నమస్కారం

అ

అనామయ స్తోత్రం

స్తోత్రంశివుడు

అనామయ స్తోత్రం

తృష్ణాతంత్రే మనసి తమసా దుర్దినే బంధువర్తీ
మాదృగ్జంతుః కథమధికరోత్యైశ్వరం జ్యోతిరగ్ర్యం |
వాచః స్ఫీతా భగవతి హరేస్సన్నికృష్టాత్మరూపా-
స్స్తుత్యాత్మానస్స్వయమివముఖాదస్య మే నిష్పతంతి || 1 ||

వేధా విష్ణుర్వరుణధనదౌ వాసవో జీవితేశ-
శ్చంద్రాదిత్యౌ వసవ ఇతి యా దేవతా భిన్నకక్ష్యాః |
మన్యే తాసామపి న భజతే భారతీ తే స్వరూపం
స్థూలే త్వంశే స్పృశతి సదృశం తత్పునర్మాదృశోఽపి || 2 ||

తన్నస్థాణోస్స్తుతిరతిభరా భక్తిరుచ్చైర్ముఖీ చే-
ద్గ్రామ్యస్తోతా భవతి పురుషః కశ్చిదారణ్యకో వా |
నో చేద్భక్తిస్త్వయి చ యది వా బ్రహ్మవిద్యాత్వధీతే
నానుధ్యేయస్తవ పశురసావాత్మకర్మానభిజ్ఞః || 3 ||

విశ్వం ప్రాదుర్భవతి లభతే త్వామధిష్ఠాయకం చే-
న్నేహ్యుత్పత్తిర్యది జనయితా నాస్తి చైతన్యయుక్తః |
క్షిత్యాదీనాం భవ నిజకలావత్తయా జన్మవత్తా
సిధ్యత్యేవం సతి భగవతస్సర్వలోకాధిపత్యం || 4 ||

భోగ్యామాహుః ప్రకృతిమృషయశ్చేతనాశక్తిశూన్యాం
భోక్తా చైనాం పరిణమయితుం బుద్ధివర్తీ సమర్థః |
భోగోప్యస్మిన్ భవతి మిథునే పుష్కలస్తత్ర హేతు-
ర్నీలగ్రీవ త్వమసి భువనస్థాపనాసూత్రధారః || 5 ||

భిన్నావస్థం జగతి బహునా దేశకాలప్రభేదా-
ద్ద్వాభ్యాం పాపాన్యభిగిరి హరన్ యోనవద్యః క్రమాభ్యాం |
ప్రేక్ష్యారూఢస్సృజతి నియమాదస్య సర్వం హి యత్త-
త్సర్వజ్ఞత్వం త్రిభువన సృజా యత్ర సూత్రం న కించిత్ || 6 ||

చారూద్రేకే రజసి జగతాం జన్మసత్వే ప్రకృష్టే
యాత్రాం భూయస్తమసి బహులే బిభ్రతస్సంహృతిం చ |
బ్రహ్మాద్యైతత్ప్రకృతిగహనం స్తంభపర్యంతమాసీ-
త్క్రీడావస్తు త్రినయన మనోవృత్తిమాత్రానుగం తే || 7 ||

కృత్తిశ్చిత్రా నివసనపదే కల్పితా పౌండరీకీ
వాసాగారం పితృవనభువం వాహనం కశ్చిదుక్షా |
ఏవం ప్రాహుః ప్రలఘుహృదయా యద్యపి స్వార్థపోషం
త్వాం ప్రత్యేకం ధ్వనతి భగవన్నీశ ఇత్యేష శబ్దః || 8 ||

క్లృప్తాకల్పః కిమయమశివైరస్థిముఖ్యైః పదార్థైః
కస్స్యాదస్య స్తనకలశయోర్భారనమ్రా భవానీ |
పాణౌ ఖండః పరశురిదమప్యక్షసూత్రం కిమస్యే-
త్యా చక్షాణో హర కృతధియామస్తు హాస్యైకవేద్యః || 9 ||

యత్కాపాలవ్రతమపి మహద్దృష్టమేకాంతఘోరం
ముక్తేరధ్వా స పునరమలః పావనః కిం న జాతః |
దాక్షాయణ్యాం ప్రియతమతయా వర్తతే యోగమాయా
సా స్యాద్ధత్తే మిథునచరితం వృద్ధిమూలం ప్రజానాం || 10 ||

