గజేంద్ర మోక్షః

గజేంద్ర మోక్షః

శ్రీ శుక ఉవాచ –
ఆసీద్గిరివరో రాజన్ త్రికూట ఇతి విశ్రుతః |
క్షీరోదేనావృతః శ్రీమాన్ యోజనాయుతముచ్ఛ్రితః || 1 ||

తావతా విస్తృతః పర్యక్త్రిభిః శృంగైః పయోనిధిం |
దిశశ్చ రోచయన్నాస్తే రౌప్యాయసహిరణ్మయైః || 2 ||

అన్యైశ్చ కకుభః సర్వా రత్నధాతు విచిత్రితైః |
నానాద్రుమలతాగుల్మైః నిర్ఘోషైః నిర్ఝరాంభసాం || 3 ||

సదానిమజ్యమానాంఘ్రిః సమంతాత్పయ ఊర్మిభిః |
కరోతి శ్యామలాం భూమిం హరిన్మరకతాశ్మభిః || 4 ||

సిద్ధచారణగంధర్వైర్విద్యాధర మహోరగైః |
కిన్నరైరప్సరోభిశ్చ క్రీడద్భిర్జుష్టకందరః || 5 ||

యత్ర సంగీతసన్నాదైర్నదద్గుహమమర్షయా |
అభిగర్జంతి హరయః శ్లాఘినః పరశంకయా || 6 ||

నానారణ్యపశువ్రాత సంకులద్రోణ్యలంకృతః |
చిత్రద్రుమసురోద్యాన కలకంఠ విహంగమః || 7 ||

సరిత్సరోభిరచ్ఛోదైః పులినైర్మణివాలుకైః |
దేవస్త్రిమజ్జనామోద సౌరభాంబ్వనిలైర్యుతః || 8 ||

తస్య ద్రోణ్యాం భగవతో వరుణస్య మహాత్మనః |
ఉద్యానమృతుమన్నామ హ్యాక్రీడం సురయోషితాం || 9 ||

సర్వతోఽలంకృతం దివ్యైర్నిత్యపుష్పఫలద్రుమైః |
మందారైః పారిజాతైశ్చ పాటలాశోకచంపకైః || 10 ||

చూతైః ప్రియాళైః పనసైరామ్రైరామ్రాతకైరపి |
క్రముకైర్నారికేళైశ్చ ఖర్జూరైర్బీజపూరకైః || 11 ||

మధూకైస్తాలసాలైశ్చ తమాలై రసనార్జునైః |
అరిష్టోదుంబరప్లక్షైర్వటైః కింశుకచందనైః || 12 ||

పిచుమందైః కోవిదారైః సరళైః సురదారుభిః |
ద్రాక్షేక్షు రంభాజంబూభిర్బదర్యక్షాభయామలైః || 13 ||

బిల్వైః కపిత్థైర్జంబీరైర్వృతో భల్లాతకైరపి |
తస్మిన్సరః సువిపులం లసత్కాంచనపంకజం || 14 ||

కుముదోత్పలకల్హార శతపత్రశ్రియోర్జితం |
మత్తషట్పద నిర్ఘుష్టం శకుంతైః కలనిస్వనైః || 15 ||

హంసకారండవాకీర్ణం చక్రాహ్వైః సారసైరపి |
జలకుక్కుటకోయష్టి దాత్యూహకలకూజితం || 16 ||

మత్స్యకచ్ఛపసంచార చలత్పద్మరజఃపయః |
కదంబవేతసనల నీపవంజులకైర్వృతం || 17 ||

కుందైః కురవకాశోకైః శిరీషైః కూటజేంగుదైః |
కుబ్జకైః స్వర్ణయూథీభిర్నాగపున్నాగజాతిభిః || 18 ||

మల్లికాశతపత్రైశ్చ మాధవీజాలకాదిభిః |
శోభితం తీరజైశ్చాన్యైర్నిత్యర్తుభిరలం ద్రుమైః || 19 ||

తత్రైకదా తద్గిరికాననాశ్రయః
కరేణుభిర్వారణయూథపశ్చరన్ |
సకంటకం కీచకవేణువేత్రవ-
-ద్విశాలగుల్మం ప్రరుజన్వనస్పతీన్ || 20 ||

