శివ పద మణిమాలా
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ పరపద నయద్ధంస గరుతౌ
తటౌ సంసారాబ్ధేర్నిజవిషయ బోధాంకుర దలే |
శ్రుతేరంతర్గోపాయిత పరరహస్యౌ హృదిచరౌ
ఘరట్టగ్రావాణౌ భవ విటపి బీజౌఘ దలనే || 1 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ జనన విజయ స్తంభ కలశౌ
దురంతాంతర్ధ్వాంత ప్రమథన శుభాధాన చతురౌ |
మహాయాత్రాధ్వస్య ప్రముఖ జనతా కంచుకివరౌ
మరుజ్ఘంపాయౌతౌ కృతఫల నవాంభోదమథనే || 2 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ శివమవదతాం చైవ వసుధా-
-ముభాభ్యాం వర్ణాభ్యాం రథరథిక యో రాజ్యకలనాత్ |
తతః సర్వః శేషః పరికర ఇహాత్యత్కిమపి నో
క్వ చాఽహం క్వ త్వం నా క్వ పరమిదమూహ్యం బుధగణైః || 3 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ విహపరసుఖాధాన చతురౌ
క్రమోచ్చారాద్ధాతోర్వినిమయవశాదర్థఘటనే |
రహస్యార్థో హ్యేషః ప్రకటయతి నామ్ని క్షితిరథం
ప్రజానామానందం కిమితి న విదుర్మూఢధిషణాః || 4 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ యజుషితు చతుర్థ్యేకవచనో
నమః పూర్వో మంత్రః సమజనిజనిధ్వంస హతయే |
తథాపి ప్రజ్ఞాంధాః జననమృతి నక్రాహిజటిలే
పతంత్యేతచ్చిత్రం భవజలధిపంకే శివశివ || 5 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ భజత భజదానందజనకే
భువో భర్తా భూత్వా స తు భవతి ముక్తేరపి తథా |
ఉభాభ్యాం వర్ణాభ్యామధిగమయతార్తం వినిమయాత్
వవర్ణో భూభారం దిశతి హి శికారః పరపదం || 6 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ ద్వివచన కృత ద్వంద్వకలనా-
-ద్బ్రువంతౌ గూఢార్థం భగవదనుబంధాన్విత ధియః |
న కశ్చిన్మంత్రశ్చ ప్రథయతి తదర్థానుగమనం
తతోఽయం సర్వాసు శ్రుతిషు జయఘంటా విజయతే || 7 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ ప్రథమమభిధాయానుగుణతః
అథో మే సంధానాద్గతిరితి చ సంధాన పరథ |
న కాలో బధ్నాతి త్యజతి నను తత్కాల ఇహ వః
కిమర్థం సంసారే పతథ యతథేమం మనువరం || 8 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ చరమపద విశ్వస్వరయుతా
వహం శబ్దోచ్చారాద్భవతి ఖలు వర్ణత్రయమనుః |
ఇమం ప్రాణాయామైః పఠథ హఠయోగాదిభిరలం
భవేదాత్మేశైక్యం కరబదరతుల్యం బుధవరాః || 9 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ మమ కనకరత్నాయుషకథా
సుధాభోగాభోగామనుజపతపోధ్యానవిధయః |
ప్రథా బోధస్మృతిరతిగతి ప్రాప్తినిధయః
భవేతాం ప్రారబ్ధ ప్రమథన శుభాధాన చతురౌ || 10 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ ప్రతి సరధరౌ ముక్తిజననే
జనుర్లక్షాకోటి ప్రమథన పరా నిత్యసదృశౌ |
కియంతో విస్రస్తా జగతి జనకా మజ్జననతః
స్మృతిం జజ్ఞే చిత్తం శివశివ కదాప్యస్తువ జనుః || 11 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ విహజనుషి లబ్ధౌకిలముయా
పురా గంగా స్నాతా నను కిము కృతం చాధ్వరశతం |
జడస్యైవం కిం స్యాజ్జనకకృతమాద్యం ఖలు తపః