కశ్చిన్మర్త్యః క్రతుకృశతనుర్నీలకంఠ త్వయా చే-
ద్దృష్టిస్నిగ్ధస్స పునరమరస్త్రీభుజగ్రాహ్యకంఠః |
అప్యారూఢస్సురపరివృతం స్థానమాఖండలీయం
త్వం చేత్క్రుద్ధస్స పతతి నిరాలంబనో ధ్వాంతజాలే || 11 ||

శశ్వద్బాల్యం శరవణభవం షణ్ముఖం ద్వాదశాక్షం
తేజో యత్తే కనకనలినీపద్మపత్రావదాతం |
విస్మార్యంతే సురయువతయస్తేన సేంద్రావరోధా
దైత్యేంద్రాణామసురజయినాం బంధనాగారవాసం || 12 ||

వేగాకృష్టగ్రహరవిశశివ్యశ్నువానం దిగంతా-
న్న్యక్కుర్వాణం ప్రలయపయసామూర్మిభంగావలేపం |
ముక్తాకారం హర తవ జటాబద్ధసంస్పర్శి సద్యో
జజ్ఞే చూడా కుసుమసుభగం వారి భాగీరథీయం || 13 ||

కల్మాషస్తే మరకతశిలాభంగకాంతిర్న కంఠే
న వ్యాచష్టే భువనవిషయాం త్వత్ప్రసాదప్రవృత్తిం |
వారాం గర్భస్సహి విషమయో మందరక్షోభజన్మా
నైవం రుద్ధో యది న భవతి స్థావరం జంగమం వా || 14 ||

సంధాయాస్త్రం ధనుషి నియమోన్మాథి సమ్మోహనాఖ్యం
పార్శ్వే తిష్ఠన్ గిరిశసదృశే పంచబాణో ముహూర్తం |
తస్మాదూర్ధ్వం దహనపరిధౌ రోషదృష్టి ప్రసూతే
రక్తాశోకస్తబకిత ఇవ ప్రాంతధూమద్విరేఫః || 15 ||

లంకానాథం లవణజలధిస్థూలవేలోర్మిదీర్ఘైః
కైలాసం తే నిలయనగరీం బాహుభిః కంపయంతం |
ఆక్రోశద్భిర్వమితరుధిరైరాననైరాప్లుతాక్షై-
రాపాతాలానయదలసాబద్ధమంగుష్ఠకర్మ || 16 ||

ఐశ్వర్యం తేఽప్యవృణతపతన్నేకమూర్ధావశేషః
పాదద్వంద్వే దశముఖశిరః పుండరీకోపహారః |
యేనైవాసావధిగతఫలో రాక్షసశ్రీవిధేయ-
శ్చక్రే దేవాసురపరిషదో లోకపాలైకశత్రుః || 17 ||

భక్తిర్బాణా సురమపి భవత్పాదపద్మం స్పృశంతం
స్థానం చంద్రాభరణ గమయామాస లోకస్య మూర్ధ్ని |
సహ్యస్యాపి భ్రుకుటినయనాదగ్నిదంష్ట్రాకరాలం
ద్రష్టుం కశ్చిద్వదనమశకద్దేవదైత్యేశ్వరేషు || 18 ||

పాదన్యాసాన్నమతి వసుధా పన్నగస్కంధలగ్నా
బాహుక్షేపాద్గ్రహగణయుతం ఘూర్ణతే మేఘబృందం |
ఉత్సాద్యంతే క్షణమివ దిశో హుంకృతేనాతిమాత్రం
భిన్నావస్థం భవతి భువనం త్వయ్యుపక్రాంతనృత్తే || 19 ||

నోర్ధ్వం గమ్యం సరసిజభువో నాప్యధశ్శార్ఙ్గపాణే-
రాసీదంతస్తవ హుతవహస్తం భమూర్త్యా స్థితస్య |
భూయస్తాభ్యాముపరి లఘునా విస్మయేన స్తువద్భ్యాం
కంఠే కాలం కపిలనయనం రూపమావిర్బభూవ || 20 ||

శ్లాఘ్యాం దృష్టిం దుహితరి గిరేర్న్యస్య చాపోర్ధ్వకోట్యాం
కృత్వా బాహుం త్రిపురవిజయానంతరం తే స్థితస్య |
మందారాణాం మధురసురభయో వృష్టయః పేతురార్ద్రా-
స్స్వర్గోద్యానభ్రమరవనితాదత్తదీర్ఘానుయాతాః || 21 ||