యద్గంధమాత్రాద్ధరయో గజేంద్రా
వ్యాఘ్రాదయో వ్యాలమృగాశ్చ ఖడ్గాః |
మహోరగాశ్చాపి భయాద్ద్రవంతి
సగౌరకృష్ణాః సరభాశ్చమర్యః || 21 ||

వృకా వరాహా మహిషర్క్షశల్యా
గోపుచ్ఛసాలావృకమర్కటాశ్చ |
అన్యత్ర క్షుద్రా హరిణాః శశాదయః
చరంత్యభీతా యదనుగ్రహేణ || 22 ||

స ఘర్మతప్తః కరిభిః కరేణుభి-
-ర్వృతో మదచ్యుత్కలభైరభిద్రుతః |
గిరిం గరిమ్ణా పరితః ప్రకంపయన్
నిషేవ్యమాణోఽలికులైర్మదాశనైః || 23 ||

సరోఽనిలం పంకజరేణురూషితం
జిఘ్రన్ విదూరాన్ మదవిహ్వలేక్షణః |
వృతః స్వయూథేన తృషార్దితేన త-
-త్సరోవరాభ్యాశమథాగమద్ద్రుతం || 24 ||

విగాహ్య తస్మిన్ అమృతాంబు నిర్మలం
హేమారవిందోత్పలరేణువాసితం |
పపౌ నికామం నిజపుష్కరోద్ధృతం
స్వాత్మానమద్భిః స్నపయన్గతక్లమః || 25 ||

స పుష్కరేణోద్ధృతశీకరాంబుభి-
-ర్నిపాయయన్ సంస్నపయన్ యథా గృహీ |
జిఘ్రన్ కరేణుః కలభాశ్చ దుర్మనా
హ్యాచష్ట కృచ్ఛ్రం కృపణోఽజమాయయా || 26 ||

తం తత్ర కశ్చిన్నృప దైవచోదితో
గ్రాహో బలీయాంశ్చరణౌ రుషాఽగ్రహీత్ |
యదృచ్ఛయైవం వ్యసనం గతో గజో
యథాబలం సోఽతిబలో విచక్రమే || 27 ||

తథాఽఽతురం యూథపతిం కరేణవో
వికృష్యమాణం తరసా బలీయసా |
విచుక్రుశుర్దీనధియోఽపరే గజాః
పార్ష్ణిగ్రహాస్తారయితుం న చాశకన్ || 28 ||

నియుధ్యతోరేవమిభేంద్రనక్రయో-
-ర్వికర్షతోరంతరతో బహిర్మిథః |
సమాః సహస్రం వ్యగమన్ మహీపతే
సప్రాణయోశ్చిత్రమమంసతామరాః || 29 ||

తతో గజేంద్రస్య మనోబలౌజసాం
కాలేన దీర్ఘేణ మహానభూద్వ్యయః |
వికృష్యమాణస్య జలేఽవసీదతో
విపర్యయోఽభూత్సకలం జలౌకసః || 30 ||

ఇత్థం గజేంద్రః స యదాఽఽప సంకటం
ప్రాణస్య దేహీ వివశో యదృచ్ఛయా |
అపారయన్నాత్మవిమోక్షణే చిరం
దధ్యావిమాం బుద్ధిమథాభ్యపద్యత || 31 ||

నమామి మే జ్ఞాతయ ఆతురం గజాః
కుతః కరిణ్యః ప్రభవంతి మోక్షితుం |
గ్రాహేణ పాశేన విధాతురావృతో
హ్యహం చ తం యామి పరం పరాయణం || 32 ||

యః కశ్చనేశో బలినోఽంతకోరగా-
-త్ప్రచండవేగాదభిధావతో భృశం |
భీతం ప్రపన్నం పరిపాతి యద్భయా-
-న్మృత్యుః ప్రధావత్యరణం తమీమహే || 33 ||

ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే అష్టమస్కంధే ద్వితీయోఽధ్యాయః || 2 ||