శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం (గరుడపురాణే)
రుద్ర ఉవాచ |
సంసారసాగరాద్ఘోరాన్ముచ్యతే కిం జపన్ ప్రభో |
నరస్తన్మే పరం జప్యం కథయ త్వం జనార్దన || 1 ||
హరిరువాచ |
పరేశ్వరం పరం బ్రహ్మ పరమాత్మానమవ్యయం |
విష్ణుం నామసహస్రేణ స్తువన్ముక్తో భవేన్నరః || 2 ||
యత్పవిత్రం పరం జప్యం కథయామి వృషధ్వజ |
శృణుష్వావహితో భూత్వా సర్వపాపవినాశనం || 3 ||
ఓం || వాసుదేవో మహావిష్ణుర్వామనో వాసవో వసుః |
బాలచంద్రనిభో బాలో బలభద్రో బలాధిపః || 4 ||
బలిబంధనకృద్వేధా వరేణ్యో వేదవిత్ కవిః |
వేదకర్తా వేదరూపో వేద్యో వేదపరిప్లుతః || 5 ||
వేదాంగవేత్తా వేదేశో బలాధారో బలార్దనః |
అవికారో వరేశశ్చ వరుణో వరుణాధిపః || 6 ||
వీరహా చ బృహద్వీరో వందితః పరమేశ్వరః |
ఆత్మా చ పరమాత్మా చ ప్రత్యగాత్మా వియత్పరః || 7 ||
పద్మనాభః పద్మనిధిః పద్మహస్తో గదాధరః |
పరమః పరభూతశ్చ పురుషోత్తమ ఈశ్వరః || 8 ||
పద్మజంఘః పుండరీకః పద్మమాలాధరః ప్రియః |
పద్మాక్షః పద్మగర్భశ్చ పర్జన్యః పద్మసంస్థితః || 9 ||
అపారః పరమార్థశ్చ పరాణాం చ పరః ప్రభుః |
పండితః పండితేడ్యశ్చ పవిత్రః పాపమర్దకః || 10 ||
శుద్ధః ప్రకాశరూపశ్చ పవిత్రః పరిరక్షకః |
పిపాసావర్జితః పాద్యః పురుషః ప్రకృతిస్తథా || 11 ||
ప్రధానం పృథివీపద్మం పద్మనాభః ప్రియప్రదః |
సర్వేశః సర్వగః సర్వః సర్వవిత్ సర్వదః సురః || 12 ||
సర్వస్య జగతో ధామ సర్వదర్శీ చ సర్వభృత్ |
సర్వానుగ్రహకృద్దేవః సర్వభూతహృదిస్థితః || 13 ||
సర్వపూజ్యశ్చ సర్వాద్యః సర్వదేవనమస్కృతః |
సర్వస్య జగతో మూలం సకలో నిష్కలోఽనలః || 14 ||
సర్వగోప్తా సర్వనిష్ఠః సర్వకారణకారణం |
సర్వధ్యేయః సర్వమిత్రః సర్వదేవస్వరూపధృక్ || 15 ||
సర్వాధ్యక్షః సురాధ్యక్షః సురాసురనమస్కృతః |
దుష్టానాం చాసురాణాం చ సర్వదా ఘాతకోఽంతకః || 16 ||
సత్యపాలశ్చ సన్నాభః సిద్ధేశః సిద్ధవందితః |
సిద్ధసాధ్యః సిద్ధసిద్ధః సాధ్యసిద్ధో హృదీశ్వరః || 17 ||
శరణం జగతశ్చైవ శ్రేయః క్షేమస్తథైవ చ |
శుభకృచ్ఛోభనః సౌమ్యః సత్యః సత్యపరాక్రమః || 18 ||
సత్యస్థః సత్యసంకల్పః సత్యవిత్ సత్యదస్తథా |
ధర్మో ధర్మీ చ కర్మీ చ సర్వకర్మవివర్జితః || 19 ||
కర్మకర్తా చ కర్మైవ క్రియా కార్యం తథైవ చ |
శ్రీపతిర్నృపతిః శ్రీమాన్ సర్వస్య పతిరూర్జితః || 20 ||