ఉద్ధృత్యైకం నయనమరుణం స్నిగ్ధతారాపరాగం
పూర్ణేథాద్యః పరమసులభే దుష్కరాణాం సహస్రే |
చక్రం భేజే దహనజటిలం దక్షిణం తస్య హస్తం
బాలస్యేవ ద్యూతివలయితం మండలం భాస్కరస్య || 22 ||

విష్ణుశ్చక్రే కరతలగతే విష్టపానాం త్రయాణాం
దత్తాశ్వాసో దనుసుతశిరశ్ఛేదదీక్షాం బబంధ |
ప్రత్యాసన్నం తదపి నయనం పుండరీకానుకారి
శ్లాఘ్యా భక్తిస్త్రినయన భవత్యర్పితా కిం న సూతే || 23 ||

సవ్యే శూలం త్రిశిఖమపరే దోష్ణి భిక్షాకపాలం
సోమో ముగ్ధశ్శిరసి భుజగః కశ్చిదంసోత్తరీయః |
కోఽయం వేషస్త్రినయన కుతో దృష్ట ఇత్యద్రికన్యా
ప్రాయేణ త్వాం హసతి భగవన్ ప్రేమనిర్యంత్రితాత్మా || 24 ||

ఆర్ద్రం నాగాజినమవయవగ్రంథిమద్బిభ్రదంసే
రూపం ప్రావృడ్ఘనరుచిమహాభైరవం దర్శయిత్వా |
పశ్యన్ గౌరీం భయచల కరాలంబిత స్కంధహస్తాం
మన్యే ప్రీత్యా దృఢ ఇతి భవాన్ వజ్రదేహేఽపి జాతః || 25 ||

వ్యాలాకల్పా విషమనయనా విద్రుమాతామ్రభాసో
జాయామిశ్రా జటిలశిరసశ్చంద్రరేఖావతంసాః |
నిత్యానందా నియతలలితాస్స్నిగ్ధకల్మాషకంఠాః
దేవా రుద్రా ధృతపరశవస్తే భవిష్యంతి భక్తాః || 26 ||

మంత్రాభ్యాసో నియమవిధయస్తీర్థయాత్రానురోధో
గ్రామే భిక్షాచరణముటజే బీజవృత్తిర్వనే వా
ఇత్యాయాసే మహతి రమతామప్రగల్భః ఫలార్థే
స్మృత్వేవాహం తవచరణయోర్నిర్వృతిం సాధయామి || 27 ||

ఆస్తాం తావత్స్నపనముపరిక్షీరధారాప్రవాహై-
స్స్నేహాభ్యంగో భవనకరణం గంధధూపార్పణం వా |
యస్తే కశ్చిత్కిరతి కుసుమాన్యుద్దిశన్ పాదపీఠం
భూయో నైష భ్రమతి జననీగర్భకారాగృహేషు || 28 ||

ముక్తాకారం మునిభిరనిశం చేతసి ధ్యాయమానం
ముక్తాగౌరం శిరసిజటిలే జాహ్నవీముద్వహంతం |
నానాకారం నవశశికలాశేఖరం నాగహారం
నారీమిశ్రం ధృతనరతిరోమాల్యమీశం నమామి || 29 ||

తిర్యగ్యోనౌ త్రిదశనిలయే మానుషే రాక్షసే వా
యక్షావాసే విషధరపురే దేవ విద్యాధరే వా |
యస్మిన్ కస్మింత్సుకృతనిలయే జన్మని శ్రేయసే వా
భూయాద్యుష్మచ్చరణకమలధ్యాయినీ చిత్తవృత్తిః || 30 ||

వందే రుద్రం వరదమమలం దండినం ముండధారిం
దివ్యజ్ఞానం త్రిపురదహనం శంకరం శూలపాణిం |
తేజోరాశిం త్రిభువనగురుం తీర్థమౌలిం త్రినేత్రం
కైలాసస్థం ధనపతిసఖం పార్వతీనాథమీశం || 31 ||