కుమారో మే స్యాదిత్యనుమితమిదం తద్ధి పరమం || 12 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ శివశివ కదా నో పఠితవాన్
పురా నో చేత్ కింస్విత్ జఠర పిఠరీ సంస్థితిరియం |
క్వ శంభోర్నామోక్తిః క్వ జననకథా చండకిరణే
తపత్యభ్రేఽదభ్ర భ్రమణమిహ కిం స్యాద్ధి తమసః || 13 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ నిరత దురిత ధ్వంసనపరౌ
అయత్నాద్యస్యాస్తాం జగతి సకృదాస్యాంతరగతౌ |
న తస్యాప్యాశాస్యః సురకులధురీణస్య నిలయః
న ధాతుస్తస్యాసీత్పితురపి స సర్వస్య జనకః || 14 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ జగపతి సమవాయస్తదపరం
నిమిత్తం వర్ణానాం శ్రుతిపథ రహస్యం నిగదితం |
న చేదిత్థం సృష్టౌ పరికర ఇహాన్యోస్తియదికః
శివే సర్వాద్వైతే న కిమపి చ వస్తుప్రథయతి || 15 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ వచసి మనసి ధ్వస్త దురితౌ
ప్రహృత్యాంతర్ధ్వాంతం మిహిర శశినోః శక్తిమఘనాం |
ప్రహస్య వ్యాఖ్యాతస్తదుచిత తమోభేదనపదే
సమాసే నో షష్ఠీ వికసతి తృతీయైవ సుకరా || 16 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ భువన భవజాతాండఘటనా
పటిష్ఠే చోర్ధ్వాథః స్ఫుటపటుతరే ఖర్పరయుగే |
శివోలింగం సర్వం తదుదరగతం స్యాద్ధి నిగమః
తథావాదీ సత్యం పదతి ఖలు తత్కేన భవతి || 17 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ భజ యజ శివార్ధాంగ వపుషం
త్యజాసంతం మార్గం వ్రజశివపురీం ముక్తినిలయాం |
న చేదేతౌ వరౌ భజసి యజ దైవాస్యమముతః
త్యజ శ్రౌతం మార్గం వ్రజ నిరయమిచ్ఛైవ సుఖదా || 18 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ పఠతి సమహాన్ ధాతృవిషయే
పలాయధ్వం యూయం భవథ భయభీతా యమభటాః |
పతంత్యా సంసార భ్రమణ పరితాప ప్రమథన
ప్రచండాస్తస్యాగ్రే ప్రమథపతి వీక్షారసఝరాః || 19 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ మమ విమల జన్మావనిరుహః
ఫలే ద్వే తత్రైకం జనయతి రుచీః పాయసమయీః |
ఫలత్యేకం సర్పిర్ద్వయమపి మదగ్రగ్రసనతః
త్వరత్యేకాస్వాదే నమతి రుచితాసీద్ద్వికలనే || 20 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ పఠసి హఠయోగాదిభిరలం
కిముద్దిశ్యాత్మానం వ్యథయసి వృథా భ్రాంతిరఫలా |
కరస్థే శ్రీఖండే మృగయసి హి ముస్తాం సికతలే
జడాదేశః కాం కాం దిశతి విపదం నో శివ శివ || 21 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ వద యది శివం వాంఛతి భవాన్
న చేదేతన్నేవ శ్రుతిసమయ సిద్ధాంతమవదం |
వినా హేతోః కార్యం న ఖలు పటతంతూన్ ఘటమృదః
న జానీషే కిం వా శివవిరహితో నాప్స్యతి శివం || 22 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ పరమశివ కారుణ్యజలధే
స్థిరీకృత్య స్వాంతే మమ విమలభావం కురు సదా |
చరేయం సర్వం తే నిరుపమ నిరాతంక మహసాం
జ్వలజ్జ్వాలాజాల జ్వలితమిదమాసీజ్జగదితి || 23 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ వద వద రసజ్ఞే బుధగణాః
