠేత్ |
ఆయుష్యం బలమారోగ్యం యశో వృద్ధిః శ్రియావహం || 10 ||

ప్రహ్లాదేన కృతం స్తోత్రం దుఃఖసాగరశోషణం |
యః పఠేత్స నరో యాతి తద్విష్ణోః పరమం పదం || 11 ||

ఇతి ప్రహ్లాదకృత శ్రీ హర్యష్టకం |

అర్థం

శ్రీ హర్యష్టకం పరమ పవిత్రంగా హరి నామ మహిమను, ప్రత్యేకంగా “హరి” అనే రెండు అక్షరాల దివ్యతను వివరించే స్తోత్రం. ప్రహ్లాద మహర్షి రాసిన ఈ అష్టకం నామస్మరణ శక్తిని సులభమైన శ్లోకాలలో అర్థవంతంగా చెప్పుతుంది. హరి నామాన్ని ఒక్కసారి స్మరించినా పాపాలను హరిస్తుందని, అజాగ్రత్తగా పలికినా శుద్ధి చేస్తుందని తొలిశ్లోకం తెలియజేస్తుంది. హరినామం అగ్నిలాంటిది — తాకితే కాల్చేస్తుంది; అలాగే పాపాన్ని నశింపజేస్తుంది.

యావన్మాత్రం హరి నామం జపిస్తే గంగా, గయా, సేతు, కాశీ, పుష్కరం వంటి మహాతీర్థాల ఫలమంతా లభిస్తుంది. కురుక్షేత్రం, నైమిశారణ్యం వంటి పుణ్యప్రదేశాలలో చేసిన యజ్ఞాదులు పొందే పుణ్యఫలం కూడా ఈ ఒక్క “హరి” నామస్మరణతో దక్కుతుందని చెప్తుంది.

భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, యాయతనాలు, సమస్త పవిత్ర స్థలాల ఫలం కూడా ఈ నామానికి సమానమని నాలుగో శ్లోకం మంగళ ప్రసాదంతో చెబుతుంది. గోవు కోటి దానమైనా, బంగారు కన్యా పర్ణదానం చేసినా వచ్చే పుణ్యం — ఒకసారి హరినామం పలికితేనే తక్షణమే సిద్ధమవుతుంది.

వేదాధ్యయనం, యజ్ఞాలు, దానాలు, అశ్వమేధం, నరమేధం వంటి మహాయజ్ఞాలు— ఇవన్నీ పొందే పుణ్యాన్ని హరినామం ఒక్కటే అందిస్తుంది. స్మరణే పరమోపాసన.

హరి నామం మనిషికి ప్రాణయాత్రకు పాథేయమని, సంసారవ్యాధిని నివారించేది ఇదేనని, దుఃఖసముద్రాన్ని ఎండగొట్టే శక్తి ఇందులో ఉందని ఈ అష్టకం చక్కగా వివరించుతుంది. “హరి” నామాన్ని ఒకసారైనా జపించినవారు మోక్షపథంలో అడుగుపెడతారని, ఇది పరికరంలా రక్షిస్తుందని ఎనిమిదో, తొమ్మిదో శ్లోకాలలో స్పష్టమవుతుంది.

ఫలశ్రుతి ప్రకారం — ప్రతి ఉదయం హర్యష్టకాన్ని చదివేవారు ఆయుష్షు, బలం, ఆరోగ్యం, శ్రీ, యశస్సు, సుఖం, శాంతి — ఇవన్నీ పొందుతారు. చివరి శ్లోకం ప్రకారం ఈ స్తోత్రం దుఃఖసాగరాన్ని ఆరబెట్టే శక్తితో నిండింది. దీనిని పఠించినవారు విష్ణోపరపదాన్ని చేరుతారు.

ఇది నామస్మరణయొక్క అసలు బలాన్ని శాసిస్తుంది — ఉపాసన, యజ్ఞం, ధ్యానం, వేదపఠనం అన్నీ ఉన్నా లేకున్నా, “హరి” నామం రక్షిస్తుంది.

Benefits:

• “హరి” నామస్మరణంతో పాపక్షయం, చిత్తశుద్ధి
• తీర్థయాత్రలు, మహాయజ్ఞాల ఫలాలు నిరంతర స్మరణతో లభిస్తాయి
• సంసార దుఃఖాల నుండి రక్షణ, మనోశాంతి
• ఆరోగ్యం, ఆయుష్షు, యశస్సు, శ్రీ సమృద్ధులు లభిస్తాయి
• మోక్షపథానికి పరికరంగా మారుతుంది

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

శ్రీ హర్యష్టకాన్ని ఎవరు రచించారు?
పదకొండో శ్లోకమే దీన్ని ప్రహ్లాదుడు చేసిన స్తోత్రంగా, దుఃఖసాగరాన్ని ఇంకింపజేసేదిగా చెబుతుంది. ముగింపు వాక్యం కూడా "ప్రహ్లాదకృత శ్రీ హర్యష్టకం" అనే ఉంది.
హర్యష్టకంలో పదకొండు శ్లోకాలు ఉంటే అష్టకం అని ఎందుకు అంటారు?
హరినామ మహిమను చెప్పే తొమ్మిది శ్లోకాలు, ఫలశ్రుతిగా రెండు శ్లోకాలు ఇందులో ఉన్నాయి. చిన్న స్తుతులను అష్టకం అని పిలిచే అలవాటు వల్ల సంఖ్య ఎనిమిది దాటినా ఈ పేరే నిలిచింది.
హర్యష్టకంలో పదే పదే వచ్చే "హరిరిత్యక్షరద్వయం" అంటే ఏమిటి?
"హరి అనే రెండు అక్షరాలు" అని అర్థం. రెండో శ్లోకం నుంచి దాదాపు ప్రతి శ్లోకం ఈ మాటతో ముగుస్తుంది; ఈ రెండక్షరాలు పలికినవారికి తీర్థయాత్రలు, గోదానాలు, వేదాధ్యయనం, అశ్వమేధం చేసిన ఫలం దక్కుతుందని చెబుతుంది.
హర్యష్టకం మొదటి శ్లోకంలో హరినామాన్ని దేనితో పోల్చారు?
అగ్నితో. ఇష్టం లేకుండా తాకినా అగ్ని కాల్చినట్లే, దుష్ట మనస్సుతో స్మరించినా హరి పాపాలను హరిస్తాడని ఆ శ్లోకం చెబుతుంది.
ఫలశ్రుతి ప్రకారం ప్రహ్లాదకృత హర్యష్టకం ఎప్పుడు చదవాలి?
ప్రాతఃకాలంలో నిద్రలేవగానే చదవాలని పదో శ్లోకం చెబుతుంది; ఆయుష్షు, బలం, ఆరోగ్యం, కీర్తి, శ్రేయస్సు దాని ఫలంగా పేర్కొంటుంది. పఠించినవారు విష్ణువు పరమపదాన్ని చేరుతారని చివరి శ్లోకం అంటుంది.

వ్యాఖ్యలు

వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి

వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...