శ్రీ ఆర్తత్రాణపరాయణ నారాయణ స్తోత్రం
ప్రహ్లాద ప్రభురస్తి చేత్తవ హరిః సర్వత్ర మే దర్శయ
స్తంభే చైనమితి బ్రువంతమసురం తత్రావిరాసీద్ధరిః |
వక్షస్తస్య విదారయన్నిజనఖైర్వాత్సల్యమావేదయ-
-న్నార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 1 ||
శ్రీరామాత్ర విభీషణోఽయమధునా త్వార్తో భయాదాగతః
సుగ్రీవానయ పాలయేఽహమధునా పౌలస్త్యమేవాగతం |
ఏవం యోఽభయమస్య సర్వవిదితం లంకాధిపత్యం దదా-
-వార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 2 ||
నక్రగ్రస్తపదం సముద్యతకరం బ్రహ్మేశ దేవేశ మాం
పాహీతి ప్రచురార్తరావకరిణం దేవేశ శక్తీశ చ |
మా శోచేతి రరక్ష నక్రవదనాంచక్రశ్రియా తత్క్షణా-
-దార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 3 ||
హా కృష్ణాచ్యుత హా కృపాజలనిధే హా పాండవానాం గతే
క్వాసి క్వాసి సుయోధనాదవగతాం హా రక్ష మాం ద్రౌపదీం |
ఇత్యుక్తోఽక్షయవస్త్రరక్షితతనుం యోరక్షదాపద్గణా-
-దార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 4 ||
యత్పాదాబ్జనఖోదకం త్రిజగతాం పాపౌఘవిధ్వసనం
యన్నామామృతపూరణం చ పిబతాం సంతాపసంహారకం |
పాషాణశ్చ యదంఘ్రితో నిజవధూరూపం మునేరాప్తవా-
-నార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 5 ||
యన్నామశ్రుతిమాత్రతోఽపరిమితం సంసారవారాన్నిధిం
త్యక్త్వా గచ్ఛతి దుర్జనోఽపి పరమం విష్ణోః పదం శాశ్వతం |
తన్నైవాద్భుతకారణం త్రిజగతాం నాథస్య దాసోఽస్మ్యహ-
-మార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 6 ||
పిత్రా భ్రాతరముత్తమాంకగమితం భక్తోత్తమం యో ధ్రువం
దృష్ట్వా తత్సమమారురుక్షుముదితం మాత్రావమానం గతం |
యోఽదాత్ తం శరణాగతం తు తపసా హేమాద్రిసింహాసనం
హ్యార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 7 ||
నాథేతి శ్రుతయో న తత్త్వమతయో ఘోషస్థితా గోపికా
జారిణ్యః కులజాతిధర్మవిముఖా అధ్యాత్మభావం యయుః |
భక్తిర్యస్య దదాతి ముక్తిమతులాం జారస్య యః సద్గతి-
-ర్హ్యార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 8 ||
క్షుత్తృష్ణార్తసహస్రశిష్యసహితం దుర్వాససం క్షోభితం
ద్రౌపద్యా భయభక్తియుక్తమనసా శాకం స్వహస్తార్పితం |
భుక్త్వా తర్పయదాత్మవృత్తిమఖిలామావేదయన్ యః పుమా-
-నార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 9 ||
యేనారాక్షి రఘూత్తమేన జలధేస్తీరే దశాస్యానుజ-
-స్త్వాయాతం శరణం రఘూత్తమ విభో రక్షాతురం మామితి |
పౌలస్త్యేన నిరాకృతోఽథ సదసి భ్రాత్రా చ లంకాపురే
హ్యార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 10 ||
యేనావాహి మహాహవే వసుమతీ సంవర్తకాలే మహా-
-లీలాక్రోడవపుర్ధరేణ హరిణా నారాయణేన స్వయం |