సదేవానాం పతిశ్చైవ వృష్ణీనాం పతిరీడితః |
పతిర్హిరణ్యగర్భస్య త్రిపురాంతపతిస్తథా || 21 ||
పశూనాం చ పతిః ప్రాయో వసూనాం పతిరేవ చ |
పతిరాఖండలస్యైవ వరుణస్య పతిస్తథా || 22 ||
వనస్పతీనాం చ పతిరనిలస్య పతిస్తథా |
అనలస్య పతిశ్చైవ యమస్య పతిరేవ చ || 23 ||
కుబేరస్య పతిశ్చైవ నక్షత్రాణాం పతిస్తథా |
ఓషధీనాం పతిశ్చైవ వృక్షాణాం చ పతిస్తథా || 24 ||
నాగానాం పతిరర్కస్య దక్షస్య పతిరేవ చ |
సుహృదాం చ పతిశ్చైవ నృపాణాం చ పతిస్తథా || 25 ||
గంధర్వాణాం పతిశ్చైవ అసూనాం పతిరుత్తమః |
పర్వతానాం పతిశ్చైవ నిమ్నగానాం పతిస్తథా || 26 ||
సురాణాం చ పతిః శ్రేష్ఠః కపిలస్య పతిస్తథా |
లతానాం చ పతిశ్చైవ వీరుధాం చ పతిస్తథా || 27 ||
మునీనాం చ పతిశ్చైవ సూర్యస్య పతిరుత్తమః |
పతిశ్చంద్రమసః శ్రేష్ఠః శుక్రస్య పతిరేవ చ || 28 ||
గ్రహాణాం చ పతిశ్చైవ రాక్షసానాం పతిస్తథా |
కిన్నరాణాం పతిశ్చైవ ద్విజానాం పతిరుత్తమః || 29 ||
సరితాం చ పతిశ్చైవ సముద్రాణాం పతిస్తథా |
సరసాం చ పతిశ్చైవ భూతానాం చ పతిస్తథా || 30 ||
వేతాలానాం పతిశ్చైవ కూష్మాండానాం పతిస్తథా |
పక్షిణాం చ పతిః శ్రేష్ఠః పశూనాం పతిరేవ చ || 31 ||
మహాత్మా మంగళో మేయో మందరో మందరేశ్వరః |
మేరుర్మాతా ప్రమాణం చ మాధవో మలవర్జితః || 32 ||
మాలాధరో మహాదేవో మహాదేవేన పూజితః |
మహాశాంతో మహాభాగో మధుసూదన ఏవ చ || 33 ||
మహావీర్యో మహాప్రాణో మార్కండేయర్షివందితః |
మాయాత్మా మాయయా బద్ధో మాయయా తు వివర్జితః || 34 ||
మునిస్తుతో మునిర్మైత్రో మహానాసో మహాహనుః |
మహాబాహుర్మహాదాంతో మరణేన వివర్జితః || 35 ||
మహావక్త్రో మహాత్మా చ మహాకాయో మహోదరః |
మహాపాదో మహాగ్రీవో మహామానీ మహామనాః || 36 ||
మహాగతిర్మహాకీర్తిర్మహారూపో మహాసురః |
మధుశ్చ మాధవశ్చైవ మహాదేవో మహేశ్వరః || 37 ||
మఖేజ్యో మఖరూపీ చ మాననీయో మఖేశ్వరః |
మహావాతో మహాభాగో మహేశోఽతీతమానుషః || 38 ||
మానవశ్చ మనుశ్చైవ మానవానాం ప్రియంకరః |
మృగశ్చ మృగపూజ్యశ్చ మృగాణాం చ పతిస్తథా || 39 ||
బుధస్య చ పతిశ్చైవ పతిశ్చైవ బృహస్పతేః |
పతిః శనైశ్చరస్యైవ రాహోః కేతోః పతిస్తథా || 40 ||
లక్ష్మణో లక్షణశ్చైవ లంబోష్ఠో లలితస్తథా |
నానాలంకారసంయుక్తో నానాచందనచర్చితః || 41 ||
నానారసోజ్జ్వలద్వక్త్రో నానాపుష్పోపశోభితః |
