మాఘ గుప్త నవరాత్రి కూష్మాండ పూజ 2026

మాఘ గుప్త నవరాత్రుల నాలుగో రోజైన మాఘ శుద్ధ చవితి నాడు నవదుర్గలలో నాలుగో రూపమైన కూష్మాండ అమ్మవారిని పూజిస్తారు. సృష్టి లేని శూన్య సమయంలో తన చిరునవ్వుతో బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించిన ఆదిశక్తిగా కూష్మాండను దేవీ సంప్రదాయం కీర్తిస్తుంది.

పేరు వెనుక అర్థం

"కు" అంటే కొంచెం, "ఊష్మ" అంటే వేడి లేదా శక్తి, "అండ" అంటే బ్రహ్మాండం. చిన్న చిరునవ్వుతో, తన తేజస్సుతో బ్రహ్మాండాన్ని పుట్టించిన తల్లి కాబట్టి ఈమె కూష్మాండ. సూర్యమండలం మధ్యలో నివసించే శక్తి ఈమేనని, సూర్యునికి కాంతినిచ్చేది ఈ తల్లేనని వర్ణన ఉంది. మాఘ మాసం సూర్యారాధనకు ప్రసిద్ధమైన మాసం కావడం వల్ల, ఈ నవరాత్రిలో కూష్మాండ పూజకు ప్రత్యేక శోభ కలుగుతుంది. కూష్మాండం అంటే బూడిద గుమ్మడికాయ అని కూడా అర్థం; అందుకే కొన్ని సంప్రదాయాల్లో ఈ తల్లికి గుమ్మడికాయ సమర్పిస్తారు.

అమ్మవారి రూపం

కూష్మాండ దేవి ఎనిమిది చేతులు కలిగిన అష్టభుజ దేవి. చేతుల్లో కమండలం, ధనుస్సు, బాణం, పద్మం, అమృత కలశం, చక్రం, గద, జపమాల ధరించి సింహ వాహనంపై దర్శనమిస్తుంది. యోగ సంప్రదాయంలో ఈమె అనాహత (హృదయ) చక్రానికి అధిదేవత.

పూజా విధానం

• స్నానం చేసి, కలశానికి, అమ్మవారికి షోడశోపచార లేదా పంచోపచార పూజ చేయాలి.
• పసుపు, ఎరుపు రంగు పూలు సమర్పించి, నెయ్యి దీపం వెలిగించాలి.
• ధ్యానశ్లోకం: సురాసంపూర్ణకలశం రుధిరాప్లుతమేవ చ । దధానా హస్తపద్మాభ్యాం కూష్మాండా శుభదాస్తు మే ॥
• "ఓం దేవీ కూష్మాండాయై నమః" అని 108 సార్లు జపించాలి.
• మాల్పువా లేదా బెల్లంతో చేసిన తీపి పదార్థాలు నైవేద్యంగా పెట్టడం కొన్ని ప్రాంతాల ఆచారం; తెలుగు ఇళ్లలో పాయసం, బొబ్బట్లు వంటివి కూడా పెడతారు.
• కొందరు ఉపాసకులు బూడిద గుమ్మడికాయను అమ్మవారికి సమర్పించి, దానిని దానం చేస్తారు.

సాధకులకు సూచనలు

గుప్త నవరాత్రి నాలుగో రోజుకు వచ్చేసరికి సాధన ఒక క్రమంలో స్థిరపడుతుంది. ఈ రోజు హృదయంలో అమ్మవారిని తేజోరూపంగా ధ్యానించడం, సూర్యోదయ సమయంలో సూర్యునికి అర్ఘ్యం ఇవ్వడం కొందరు పాటిస్తారు. ఉపవాసం చేసేవారు తమ శక్తికి తగినట్లుగా పాలు, పండ్లు తీసుకోవచ్చు.

ప్రాముఖ్యత

సృష్టికి మూలమైన కూష్మాండ అమ్మవారిని పూజిస్తే జీవితంలో ఉత్సాహం, తేజస్సు, సుఖసంతోషాలు కలుగుతాయని భక్తుల నమ్మకం. ఆమె చిరునవ్వే సృష్టికి కారణమైనట్లు, మన ముఖంలో చిరునవ్వు, మనసులో ప్రసన్నత ఉండాలని ఈ తల్లి గుర్తుచేస్తుంది.

కూష్మాండ మాత అనుగ్రహం అందరి జీవితాల్లో వెలుగును నింపుగాక.