నవరత్నమాలికా అంబికాస్తుతిః
(శ్రీకాలహస్తిక్షేత్రస్థజ్ఞానప్రసూనాంబికాస్తుతిః)
శ్రీనరకంఠీరవశాస్త్రివిరచితా |
శ్రీనాకనాథముఖనానాసహస్రసురసేనాగ్రమౌలివలభీ-
సూనావలీబహులలీనాలినీమధురగానాంచితాంఘ్రినలినా |
మానాతిలంఘిమహిమానాదిరానతజనానామనేకఫలదా
జ్ఞానాంబికా భవతు దీనావనీ కుశలదానాయ మే భగవతీ || 1 ||
రాకాశశాంకరుచిరాకారచారుపాదనా(పతదా)కాశసింధులహరీ-
నీకాశసూక్తిసరణీకారిణీ ప్రకృతిమూకాత్మనామపి నృణాం |
పాకాహితప్రముఖనాకాలయప్రకరశోకాపనోదనచణా
శ్రీకాలహస్తినగరైకాయనావతు పినాకాయుధస్య దయితా || 2 ||
శ్రేణీభవద్దివిషదేణీదృగుల్లసితవేణీపినద్ధసుమనో-
ద్రోణీమరందరసవేణీప్రసారభృశశోణీకృతాంఘ్రికమలా |
శ్రోణీనటత్సరకృపాణీమనోజ్ఞఘనవేణీ కృపార్ద్రహృదయా
క్షోణీధరేంద్రతనయాణీయసీమపి చ వాణీం ప్రగల్భయతు మే || 3 ||
కేలీసమాకలితతాలీదలశ్రవణపాలీవిభూషణమణీ-
వా(పా)లీ మదోద్ధతమరాలీగతిర్దింశతు నాలీకదీర్ఘనయనా |
చూలీతలాభరణనాలీకవైరిశకలాలీభవత్సురవధూఃఽ
కాలీ గిరం మృదు మృణాలీభుజా మమ మధూలీరసోర్మిమధురాం || 4 ||
హృద్యానవద్యతరగద్యానుబద్ధమృదుపద్యాభిరూపకవితాం
దద్యాజ్జగన్మహితవిద్యాం త్రయీశిఖరవేద్యా హిమాద్రితనయా |
ఆద్యా పరా మమ శరద్యామినీశభృదవిద్యావిలాసశమనీ
విద్యాధరీ సమభివాద్యా జ్వలన్మణినిషద్యాయమాణరశనా || 5 ||
హాలామదాకలితహేలాలసద్బహులలోలారుణాక్షియుగలీ
లీలాపినద్ధసురసాలావలీప్రసవమాలాసుగంధచికురా |
కైలాసనాథహితశీలా కరాంచితశుకాలాపలోలహృదయా
వేలాతిలంఘిశుభజాలాయ మే భవతు శైలాధినాథతనయా || 6 ||
చండాపదానయుతచండాభిధాసురపిచండావదారణచణా
భండాసురోగ్రభుజదండాగ్రనిర్దలనశౌండాయుధోద్ధతకరా |
శుండానుకారికరకాండావదీర్ణజగదండాట్టహాసభయదా
దండాయుధాయ శశిఖండావతంసితశిఖండా న చార్పయతు మాం || 7 ||
హుంకారనిర్గలదశంకాపతద్విషదహంకారమారతిమిరాం
అంకాంతలంబిసితక్ఙ్కాలహారసదలంకారబంధురగలాం |
హ్రీంకారిణీం భయదటంకారకార్ముకకరాం కాలహస్తినిలయాం
పంకాపహామపకలంకావతంసహరిణాంకాం భజే భగవతీం || 8 ||
కంఠారవోద్యదుపకంఠారిదుర్విషహకంఠీరవేంద్రగమనో-
త్కంఠా నికామశితికంఠానుకర్షికలకంఠానులాపలలితా |
శుంఠీభవద్దనుజకంఠీరవప్రకరకుంఠీకృతిక్షమబలా
కుంఠీకరోతు నరకంఠీరవాఖ్యకవికంఠీరవస్య దురితం || 9 ||
శ్రీకాలహస్తినిలయజ్ఞానప్రసవాంబికాముదే రచితా |
నరకంఠీరవకృతినా నవరత్నస్తుతిరియం చిరం జయతు || 10 ||ఇతి శ్రీనరకంఠీరవశాస్త్రివిరచితా నవరత్నమాలికా సమాప్తా||
అర్థం
1.
జ్ఞానప్రసూనాంబ దేవి — నాకనాథుడు (శివుడు) ప్రియతమ, దేవసేనలచే పూజింపబడే తల్లి.
అనంత మహిమలతో, భక్తుల కోరికలను నెరవేర్చే, దయామయి, కరుణాసాగరమైన భగవతి!