యోగీ భోగీ విషభుగమృతశ్శస్త్రపాణిః తపస్వీ
శాంతః క్రూరః శమితవిషయః శైలకన్యాసహాయః |
భిక్షావృత్తిస్త్రిభువనపతిః శుద్ధిమానస్థిమాలీ
శక్యో జ్ఞాతుం కథమివ శివ త్వం విరుద్ధస్వభావః || 32 ||

ఉపదిశతీ యదుచ్చైర్జ్యోతిరామ్నాయవిద్యాం
పరమ పరమదూరం దూరమాద్యంతశూన్యాం |
త్రిపురజయినీ తస్మిన్ దేవదేవే నివిష్టాం
భగవతి పరివర్తోన్మాదినీ భక్తిరస్తు || 33 ||

ఇతి విరచితమేతచ్చారుచంద్రార్ధమౌలే-
ర్లలితపదముదారం దండినా పండితేన |
స్తవనమవనకామేనాత్మనోఽనామయాఖ్యం
భవతి విగతరోగో జంతురేతజ్జపేన || 34 ||

స్తోత్రం సమ్యక్పరమవిదుషా దండినా వాచ్యవృత్తా-
న్మందాక్రాంతాన్ త్రిభువనగురోః పార్వతీవల్లభస్య |
కృత్వా స్తోత్రం యది సుభగమాప్నోతి నిత్యం హి పుణ్యం
తేన వ్యాధిం హర హర నృణాం స్తోత్రపాఠేన సత్యం || 35 ||

ఇతి దండివిరచితం అనామయస్తోత్రం |

అర్థం

అనామయ స్తోత్రం అనేది దండినీ కవి రచించిన, శివపరతత్త్వాన్ని అత్యంత లోతుగా, సూక్ష్మంగా, ఆద్యంత రహితమైన పరమసత్యంగా వర్ణించే మహత్తర స్తోత్రం. ఈ స్తోత్రం మొత్తం శివుడి అవధూతస్వరూపం, విశ్వరూపం, సర్వకారణత, భక్తికరుణ, ప్రకృతి–పురుష ఏకత్వం వంటి గూఢతత్త్వాలను అందంగా వెల్లడిస్తుంది.

ప్రారంభంలో భక్తుడు తన మనసు తృష్ణలతో, అజ్ఞానాంధకారంతో నిండిపోయినా, శివుని కృపతోనే దైవిక వాక్యాలు తన నుంచే వెలువడుతున్నాయని అంగీకరిస్తాడు. తరువాత శివుడు వేదాలు, దేవతలు, విశ్వదేవతలన్నీ చేరని పరమస్వరూపమని, ఆయన మహిమ వర్ణనకు మాటలూ, వివిధ దేవతలూ సరిపోవని చెబుతాడు.

స్తోత్రం సృష్టి–స్థితి–లయ తత్త్వాలను శివుని శక్తిగా చిత్రిస్తుంది. జగత్తు నీటిలో చల్లదనం, అగ్నిలో వేడి, సూర్యంలో తేజస్సు, పుష్పంలో సువాసన ఉండటం ఎలా సహజమో — సర్వభూతాలలో శివసంబంధ గుణాలు అలా వ్యాపించి ఉన్నాయని తెలియజేస్తుంది. శివుడు ఇంద్రియరహితుడైనా, ఇంద్రియాలకు అతీతమైన జ్ఞానాన్ని కలిగినవాడు. ఆయనను దేవతలు, యోగులు కూడా సంపూర్ణంగా గ్రహించలేరు — భక్తికే ఆ తత్త్వాన్ని తాకగల శక్తి ఉంది.

సర్వలోకాల ఆరంభం, నిర్వహణ, వినాశం అన్నీ శివతత్త్వమే నడిపిస్తున్నాయని స్తోత్రం చెబుతుంది. ఆయన మాయ శక్తి ప్రకృతిని నడిపించగా, ఆయన చైతన్య శక్తి భోగం, భోక్త, భోగ్య భావాలను సమన్వయం చేస్తుంది. అన్ని కాలాలలో శివుడే నియంత, శివుడే ప్రపంచ రక్షకుడు, శివుడే యోగేశ్వరుడు.

