ఏకదంత సంకటహర చతుర్థి 2026

ఏకదంత సంకటహర చతుర్థి వైశాఖ మాసం బహుళ పక్ష చవితి నాడు వచ్చే సంకటహర చతుర్థి. ఈ నెలలో విఘ్నేశ్వరుడిని "ఏకదంతుడు" — ఒకే దంతం గలవాడు — అనే నామంతో పూజిస్తారు. పగలు ఉపవాసం, సాయంత్రం గణపతి పూజ, చంద్రోదయం తర్వాత చంద్రుడికి అర్ఘ్యం ఈ వ్రతంలో ముఖ్య అంశాలు.

ఏకదంతుని కథ

గణపతికి ఒకే దంతం ఎందుకు ఉందో చెప్పే కథలు పురాణాల్లో ఉన్నాయి. వ్యాస మహర్షి మహాభారతాన్ని చెబుతుండగా, ఆగకుండా రాయాలనే నియమం కోసం గణపతి తన దంతాన్ని విరిచి లేఖినిగా వాడాడని ఒక ప్రసిద్ధ కథనం. కైలాసంలో శివుని దర్శనానికి వచ్చిన పరశురాముడిని గణపతి అడ్డుకోగా, జరిగిన యుద్ధంలో ఆ దంతం విరిగిందని మరో కథనం. ఏ కథ అయినా, ఏకదంతం త్యాగానికి, జ్ఞానానికి, ద్వంద్వాలకు అతీతమైన ఏకాగ్రతకు ప్రతీక. విఘ్నేశ్వరుని షోడశ నామాల్లో రెండవది ఏకదంత.

వ్రత విధానం

• తెల్లవారుజామున స్నానం చేసి సంకల్పం చెప్పుకుని ఉపవాసం ప్రారంభించాలి.
• సాయంత్రం ఇంటి పూజా గదిలో గణపతిని పీఠంపై ఉంచి, గరిక, జిల్లేడు పూలు, ఎర్రటి పూలతో అర్చన చేయాలి.
• "ఓం ఏకదంతాయ నమః" అని 108 సార్లు జపించాలి; గణేశ అష్టోత్తర శతనామావళి చదవవచ్చు.
• ఉండ్రాళ్ళు, మోదకాలు, వడపప్పు, పానకం నైవేద్యం పెట్టాలి; వైశాఖ మాసపు ఎండలకు పానకం, వడపప్పు ఎంతో తగినవి.
• సంకటహర చతుర్థి వ్రత కథ విని, హారతి ఇవ్వాలి.
• చంద్రోదయం అయ్యాక చంద్రుడికి అర్ఘ్యం ఇచ్చి, ప్రసాదం తీసుకుని ఉపవాసం విరమించాలి.

నియమాలు

కొందరు నిర్జల ఉపవాసం ఉంటారు; చాలా మంది పాలు, పండ్లు తీసుకుంటారు. వైశాఖ మాసం ఎండాకాలం కాబట్టి ఆరోగ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని తగినంత నీరు, మజ్జిగ తీసుకోవడం మంచిది. ఈ రోజు కోపం, పరనింద మానాలి. చంద్రోదయ సమయం స్థలాన్ని బట్టి మారుతుంది.

ఫలితం

ఏకదంత గణపతిని ఆరాధిస్తే చదువులో ఏకాగ్రత, పనుల్లో విజయం, మనసులో స్థిరత్వం లభిస్తాయని భక్తుల నమ్మకం. విద్యార్థులు, రచయితలు, కొత్త ప్రయత్నాలు చేసేవారు ఈ వ్రతాన్ని ప్రత్యేకంగా పాటిస్తారు.

చేయవలసినవి

ఈ రోజు గణపతి ఆలయంలో గరిక మాల సమర్పించి, ప్రదక్షిణలు చేయాలి. విద్యార్థులు పుస్తకాలు, పెన్నులు స్వామి వద్ద ఉంచి పూజించవచ్చు. ఎండాకాలం కాబట్టి దాహార్తులకు మజ్జిగ, పానకం పంచడం ఏకదంతునికి ప్రీతికరమైన సేవగా భావిస్తారు. కొందరు వరుసగా పదకొండు నెలలు ఈ వ్రతం సంకల్పంగా చేస్తారు.

ఏకదంతుని అనుగ్రహంతో మీ సంకటాలన్నీ తొలగిపోవాలి.