భవంతీం తన్నామ్నీమభిదధతు చైనం యది న చేత్ |
న యోగం రూఢిం వా భజసి ఖలు డిత్థాది తులనా
భవేద్దైవీశక్తిస్త్వయి విఫలితా స్యాద్ధిచినుహి || 24 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ జగతి ఖలు నేత్రద్వయమిదం
బహిశ్చక్షుర్ద్వంద్వం న హి దిశతి వస్తు వ్యవహితం |
ఇదం బాహ్యాభ్యంతః స్ఫుట విమల విజ్ఞాన విభవం
గరీయస్త్వోచ్చారాద్దిశతి ఖలు నేత్రం సమధికం || 25 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ వదనసదనే యస్య మహతః
తదీయం పాదాబ్జం రఘుపతి పదాబ్జం ప్రహసతి |
న తచ్చిత్రం తస్మిన్ పరమ పురుషార్థం ప్రదరజో
వ్రజాలానే మౌనేర్దిశతి కిల సంసారపతనం || 26 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ సకృథవశముచ్చారణ బలాత్
దిశేతాం సామ్రాజ్యం పురమథన తే ముక్తినిలయం |
న చేత్తస్యైవాంతః కిమివ నివసేదాంతరగుహా-
-విహారేలోలః సన్నిదముదవహన్మే దృఢపదం || 27 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ క్షితిజలశిఖిస్పర్శనవియత్
వివస్వచ్ఛీతాంశు ప్రథమపురుషైరష్టభిరిదం |
తతం విశ్వం పశ్చాద్వదతి ఇతి మత్వా సుఖమహో
నరః ప్రోజ్ఝన్ సర్వం కిమితి న పిబేత్తన్మథురసం || 28 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ ప్రకటిత నిజద్వంద్వవిధయా
జగన్మాతాపిత్రోర్మిధునమదధాతాం శ్రుతిపథే |
జనాస్తస్మాద్యూయం తరత చరతావశ్యమవనౌ
పితృభ్యాం నైవాన్యత్ పరమపద సంప్రాప్తి విభవే || 29 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ రసిక రసనా రంగచతురౌ
మనోధర్మాధర్మాభ్యసన గజకంఠీరవ శిశూ |
వపుః కార్యాకార్య వ్యసన హరిణ వ్యాఘ్రకలభౌ
వినోదం తన్వాతే కిమిహ మమ కాలాపనయనే || 30 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ జగతి వశధాతు ప్రకటితా
వితి ప్రోచుః కేచిద్ధ్రువమితి తదీయాస్త్వచతురాః |
శివాత్సూత్రోద్ధారస్తదనుఖలు ధాత్వర్థ వివృతిః
కథం పౌర్వాపర్యం వదత విబుధాః సంశయమిదం || 31 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ గురుముఖత యేష్యన్నహరహః
జపిష్యత్యాశాస్యం న ఖలు తదయం పూర్ణహృదయః |
ఇతి ప్రాచీనాస్తే శివపదముపేత్య స్థితిమితాః
కిముద్దిశ్యాజాపీస్త్వమిహ శివ ఏవాసి భగవాన్ || 32 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ మనురయమభిన్న స్వరహలాం
విభేదాశ్చత్వారః ఫలిత పురుషార్థః శ్రుతిమతాః |
నచైకస్మిన్మంత్రే సకలపురుషార్థ ప్రతిగతిః
కిమర్థం భ్రాంత్యాన్యన్మను ధిషణయా బిభ్రథ ధురం || 33 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ మధురిమ గరిమ్ణా మధురసే
పయఃపూరే కుత్సాం న పరమపరం కిం జనయతాం |
జిహాసన్నాహారే సురపురి సదా గాంగ సలిలం
పిబన్ కో వా లిప్సాం భజతి సరసః పల్వలజలే || 34 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ పరమపద మాం పాహి పదయో-
-ర్మిళిత్వాధావంతే యుగమభవ దష్టాక్షరమనుః |
సకృత్తం యః కోవా పఠతి తదధీనో గిరిధనుః