రామో రమాపతిశ్చైవ సభార్యః పరమేశ్వరః || 42 ||
రత్నదో రత్నహర్తా చ రూపీ రూపవివర్జితః |
మహారూపోగ్రరూపశ్చ సౌమ్యరూపస్తథైవ చ || 43 ||
నీలమేఘనిభః శుద్ధః కాలమేఘనిభస్తథా |
ధూమవర్ణః పీతవర్ణో నానారూపో హ్యవర్ణకః || 44 ||
విరూపో రూపదశ్చైవ శుక్లవర్ణస్తథైవ చ |
సర్వవర్ణో మహాయోగీ యజ్ఞో యజ్ఞకృదేవ చ || 45 ||
సువర్ణవర్ణవాంశ్చైవ సువర్ణాఖ్యస్తథైవ చ |
సువర్ణావయవశ్చైవ సువర్ణః స్వర్ణమేఖలః || 46 ||
సువర్ణస్య ప్రదాతా చ సువర్ణేశస్తథైవ చ |
సువర్ణస్య ప్రియశ్చైవ సువర్ణాఢ్యస్తథైవ చ || 47 ||
సుపర్ణీ చ మహాపర్ణీ సుపర్ణస్య చ కారణం |
వైనతేయస్తథాదిత్య ఆదిరాదికరః శివః || 48 ||
కారణం మహతశ్చైవ ప్రధానస్య చ కారణం |
బుద్ధీనాం కారణం చైవ కారణం మనసస్తథా || 49 ||
కారణం చేతసశ్చైవ అహంకారస్య కారణం |
భూతానాం కారణం తద్వత్కారణం చ విభావసోః || 50 ||
ఆకాశకారణం తద్వత్పృథివ్యాః కారణం పరం |
అండస్య కారణం చైవ ప్రకృతేః కారణం తథా || 51 ||
దేహస్య కారణం చైవ చక్షుషశ్చైవ కారణం |
శ్రోత్రస్య కారణం తద్వత్కారణం చ త్వచస్తథా || 52 ||
జిహ్వాయాః కారణం చైవ ప్రాణస్యైవ చ కారణం |
హస్తయోః కారణం తద్వత్పాదయోః కారణం తథా || 53 ||
వాచశ్చ కారణం తద్వత్పాయోశ్చైవ తు కారణం |
ఇంద్రస్య కారణం చైవ కుబేరస్య చ కారణం || 54 ||
యమస్య కారణం చైవ ఈశానస్య చ కారణం |
యక్షాణాం కారణం చైవ రక్షసాం కారణం పరం || 55 ||
నృపాణాం కారణం శ్రేష్ఠం ధర్మస్యైవ తు కారణం |
జంతూనాం కారణం చైవ వసూనాం కారణం పరం || 56 ||
మనూనాం కారణం చైవ పక్షిణాం కారణం పరం |
మునీనాం కారణం శ్రేష్ఠ యోగినాం కారణం పరం || 57 ||
సిద్ధానాం కారణం చైవ యక్షాణాం కారణం పరం |
కారణం కిన్నరాణాం చ గంధర్వాణాం చ కారణం || 58 ||
నదానాం కారణం చైవ నదీనాం కారణం పరం |
కారణం చ సముద్రాణాం వృక్షాణాం కారణం తథా || 59 ||
కారణం వీరుధాం చైవ లోకానాం కారణం తథా |
పాతాల కారణం చైవ దేవానాం కారణం తథా || 60 ||
సర్పాణాం కారణం చైవ శ్రేయసాం కారణం తథా |
పశూనాం కారణం చైవ సర్వేషాం కారణం తథా || 61 ||
దేహాత్మా చేంద్రియాత్మా చ ఆత్మా బుద్ధేస్తథైవ చ |
మనసశ్చ తథైవాత్మా చాత్మాహంకారచేతసః || 62 ||
జాగ్రతః స్వపతశ్చాత్మా మహదాత్మా పరస్తథా |
ప్రధానస్య పరాత్మా చ ఆకాశాత్మా హ్యపాం తథా || 63 ||
పృథివ్యాః పరమాత్మా చ రసస్యాత్మా తథైవ చ |