యః పాపిద్రుమసంప్రవర్తమచిరాద్ధత్త్వా చ యోఽగాత్ ప్రియా-
-మార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 11 ||
యోద్ధాసౌ భువనత్రయే మధుపతిర్భర్తా నరాణాం బలే
రాధాయా అకరోద్రతే రతిమనఃపూర్తిం సురేంద్రానుజః |
యో వా రక్షతి దీనపాండుతనయాన్నాథేతి భీతిం గతా-
-నార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 12 ||
యః సాందీపినిదేశతశ్చ తనయం లోకాంతరాత్ సన్నతం
చానీయ ప్రతిపాద్య పుత్రమరణాదుజ్జృంభమాణార్తయే |
సంతోషం జనయన్నమేయమహిమా పుత్రార్థసంపాదనా-
-దార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 13 ||
యన్నామస్మరణాదఘౌఘసహితో విప్రః పురాఽజామిలః
ప్రాణాన్ముక్తిమశేషితామను చ యః పాపౌఘతాపార్తియుక్ |
సద్యో భాగవతోత్తమాత్మని మతిం ప్రాపాంబరీషాభిధ-
-శ్చార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 14 ||
యోరక్షద్వసనాదినిత్యరహితం విప్రం కుచైలాభిధం
దీనాదీనచకోరపాలనపరః శ్రీశంఖచక్రోజ్జ్వలః |
తజ్జీర్ణాంబరముష్టిపాత్రపృథుకానాదాయ భుక్త్వా క్షణా-
-దార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 15 ||
యత్కల్యాణగుణాభిరామమమలం మంత్రాణి సంశిక్షతే
యత్సంశేతిపతిప్రతిష్ఠితమిదం విశ్వం వదత్యాగమః |
యో యోగీంద్రమనఃసరోరుహతమఃప్రధ్వంసవిద్భానుమా-
-నార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 16 ||
కాళిందీహృదయాభిరామపులినే పుణ్యే జగన్మంగళే
చంద్రాంభోజవటే పుటే పరిసరే ధాత్రా సమారాధితే |
శ్రీరంగే భుజగేంద్రభోగశయనే శేతే సదా యః పుమా-
-నార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ నారాయణో మే గతిః || 17 ||
వాత్సల్యాదభయప్రదానసమయాదార్తార్తినిర్వాపణా-
-దౌదార్యాదఘశోషణాదగణితశ్రేయః పదప్రాపణాత్ |
సేవ్యఃశ్రీపతిరేవ సర్వజగతామేతే హి తత్సాక్షిణః
ప్రహ్లాదశ్చ విభీషణశ్చ కరిరాట్ పాంచాల్యహల్యాధ్రువః || 18 ||
ఇతి శ్రీమచ్ఛంకరాచార్య విరచితం శ్రీ ఆర్తత్రాణపరాయణ నారాయణ స్తోత్రం ||
అర్థం
ఈ స్తోత్రంలో ఆది శంకరాచార్యులు భగవాన్ నారాయణునిని “ఆర్తత్రాణపరాయణుడు”గా — అంటే బాధపడుతున్నవారిని రక్షించడంలో ఎల్లప్పుడూ ముందుండే పరమేశ్వరుడిగా — స్తుతిస్తారు. ప్రతి శ్లోకం భగవంతుని వివిధ లీలలు, పూర్వజన్మాల ఘటనలు మరియు భక్తులపై చూపిన కరుణను ఉదాహరణగా తీసుకుని, ఆయన దయ, శరణ్యత్వం, ఆర్తరక్షణ మహిమను వివరించుతుంది.
మొదటి శ్లోకంలో నరసింహ అవతారంలో ప్రహ్లాదుని మాటకు గౌరవంగా స్తంభం నుండి ప్రత్యక్షమై, హిరణ్యకశిపును స్వనఖాలతో చీల్చి, తన “వాత్సల్యం”ను చూపిన నారాయణుడే నా శరణ్యం అని చెబుతుంది. తరువాత శ్రీరామ అవతారంలో విభీషణుడు రక్షణ కోసం వచ్చినప్పుడు, ఆయనను ఆశ్వాసపరచి లంకాధిపత్యం వరకు ఇచ్చిన దయను స్మరిస్తుంది.