పరః సర్వాద్వైత ప్రథిత నిజసామ్రాజ్యవిభవైః || 35 ||
శివేతి ద్వౌవర్ణౌ మమ వపుషి సర్వాంగ కవచౌ
పరం సవ్యాసవ్య ప్రసరణ పటిష్ఠాంబక వరౌ |
ఉభావంతర్బాహ్యాహిత మథనకోదండతిలకౌ
భృశం స్యాత్తాం మోక్షశ్రియమవసరే దాతు ముదితౌ || 36 ||
శివపదాదధికో న పరో మనుః
శివపదాదధికా న పరా గతిః |
శివపదాదధికం న పరం పదం
శివపదాదధికం న హి శాసనం || 37 ||
శివస్త్రాతా శివోదాతా శివో మాతా శివః పితా |
శివ ఏవ హి మే సర్వం శివాదన్యం న వేద్మ్యహం || 38 ||
శివపదమణిమాలాం యే తు కైవల్యమూలాం
దధతి పఠనమాత్రాద్ద్రాక్ఛివాధీన చిత్తాః |
భవతి ఖలు భవానీ భర్గయో రాజధానీ
ప్రమథ విహృతివాటీ భానుభూతేశ్చ పేటీ || 39 ||
శివలింగముమైవాంగ మనయా సహితస్తథా |
తయోః సంబంధ ఇత్యేవం పదత్రయముపాస్మహే || 40 ||
ఇతి శ్రీశంకరాచార్యకృత శివపదమణిమాలా |
అర్థం
“శివపదమణిమాలా” అనే ఈ స్తోత్రం ప్రధానంగా “శివేతి ద్వౌ వర్ణౌ…” అనే పద్ధతిలో శివనామ సారాన్ని పుష్టిగా ఆవిష్కరిస్తుంది. రచయిత ప్రతి శ్లోకంలో ‘శిబ్—శివ’ అనే ఉచ్చారణతో శివత్వంలోని వివిధ గుణాలను, లీలలు, రక్షణార్థక స్వభావాలను, పునర్జన్మాహిత్య ఫలాన్నీ సంక్షిప్తముగా సూచిస్తాడు. ఇది శివపాదానుశరణగీతంలా, మునుల తపస్సు, ప్రజల పరరక్షణ, జ్ఞానోద్భవం, పాపనిర్వాపణ, కాలానుసంధానం, సంపత్తి-మోక్షఫలాల వాగ్దానాలు—అదే సూక్ష్మ రీతిలో పాఠకుని మనస్సులోనివేపిస్తుంది.
స్తోత్రం కేంద్ర భావం — “శివ్” అను నామస్మరణే పరతత్త్వాన్ని, రక్షణను, మోక్షాన్ని పులకింపజేస్తుంది. పఠన విధానంలో దీనిని హఠయోగ, జీవన ఆచరణ, లేదా నియమపూర్వక ఉపాసనతో జతచేసితే శివపాదానుభూతి, శారీరక-మానసిక రక్షణ, అవరోధనివారణ, పాపక్షయ, ఆధ్యాత్మిక ప్రేరణ లభిస్తాయని ఉద్ఘాటితమైంది. కొన్ని పాత్రలలో స్తోత్రకర్త పూర్వకాలంలో జరిగిన సంఘటనల గురించి ఘనముగా ఉద్ఘరిస్తూ, పఠకునికి ప్రత్యేక चेतనాభివృద్ధి కలిగించే స్దాయికి నడిపిస్తుంది.
పఠనం నిరంతరంగా జరిగితే దేహకవచం, విద్యాసాధనలో విజయం, జన్మాభీష్టం, సంపదామృతం, తపఃఫల సాధితమవుతాయన్న ప్రతిజ్ఞ స్తోత్రంలో స్పష్టంగా ఉంది. చివరగా, శివపదమణిమాలా శ్రీశివుని పాదస్మరణతో కైవల్యమూలాన్ని ప్రసాదిస్తుందనే భావన మీద ఈ స్తోత్రం నిలుస్తుంది.
Benefits
• పాపక్షయం, హృదయశుద్ధి, మానసిక శాంతి.
• భౌతిక-ఆధ్యాత్మిక రక్షణ; శరీరానికి కవచసమాన ప్రభావం.
• ధ్యానశక్తి, జ్ఞానోదయం, సాధనలో విజయాలు.
• జన్యుకుటుంబసంపద, జన్మానుగుణ ఫలాల విషయంలో అనుకూలత.
• నిరంతర పఠనంతో మోక్షప్రాప్తికి దారి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శివ పద మణిమాలలో ప్రతి శ్లోకం ఏ మాటలతో మొదలవుతుంది?
శివ పద మణిమాలను ఎవరు రచించారు?
శివ పద మణిమాలలో ఎన్ని శ్లోకాలు ఉన్నాయి?
శివ పద మణిమాల పంచాక్షరి మంత్రం గురించి ఏమి చెబుతుంది?
శివ పద మణిమాల ఫలశ్రుతి ఏమంటుంది?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