గంధస్య పరమాత్మా చ రూపస్యాత్మా పరస్తథా || 64 ||
శబ్దాత్మా చైవ వాగాత్మా స్పర్శాత్మా పురుషస్తథా |
శ్రోత్రాత్మా చ త్వగాత్మా చ జిహ్వాత్మా పరమస్తథా || 65 ||
ఘ్రాణాత్మా చైవ హస్తాత్మా పాదాత్మా పరమస్తథా |
ఉపస్థస్య తథైవాత్మా పాయ్వాత్మా పరమస్తథా || 66 ||
ఇంద్రాత్మా చైవ బ్రహ్మాత్మా రుద్రాత్మా చ మనోస్తథా |
దక్షప్రజాపతేరాత్మా సత్యాత్మా పరమస్తథా || 67 ||
ఈశాత్మా పరమాత్మా చ రౌద్రాత్మా మోక్షవిద్యతిః |
యత్నవాంశ్చ తథా యత్నశ్చర్మీ ఖడ్గీ మురాంతకః || 68 ||
హ్రీప్రవర్తనశీలశ్చ యతీనాం చ హితే రతః |
యతిరూపీ చ యోగీ చ యోగిధ్యేయో హరిః శితిః || 69 ||
సంవిన్మేధా చ కాలశ్చ ఊష్మా వర్షా మతిస్తథా |
సంవత్సరో మోక్షకరో మోహప్రధ్వంసకస్తథా || 70 ||
మోహకర్తా చ దుష్టానాం మాండవ్యో వడవాముఖః |
సంవర్తః కాలకర్తా చ గౌతమో భృగురంగిరాః || 71 ||
అత్రిర్వసిష్ఠః పులహః పులస్త్యః కుత్స ఏవ చ |
యాజ్ఞవల్క్యో దేవలశ్చ వ్యాసశ్చైవ పరాశరః || 72 ||
శర్మదశ్చైవ గాంగేయో హృషీకేశో బృహచ్ఛ్రవాః |
కేశవః క్లేశహంతా చ సుకర్ణః కర్ణవర్జితః || 73 ||
నారాయణో మహాభాగః ప్రాణస్య పతిరేవ చ |
అపానస్య పతిశ్చైవ వ్యానస్య పతిరేవ చ || 74 ||
ఉదానస్య పతిః శ్రేష్ఠః సమానస్య పతిస్తథా |
శబ్దస్య చ పతిః శ్రేష్ఠః స్పర్శస్య పతిరేవ చ || 75 ||
రూపాణాం చ పతిశ్చాద్యః ఖడ్గపాణిర్హలాయుధః |
చక్రపాణిః కుండలీ చ శ్రీవత్సాంకస్తథైవ చ || 76 ||
ప్రకృతిః కౌస్తుభగ్రీవః పీతాంబరధరస్తథా |
సుముఖో దుర్ముఖశ్చైవ ముఖేన తు వివర్జితః || 77 ||
అనంతోఽనంతరూపశ్చ సునఖః సురమందరః |
సుకపోలో విభుర్జిష్ణుర్భ్రాజిష్ణుశ్చేషుధీస్తథా || 78 ||
హిరణ్యకశిపోర్హంతా హిరణ్యాక్షవిమర్దకః |
నిహంతా పూతనాయాశ్చ భాస్కరాంతవినాశనః || 79 ||
కేశినో దలనశ్చైవ ముష్టికస్య విమర్దకః |
కంసదానవభేత్తా చ చాణూరస్య ప్రమర్దకః || 80 ||
అరిష్టస్య నిహంతా చ అక్రూరప్రియ ఏవ చ |
అక్రూరః క్రూరరూపశ్చ అక్రూరప్రియవందితః || 81 ||
భగహా భగవాన్ భానుస్తథా భాగవతః స్వయం |
ఉద్ధవశ్చోద్ధవస్యేశో హ్యుద్ధవేన విచింతితః || 82 ||
చక్రధృక్ చంచలశ్చైవ చలాచలవివర్జితః |
అహంకారోపమశ్చిత్తం గగనం పృథివీ జలం || 83 ||
వాయుశ్చక్షుస్తథా శ్రోత్రం జిహ్వా చ ఘ్రాణమేవ చ |
వాక్పాణిపాదజవనః పాయూపస్థస్తథైవ చ || 84 ||