ఓ తల్లి, నీ దృష్టి నాపై కురిపించి నా జీవితాన్ని శాంతిమయం చేయి.
2.
పూర్ణచంద్రప్రభతో మెరిసే నీ ముఖం, గంగతీరంలా ప్రవహించే నీ కాంతి,
నాకరిపతిపీడలను నశింపజేసే నీ సౌమ్య రూపం —
కాలహస్తేశ్వరుని సహచారిణి! మమ్మల్ని రక్షించు.
3.
వేణీభూషిత కేశాలు, పుష్పరసస్రావాలతో సువాసనతో మెరిసే తల్లి!
నీ దృష్టి క్షణమాత్రంలోనే కవిత్వాన్ని, వాక్పటుత్వాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
నీ కరుణాస్రావిణి చూపుతో నా వాక్కు వాగ్దేవిలా వికసించుగాక.
4.
తామర కళ్లతో, మృణాలహస్తాలతో, మధురమయమైన నీ వాణి —
స్వర్గసుందరులను కూడా ఆకర్షిస్తుంది.
నిన్ను స్మరించినవారి భాష తేనెలా మధురమవుతుంది.
5.
విద్యాదాత్రీ! నిన్ను ధ్యానించినవారికి వేదవిజ్ఞానం లభిస్తుంది.
నీవు శరదృతువులా శాంతమయి, చిత్తంలోని అజ్ఞానాన్ని దహించే అగ్ని రూపిణి.
నీ జ్ఞానప్రభతో భక్తుల హృదయాలు ప్రకాశిస్తాయి.
6.
కైలాసపతిప్రియమైన తల్లి! కరుణాసాగరమైన త్రిపురసుందరి!
నిన్ను పూజించే వారి దుఃఖాలు సముద్రతీరంలా తగ్గిపోతాయి.
నీ కరుణ కాంతి సదా మాపై కురియుగాక.
7.
దుర్గారూపిణి! రాక్షససంహారిణి! చండేశ్వరీ!
నీ తాండవ హాసం సర్వదుర్మార్గాలను నశింపజేస్తుంది.
నీ శక్తి జగత్తును రక్షిస్తుంది, నిన్ను స్మరించినవారికి భయం ఎరుగదు.
8.
“హ్రీం” మంత్రరూపిణి, కాలహస్తినివాసిని, భయహారిణి!
నీ శ్వేతహారాలతో, చంద్రకళాతో అలంకరించబడి,
నీ పాదపద్మసేవకులకు అపవిత్రతను తొలగించి,
పరమశాంతిని ప్రసాదించు.
9.
నరకంఠీరవ కవి ప్రణమించిన తల్లి జ్ఞానప్రసూనాంబ,
నీకీర్తి విశ్వవ్యాప్తం.
నీ స్మరణతో పాపాలు క్షయమవుతాయి, భక్తికి ఫలితం సిద్ధమవుతుంది.
10.
ఇది నరకంఠీరవ శాస్త్రి రచించిన నవరత్నమాలికా అంబికా స్తుతి.
జ్ఞానప్రసూనాంబికాదేవికి అంకితం చేయబడిన ఈ స్తోత్రం —
భక్తుల జ్ఞానమార్గాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ శాశ్వత జయాన్ని అందించుగాక.
⸻
🌸 సారాంశం:
ఈ నవరత్నమాలికా అంబికా స్తుతి —
శ్రీ కాలహస్తి క్షేత్రంలోని జ్ఞానప్రసూనాంబికాదేవికు అంకితం చేయబడిన అరుదైన రత్నం.
రచయిత శ్రీ నరకంఠీరవ శాస్త్రి, అద్భుతమైన పదప్రయోగం, శిల్పభావన, మరియు
మాతృభక్తి కలిపి ఈ స్తోత్రాన్ని కవితా మణిగా తీర్చిదిద్దారు.
ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించినవారికి —
• జ్ఞానప్రాప్తి,
• వాక్పటుత్వం,
• శాంతి, మరియు
• దైవకటాక్షం లభిస్తాయి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
నవరత్నమాలికా అంబికాస్తుతి ఏ అమ్మవారిని కీర్తిస్తుంది?
నవరత్నమాలికా అంబికాస్తుతిని ఎవరు రచించారు?
ఈ అంబికాస్తుతికి నవరత్నమాలిక అనే పేరు ఎందుకు వచ్చింది?
నవరత్నమాలికలో కవి అమ్మవారిని ప్రత్యేకంగా ఏమి కోరుకుంటారు?
నవరత్నమాలిక ఏడో, ఎనిమిదో శ్లోకాలు అమ్మవారి ఏ రూపాన్ని చూపిస్తాయి?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...