మకర సంక్రాంతి
మకర సంక్రాంతి: తెలుగు లోగిళ్ళ పెద్ద పండుగ
సూర్యుడు ధనూ రాశి నుండి మకర రాశిలోకి ప్రవేశించే రోజే మకర సంక్రాంతి. ఈ రోజుతో ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలం మొదలవుతుంది. కొత్త పంట ఇంటికి వచ్చే వేళ కాబట్టి రైతుల పండుగగా, మూడు రోజుల సంబరంగా తెలుగు రాష్ట్రాల్లో దీనిని 'పెద్ద పండుగ' అంటారు.
మూడు రోజుల పండుగ
- భోగి: సంక్రాంతి ముందు రోజు తెల్లవారుజామున భోగి మంటలు వేసి, పాత వస్తువులను అగ్నికి ఆహుతి చేస్తారు. సాయంత్రం చిన్నపిల్లలకు రేగుపండ్లు, పూలు, చిల్లర కలిపి భోగి పళ్ళు పోసి ఆశీర్వదిస్తారు.
- సంక్రాంతి: ఇంటి ముంగిళ్ళలో రంగురంగుల ముగ్గులు, వాటి మధ్య ఆవు పేడతో చేసిన గొబ్బెమ్మలు కనువిందు చేస్తాయి. కొత్త బియ్యంతో పొంగలి వండి సూర్యుడికి నివేదిస్తారు. పితృదేవతలకు తర్పణాలు, నువ్వులు, బెల్లం, బియ్యం దానం చేయడం ఈ రోజు విశేషం.
- కనుమ: పంటకు సాయపడిన పశువులను కడిగి, కొమ్ములకు రంగులు వేసి, పూలదండలతో అలంకరించి పూజిస్తారు. మరుసటి రోజు ముక్కనుమ.
పండుగ సందడి
హరినామ కీర్తన చేస్తూ ఇంటింటికీ వచ్చే హరిదాసులు, డూడూ బసవన్నలతో గంగిరెద్దుల వారు, పగటి వేషగాళ్ళు సంక్రాంతి వాతావరణాన్ని నింపుతారు. ఆకాశం నిండా గాలిపటాలు ఎగురుతాయి. అరిసెలు, చక్కిలాలు, నువ్వుల ఉండలు, సకినాలు వంటి పిండివంటలు ప్రతి ఇంట్లో తయారవుతాయి. పట్నాల నుండి పల్లెలకు కుటుంబాలన్నీ చేరుకోవడం ఈ పండుగ ప్రత్యేకత.
ఆధ్యాత్మిక విశేషం
ఉత్తరాయణాన్ని దేవతలకు పగటి కాలంగా శాస్త్రాలు చెబుతాయి. ఈ పుణ్యకాలంలో చేసే స్నానం, దానం, జపం విశేష ఫలాన్ని ఇస్తాయని నమ్మకం. భీష్మ పితామహుడు కూడా ఉత్తరాయణం కోసం ఎదురుచూసి దేహత్యాగం చేశాడని మహాభారతం చెబుతుంది. ప్రత్యక్ష దైవమైన సూర్యనారాయణుడిని ఆరాధించి, ప్రకృతికి, పశువులకు, పెద్దలకు కృతజ్ఞత చెప్పుకునే పండుగ సంక్రాంతి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
మకర సంక్రాంతి అంటే ఏమిటి మరియు దీనిని ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
మకర సంక్రాంతి సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించడాన్ని సూచిస్తుంది, ఇది శీతాకాలపు అయనాంతం ముగిసి, పగటి సమయం పెరగడం ప్రారంభమవుతుందని తెలియజేస్తుంది. ఇది భారతదేశం అంతటా జరుపుకునే పంట పండుగ, కృతజ్ఞత, శ్రేయస్సు మరియు నూతన ఆరంభాలకు ప్రతీక. భక్తులు సూర్య భగవానుడికి సమృద్ధి మరియు శ్రేయస్సు కోసం ప్రార్థనలు చేస్తారు.
మకర సంక్రాంతి సమయంలో సూర్యుని సంక్రమణ ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించడం ఉత్తరాయణ కాలం ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది, అంటే సూర్యుని ఉత్తర దిశ ప్రయాణం. హిందూ పురాణాలలో ఈ కాలాన్ని అత్యంత పవిత్రమైనదిగా భావిస్తారు, ఇది ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానోదయం మరియు విముక్తిని తెస్తుందని నమ్ముతారు. ఇది చీకటి నుండి వెలుగులోకి మారడాన్ని సూచిస్తుంది, ఆత్మపరిశీలన మరియు ఆధ్యాత్మిక వృద్ధిని ప్రోత్సహిస్తుంది.
మకర సంక్రాంతి సందర్భంగా 'ఎళ్ళు బెల్లం' ఎందుకు పంచుతారు?