శంకరశ్చైవ సర్వశ్చ క్షాంతిదః క్షాంతికృన్నరః |
భక్తప్రియస్తథా భర్తా భక్తిమాన్ భక్తివర్ధనః || 85 ||
భక్తస్తుతో భక్తపరః కీర్తిదః కీర్తివర్ధనః |
కీర్తిర్దీప్తిః క్షమాకాంతిర్భక్తశ్చైవ దయా పరా || 86 ||
దానం దాతా చ కర్తా చ దేవదేవప్రియః శుచిః |
శుచిమాన్ సుఖదో మోక్షః కామశ్చార్థః సహస్రపాత్ || 87 ||
సహస్రశీర్షా వైద్యశ్చ మోక్షద్వారం తథైవ చ |
ప్రజాద్వారం సహస్రాక్షః సహస్రకర ఏవ చ || 88 ||
శుక్రశ్చ సుకిరీటీ చ సుగ్రీవః కౌస్తుభస్తథా |
ప్రద్యుమ్నశ్చానిరుద్ధశ్చ హయగ్రీవశ్చ సూకరః || 89 ||
మత్స్యః పరశురామశ్చ ప్రహ్లాదో బలిరేవ చ |
శరణ్యశ్చైవ నిత్యశ్చ బుద్ధో ముక్తః శరీరభృత్ || 90 ||
ఖరదూషణహంతా చ రావణస్య ప్రమర్దనః |
సీతాపతిశ్చ వర్ధిష్ణుర్భరతశ్చ తథైవ చ || 91 ||
కుంభేంద్రజిన్నిహంతా చ కుంభకర్ణప్రమర్దనః |
నరాంతకాంతకశ్చైవ దేవాంతకవినాశనః || 92 ||
దుష్టాసురనిహంతా చ శంబరారిస్తథైవ చ |
నరకస్య నిహంతా చ త్రిశీర్షస్య వినాశనః || 93 ||
యమలార్జునభేత్తా చ తపోహితకరస్తథా |
వాదిత్రం చైవ వాద్యం చ బుద్ధశ్చైవ వరప్రదః || 94 ||
సారః సారప్రియః సౌరః కాలహంతృనికృంతనః |
అగస్త్యో దేవలశ్చైవ నారదో నారదప్రియః || 95 ||
ప్రాణోఽపానస్తథా వ్యానో రజః సత్త్వం తమః శరత్ |
ఉదానశ్చ సమానశ్చ భేషజం చ భిషక్ తథా || 96 ||
కూటస్థః స్వచ్ఛరూపశ్చ సర్వదేహవివర్జితః |
చక్షురింద్రియహీనశ్చ వాగింద్రియవివర్జితః || 97 ||
హస్తేంద్రియవిహీనశ్చ పాదాభ్యాం చ వివర్జితః |
పాయూపస్థవిహీనశ్చ మరుతాపవివర్జితః || 98 || [మహాతాప]
ప్రబోధేన విహీనశ్చ బుద్ధ్యా చైవ వివర్జితః |
చేతసా విగతశ్చైవ ప్రాణేన చ వివర్జితః || 99 ||
అపానేన విహీనశ్చ వ్యానేన చ వివర్జితః |
ఉదానేన విహీనశ్చ సమానేన వివర్జితః || 100 ||
ఆకాశేన విహీనశ్చ వాయునా పరివర్జితః |
అగ్నినా చ విహీనశ్చ ఉదకేన వివర్జితః || 101 ||
పృథివ్యా చ విహీనశ్చ శబ్దేన చ వివర్జితః |
స్పర్శేన చ విహీనశ్చ సర్వరూపవివర్జితః || 102 ||
రాగేణ విగతశ్చైవ అఘేన పరివర్జితః |
శోకేన రహితశ్చైవ వచసా పరివర్జితః || 103 ||
రజోవివర్జితశ్చైవ వికారైః షడ్భిరేవ చ |
కామేన వర్జితశ్చైవ క్రోధేన పరివర్జితః || 104 ||
లోభేన విగతశ్చైవ దంభేన చ వివర్జితః |
సూక్ష్మశ్చైవ సుసూక్ష్మశ్చ స్థూలాత్స్థూలతరస్తథా || 105 ||