గజేంద్ర మోక్షం – మొసలి వేధింపుతో విలవిల్లాడుతున్న గజరాజును ఒక్క పిలుపుతో రక్షించడం, చక్రంతో తక్షణం శత్రువు దహనం — ఇవీ ఆయన కరుణాంశాలు. ద్రౌపది అపహరణ సమయంలో ఆమె “హా కృష్ణా, హా అచ్యుత” అని పిలిచినప్పుడు అక్షయవస్త్రాన్ని ప్రసాదించి రక్షించిన మహిమను చక్కగా పేర్కొంటుంది.
భగవన్నామామృతం పాపాన్ని నిర్మూలించే శక్తి కలదని, ఆ నామస్మరణంతో పాషాణమయమైన అహల్యే కూడా మణిమయమైన రూపానికి చేరిందని చెప్పబడింది. నారాయణుని నామాన్ని వినగానే, అజామిలుడి వంటి పాపాత్ముడికీ మోక్షమార్గం కలిగింది. ధ్రువుని తండ్రి వదిలేసినా, నారాయణుడు మాత్రం ధ్రువుని చూడగానే దివ్యసింహాసనం ప్రసాదించాడు.
అధ్యాత్మజ్ఞానం తెలియకపోయినా, వృందావన గోపికలు “నాథా” అని భగవాన్నిపిలుస్తూ ప్రేమభక్తితోనే ముక్తికి పాత్రులయ్యారు. దుర్వాస మహర్షిని ద్రౌపది ఇచ్చిన చిన్న ఆవాలకూరతోనే భగవంతుడు తృప్తి చెంది పాండవుల్ని రక్షించాడు. సాందీపని ముని కుమారుడిని మరణం నుండి తిరిగి తెచ్చి గురుదక్షిణ అందించాడు.
కుశలుడు కాని కుచేనుడు కూడా శుద్ధమనసుతో పిలిచినపుడు, నారాయణుడు అతని పేదరికాన్ని తొలగించి కరుణ చూపాడు. యోగేంద్రుల హృదయంలోని అజ్ఞానాంధకారాన్ని నాశనం చేసే జ్ఞానసూర్యుడైన ఆయన, యమునాతీరంలో రాసలీలలతో, శ్రీరంగంలో ఆదిశేషునిపై శయనిస్తూ జగత్క్షేమాన్ని కాపాడుతాడు.
చివరగా – ప్రహ్లాదుడు, విభీషణుడు, గజేంద్రుడు, ద్రౌపది, అహల్య, ధ్రువుడు – ఈ భక్తుల అనుభవాలే నారాయణుని ఆర్తత్రాణ స్వభావానికి సాక్ష్యాలని స్తోత్రం వెల్లడిస్తుంది.
ఈ స్తోత్రం ద్వారా నారాయణుని దయ, రక్షణ, శరణాగతికి ఇచ్చే ప్రతిఫలం, కష్టాల్లో భగవద్భక్తి యొక్క స్థిరత్వం మన హృదయంలో బలంగా స్థాపితమవుతాయి.
Benefits:
• తీవ్ర కష్టాలు, ఆపదలు, భయాలు తొలగుతాయి
• నారాయణుని శరణాగతి భావం గాఢమవుతుంది
• భౌతిక–ఆధ్యాత్మిక రక్షణ లభిస్తుంది
• మనస్సులో ధైర్యం, శాంతి, దేవనిర్భరత పెరుగుతాయి
• పాపక్షయం, కుటుంబ రక్షణ, మోక్షమార్గసిద్ధి
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శ్రీ ఆర్తత్రాణపరాయణ నారాయణ స్తోత్రం అంటే ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు మరియు ఎలా పఠించాలి?
ఈ స్తోత్ర పఠనం వల్ల కలిగే ప్రధాన ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించవచ్చు?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
ఈ స్తోత్రం యొక్క మూలం లేదా రచయిత ఎవరు?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