'ఎళ్ళు బెల్లం' (నువ్వులు, బెల్లం, వేరుశెనగ మరియు ఎండు కొబ్బరి మిశ్రమం) ను "ఎళ్ళు బెల్లం తిని మంచి మాటలాడు" అనే శుభాకాంక్షలతో సంప్రదాయబద్ధంగా పంచుకుంటారు. ఈ ఆచారం మాధుర్యాన్ని పంచడం, సద్భావనను పెంపొందించడం మరియు సమాజంలో సామరస్య సంబంధాలను ప్రోత్సహించడాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ పదార్థాలు చలికాలంలో శరీరానికి వెచ్చదనం మరియు శక్తిని కూడా అందిస్తాయి.
ఉత్తరాయణం అంటే ఏమిటి మరియు దీనిని ఎందుకు శుభప్రదంగా భావిస్తారు?
ఉత్తరాయణం అనేది సూర్యుడు ఉత్తర దిశగా కదిలే ఆరు నెలల కాలం, ఇది మకర సంక్రాంతితో ప్రారంభమవుతుంది. స్వర్గ ద్వారాలు తెరుచుకుంటాయని నమ్ముతారు కాబట్టి, ఆధ్యాత్మిక అభ్యాసాలు, ధ్యానం మరియు మంచి పనులు చేయడానికి ఇది అత్యంత శుభ సమయంగా పరిగణించబడుతుంది. భీష్మ పితామహుడు మరణించడం వంటి అనేక ముఖ్యమైన సంఘటనలు హిందూ గ్రంథాలలో ఉత్తరాయణ కాలంలో జరిగాయి.
మకర సంక్రాంతికి సంబంధించిన ఏవైనా నిర్దిష్ట ఆచారాలు లేదా సంప్రదాయాలు ఉన్నాయా?
అవును, సాధారణ ఆచారాలలో నదులలో పుణ్యస్నానాలు చేయడం, సూర్య భగవానుడికి ప్రార్థనలు చేయడం మరియు 'గో పూజ' (ఆవులను పూజించడం) వంటివి ఉన్నాయి. ప్రజలు ప్రత్యేక పండుగ వంటకాలను కూడా తయారు చేస్తారు, 'ఎళ్ళు బెల్లం' పంచుతారు, గాలిపటాలు ఎగురవేస్తారు మరియు మంటలను వెలిగిస్తారు, ఇది పాత కష్టాలను దహించి కొత్త శ్రేయస్సును స్వాగతించడాన్ని సూచిస్తుంది.
మకర సంక్రాంతికి సంబంధించిన పురాణాలు లేదా పౌరాణిక కథలు ఏమిటి?
ఒక ప్రముఖ పురాణం ప్రకారం, ఈ రోజున సూర్య భగవానుడు తన కుమారుడు శని (శని) ని సందర్శిస్తాడు, శని మకర రాశికి అధిపతి. మరొక కథ ప్రకారం, గంగాదేవి ఈ రోజున రాజు భగీరథుడిని అనుసరించి సముద్రానికి చేరుకుంది, ఇది గంగా సాగర్ తీర్థయాత్రను అత్యంత పవిత్రమైనదిగా చేస్తుంది. భీష్మ పితామహుడు తన మరణం కోసం ఈ శుభ దినాన్ని ఎంచుకున్నాడని కూడా నమ్ముతారు.
మకర సంక్రాంతి ఎలా ఐక్యత మరియు సమాజ స్ఫూర్తిని ప్రోత్సహిస్తుంది?
మకర సంక్రాంతి పంచుకోవడం మరియు ఐక్యతకు సంబంధించిన పండుగ. 'ఎళ్ళు బెల్లం' మార్పిడి చేసుకోవడం మరియు స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులను సందర్శించడం సామాజిక బంధాలను బలపరుస్తుంది మరియు సమాజ భావనను పెంపొందిస్తుంది. గాలిపటాలు ఎగురవేయడం, మంటలు మరియు విందులు వంటి సామూహిక వేడుకలు అన్ని వర్గాల ప్రజలను ఒకచోట చేర్చి, సామరస్యం మరియు సద్భావనను ప్రోత్సహిస్తాయి.
మకర సంక్రాంతి యొక్క వ్యవసాయ సంబంధిత అంశాలు ఏమిటి?
మకర సంక్రాంతి ప్రధానంగా పంట పండుగ, వరి, చెరకు మరియు నువ్వులు వంటి కొత్త పంటలు కోతకు సిద్ధంగా ఉండే సమయాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. రైతులు ప్రకృతికి, సూర్య భగవానుడికి మరియు తమ పశువులకు సమృద్ధిగా పంట పండించినందుకు కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తారు. కొత్తగా కోసిన ధాన్యాలతో ప్రత్యేక వంటకాలను తయారు చేసి పంచుకుంటారు, వ్యవసాయ శ్రేయస్సును జరుపుకుంటారు.