విశారదో బలాధ్యక్షః సర్వస్య క్షోభకస్తథా |
ప్రకృతేః క్షోభకశ్చైవ మహతః క్షోభకస్తథా || 106 ||
భూతానాం క్షోభకశ్చైవ బుద్ధేశ్చ క్షోభకస్తథా |
ఇంద్రియాణాం క్షోభకశ్చ విషయక్షోభకస్తథా || 107 ||
బ్రహ్మణః క్షోభకశ్చైవ రుద్రస్య క్షోభకస్తథా |
అగమ్యశ్చక్షురాదేశ్చ శ్రోత్రాగమ్యస్తథైవ చ || 108 ||
త్వచా న గమ్యః కూర్మశ్చ జిహ్వాఽగ్రాహ్యస్తథైవ చ |
ఘ్రాణేంద్రియాగమ్య ఏవ వాచాఽగ్రాహ్యస్తథైవ చ || 109 ||
అగమ్యశ్చైవ పాణిభ్యాం పదాగమ్యస్తథైవ చ |
అగ్రాహ్యో మనసశ్చైవ బుద్ధ్యాఽగ్రాహ్యో హరిస్తథా || 110 ||
అహం బుద్ధ్యా తథాఽగ్రాహ్యశ్చేతసాఽగ్రాహ్య ఏవ చ |
శంఖపాణిశ్చావ్యయశ్చ గదాపాణిస్తథైవ చ || 111 ||
శార్ఙ్గపాణిశ్చ కృష్ణశ్చ జ్ఞానమూర్తిః పరంతపః |
తపస్వీ జ్ఞానగమ్యో హి జ్ఞానీ జ్ఞానవిదేవ చ || 112 ||
జ్ఞేయశ్చ జ్ఞేయహీనశ్చ జ్ఞప్తిశ్చైతన్యరూపకః |
భావో భావ్యో భవకరో భావనో భవనాశనః || 113 ||
గోవిందో గోపతిర్గోపః సర్వగోపీసుఖప్రదః |
గోపాలో గోగతిశ్చైవ గోమతిర్గోధరస్తథా || 114 ||
ఉపేంద్రశ్చ నృసింహశ్చ శౌరిశ్చైవ జనార్దనః |
ఆరణేయో బృహద్భానుర్బృహద్దీప్తిస్తథైవ చ || 115 ||
దామోదరస్త్రికాలశ్చ కాలజ్ఞః కాలవర్జితః |
త్రిసంధ్యో ద్వాపరం త్రేతా ప్రజాద్వారం త్రివిక్రమః || 116 ||
విక్రమో దండహస్తశ్చ హ్యేకదండీ త్రిదండధృక్ |
సామభేదస్తథోపాయః సామరూపీ చ సామగః || 117 ||
సామవేదో హ్యథర్వశ్చ సుకృతః సుతరూపణః |
అథర్వవేదవిచ్చైవ హ్యథర్వాచార్య ఏవ చ || 118 ||
ఋగ్రూపీ చైవ ఋగ్వేద ఋగ్వేదేషు ప్రతిష్ఠితః |
యజుర్వేత్తా యజుర్వేదో యజుర్వేదవిదేకపాత్ || 119 ||
బహుపాచ్చ సుపాచ్చైవ తథైవ చ సహస్రపాత్ |
చతుష్పాచ్చ ద్విపాచ్చైవ స్మృతిర్న్యాయో యమో బలీ || 120 ||
సన్న్యాసీ చైవ సన్న్యాసశ్చతురాశ్రమ ఏవ చ |
బ్రహ్మచారీ గృహస్థశ్చ వానప్రస్థశ్చ భిక్షుకః || 121 ||
బ్రాహ్మణః క్షత్రియో వైశ్యః శూద్రో వర్ణస్తథైవ చ |
శీలదః శీలసంపన్నో దుఃశీలపరివర్జితః || 122 ||
మోక్షోఽధ్యాత్మసమావిష్టః స్తుతిః స్తోతా చ పూజకః |
పూజ్యో వాక్కరణం చైవ వాచ్యం చైవ తు వాచకః || 123 ||
వేత్తా వ్యాకరణం చైవ వాక్యం చైవ చ వాక్యవిత్ |
వాక్యగమ్యస్తీర్థవాసీ తీర్థస్తీర్థీ చ తీర్థవిత్ || 124 ||
తీర్థాదిభూతః సాంఖ్యశ్చ నిరుక్తం త్వధిదైవతం |
ప్రణవః ప్రణవేశశ్చ ప్రణవేన ప్రవందితః || 125 ||