స్తోత్రం మధ్యభాగంలో గొప్ప పురాణ దృశ్యాలు వస్తాయి — గంగావతరణం, లంకాదహనం, త్రిపురవిజయం, దశముఖ రాక్షసుడి శిరఛేదం — ఇవి శివుని శౌర్యం, కరుణ, ధర్మరక్షణ, ప్రపంచసంరక్షణ శక్తులను ప్రతిబింబిస్తాయి. శివుని నృత్యం సంభవించినప్పుడు జగత్తు ప్రభంజనాలా కుదిపిపడతుందని, ఆయన ఉగ్రరూపం కూడా లోతైన కరుణలోని భాగమేనని స్తోత్రం చూపిస్తుంది.

చివరి శ్లోకాలలో శివుడి విరుద్ధగుణ ఏకత్వాన్ని స్తుతిస్తుంది — యోగీ కూడా ఆయనే, భోగీ కూడా ఆయనే; విషభుక్కుడూ ఆయనే, అమృతస్వరూపుడూ ఆయనే; శాంతస్వరూపుడూ ఆయనే, ఉగ్రరూపుడూ ఆయనే. ఇలాంటి విరుద్ధ లక్షణాలు ఏకత్వంగా కలిసే “పరమసత్యం” ఒక్కడే — శివుడు.

ఈ స్తోత్రం శివుని సర్వజ్ఞత్వం, సర్వశక్తిత్వం, సర్వవ్యాప్తి, కరుణ, ధర్మరక్షణ, భక్తపరత వంటి విశ్వరహస్యాలను కలిపిన పరిపూర్ణ భక్తిరస గ్రంథం. దీన్ని పఠించినవారు అజ్ఞానం, రోగాలు, కష్టాల నుండి విముక్తి పొంది, శాంతి మరియు దైవ కృపను పొందుతారని స్తోత్రం చివర వర్తమానం చెబుతుంది.

Benefits:
• రోగ నివారణ, శరీర–మనసు శాంతి, చైతన్యం పెరుగుతుంది
• భక్తి, జ్ఞానం, ఆత్మనిగ్రహం, ధైర్యం పెరుగుతుంది
• కష్టాలు, భయాలు, అజ్ఞానం తొలగుతుంది
• శివకృపతో ఆశలు, సంకల్పాలు సిద్ధిస్తాయి

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

అనామయ స్తోత్రం అంటే ఏమిటి?
అనామయ స్తోత్రం అనేది దండినీ కవి రచించిన, శివ పరతత్త్వాన్ని అత్యంత లోతుగా వర్ణించే ఒక గొప్ప భక్తి స్తోత్రం. ఇది శివుని విశ్వరూపం, సర్వశక్తిత్వం మరియు కరుణను వివరిస్తుంది.
అనామయ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు మరియు ఎలా పఠించాలి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ప్రతిరోజూ ఉదయం స్నానం చేసిన తర్వాత, శుద్ధమైన మనస్సుతో, ప్రశాంత వాతావరణంలో పఠించడం ఉత్తమం. శివుని చిత్రపటం లేదా లింగం ముందు కూర్చొని భక్తిశ్రద్ధలతో పఠించవచ్చు.
అనామయ స్తోత్ర పఠనం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
దీని పఠనం వల్ల అజ్ఞానం, రోగాలు మరియు కష్టాల నుండి విముక్తి లభిస్తుంది. మనస్సుకు శాంతి, ప్రశాంతత మరియు శివుని దైవిక కృప ప్రాప్తిస్తుంది.
అనామయ స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించవచ్చు?
శివ భక్తులు, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని అన్వేషించేవారు, మరియు జీవితంలో కష్టాల నుండి విముక్తి పొందాలనుకునే ఎవరైనా దీనిని పఠించవచ్చు. ఇది ఏ కులం, మతం భేదం లేకుండా అందరికీ అందుబాటులో ఉంటుంది.
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
సాధారణంగా, ఈ స్తోత్రాన్ని రోజుకు ఒకటి లేదా మూడు సార్లు పఠించమని సిఫార్సు చేయబడింది. మీ భక్తి మరియు సమయాన్ని బట్టి పఠన సంఖ్యను పెంచుకోవచ్చు, కానీ క్రమం తప్పకుండా పఠించడం ముఖ్యం.
అనామయ స్తోత్రం యొక్క మూలం ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని గొప్ప సంస్కృత కవి దండినీ రచించారు. ఇది ఆయన గొప్ప రచనలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది మరియు శివుని మహిమను కీర్తిస్తుంది.

వ్యాఖ్యలు

వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి

వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...