ప్రణవేన చ లక్ష్యో వై గాయత్రీ చ గదాధరః |
శాలగ్రామనివాసీ చ శాలగ్రామస్తథైవ చ || 126 ||
జలశాయీ యోగశాయీ శేషశాయీ కుశేశయః |
మహీభర్తా చ కార్యం చ కారణం పృథివీధరః || 127 ||
ప్రజాపతిః శాశ్వతశ్చ కామ్యః కామయితా విరాట్ |
సమ్రాట్ పూషా తథా స్వర్గో రథస్థః సారథిర్బలం || 128 ||
ధనీ ధనప్రదో ధన్యో యాదవానాం హితే రతః |
అర్జునస్య ప్రియశ్చైవ హ్యర్జునో భీమ ఏవ చ || 129 ||
పరాక్రమో దుర్విషహః సర్వశాస్త్రవిశారదః |
సారస్వతో మహాభీష్మః పారిజాతహరస్తథా || 130 ||
అమృతస్య ప్రదాతా చ క్షీరోదః క్షీరమేవ చ |
ఇంద్రాత్మజస్తస్య గోప్తా గోవర్ధనధరస్తథా || 131 ||
కంసస్య నాశనస్తద్వద్ధస్తిపో హస్తినాశనః |
శిపివిష్టః ప్రసన్నశ్చ సర్వలోకార్తినాశనః || 132 ||
ముద్రో ముద్రాకరశ్చైవ సర్వముద్రావివర్జితః |
దేహీ దేహస్థితశ్చైవ దేహస్య చ నియామకః || 133 ||
శ్రోతా శ్రోత్రనియంతా చ శ్రోతవ్యః శ్రవణం తథా |
త్వక్-స్థితశ్చ స్పర్శయిత్వా స్పృశ్యం చ స్పర్శనం తథా || 134 ||
రూపద్రష్టా చ చక్షుఃస్థో నియంతా చక్షుషస్తథా |
దృశ్యం చైవ తు జిహ్వాస్థో రసజ్ఞశ్చ నియామకః || 135 ||
ఘ్రాణస్థో ఘ్రాణకృద్ఘ్రాతా ఘ్రాణేంద్రియనియామకః |
వాక్-స్థో వక్తా చ వక్తవ్యో వచనం వాఙ్నియామకః || 136 ||
ప్రాణిస్థః శిల్పకృచ్ఛిల్పో హస్తయోశ్చ నియామకః |
పదవ్యశ్చైవ గంతా చ గంతవ్యం గమనం తథా || 137 ||
నియంతా పాదయోశ్చైవ పాద్యభాక్ చ విసర్గకృత్ |
విసర్గస్య నియంతా చ హ్యుపస్థస్థః సుఖం తథా || 138 ||
ఉపస్థస్య నియంతా చ తదానందకరశ్చ హ |
శత్రుఘ్నః కార్తవీర్యశ్చ దత్తాత్రేయస్తథైవ చ || 139 ||
అలర్కస్య హితశ్చైవ కార్తవీర్యనికృంతనః |
కాలనేమిర్మహానేమిర్మేఘో మేఘపతిస్తథా || 140 ||
అన్నప్రదోఽన్నరూపీ చ హ్యన్నాదోఽన్నప్రవర్తకః |
ధూమకృద్ధూమరూపశ్చ దేవకీపుత్ర ఉత్తమః || 141 ||
దేవక్యానందనో నందో రోహిణ్యాః ప్రియ ఏవ చ |
వసుదేవప్రియశ్చైవ వసుదేవసుతస్తథా || 142 ||
దుందుభిర్హాసరూపశ్చ పుష్పహాసస్తథైవ చ |
అట్టహాసప్రియశ్చైవ సర్వాధ్యక్షః క్షరోఽక్షరః || 143 ||
అచ్యుతశ్చైవ సత్యేశః సత్యాయాశ్చ ప్రియో వరః |
రుక్మిణ్యాశ్చ పతిశ్చైవ రుక్మిణ్యావల్లభస్తథా || 144 ||
గోపీనాం వల్లభశ్చైవ పుణ్యశ్లోకశ్చ విశ్రుతః |
వృషాకపిర్యమో గుహ్యో ముకులశ్చ బుధస్తథా || 145 ||
రాహుః కేతుర్గ్రహో గ్రాహో గజేంద్రముఖమేలకః |
గ్రాహస్య వినిహంతా చ గ్రామణీ రక్షకస్తథా || 146 ||
కిన్నరశ్చైవ సిద్ధశ్చ ఛందః స్వచ్ఛంద ఏవ చ |
విశ్వరూపో విశాలాక్షో దైత్యసూదన ఏవ చ || 147 ||
అనంతరూపో భూతస్థో దేవదానవసంస్థితః |
సుషుప్తిస్థః సుషుప్తిశ్చ స్థానం స్థానాంత ఏవ చ || 148 ||
జగత్స్థశ్చైవ జాగర్తా స్థానం జాగరితం తథా |
స్వప్నస్థః స్వప్నవిత్స్వప్నస్థానం స్వప్నస్తథైవ చ || 149 ||
జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్తేశ్చ విహీనో వై చతుర్థకః |
విజ్ఞానం వేద్యరూపం చ జీవో జీవయితా తథా || 150 ||
భువనాధిపతిశ్చైవ భువనానాం నియామకః |
పాతాలవాసీ పాతాలం సర్వజ్వరవినాశనః || 151 ||
పరమానందరూపీ చ ధర్మాణాం చ ప్రవర్తకః |
సులభో దుర్లభశ్చైవ ప్రాణాయామపరస్తథా || 152 ||
ప్రత్యాహారో ధారకశ్చ ప్రత్యాహారకరస్తథా |
ప్రభా కాంతిస్తథా హ్యర్చిః శుద్ధస్ఫటికసన్నిభః || 153 ||
అగ్రాహశ్చైవ గౌరశ్చ సర్వః శుచిరభిష్టుతః |
వషట్కారో వషడ్వౌషట్ స్వధా స్వాహా రతిస్తథా || 154 ||
పక్తా నందయితా భోక్తా బోద్ధా భావయితా తథా |
జ్ఞానాత్మా చైవ దేహాత్మా భూమా సర్వేశ్వరేశ్వరః || 155 ||
నదీ నందీ చ నందీశో భారతస్తరునాశనః |
చక్రపః శ్రీపతిశ్చైవ నృపాణాం చక్రవర్తినాం || 156 ||
ఈశశ్చ సర్వదేవానాం ద్వారకాసంస్థితస్తథా |
పుష్కరః పుష్కరాధ్యక్షః పుష్కరద్వీప ఏవ చ || 157 ||
భరతో జనకో జన్యః సర్వాకారవివర్జితః |
నిరాకారో నిర్నిమిత్తో నిరాతంకో నిరాశ్రయః || 158 ||
ఇతి నామసహస్రం తే వృషభధ్వజ కీర్తితం |
దేవస్య విష్ణోరీశస్య సర్వపాపవినాశనం || 159 ||
పఠన్ ద్విజశ్చ విష్ణుత్వం క్షత్రియో జయమాప్నుయాత్ |
వైశ్యో ధనం సుఖం శూద్రో విష్ణుభక్తిసమన్వితః || 160 ||
ఇతి శ్రీగారుడే మహాపురాణే ఆచారకాండే శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం నామ పంచదశోఽధ్యాయః ||
అర్థం
విష్ణువు యొక్క సహస్ర నామాలు అంటే కేవలం దేవుని పేర్ల జాబితా మాత్రమే కాదు. ఇది ఒక విశ్వతత్వ దర్శనం, ఒక భక్తి మార్గం, ఒక ఆధ్యాత్మిక శాస్త్రం, మరియు ఒక అంతర్ముఖ సాధన. గరుడ పురాణం లో చెప్పబడిన ఈ సహస్రనామం మనిషిలోని అజ్ఞానం, పాపం, భయం, దుఃఖం, కర్మ — ఇవన్నీ తొలగించి, భక్తుడిని పరబ్రహ్మానందానికి నడిపించటమే లక్ష్యం. ప్రతి నామం దేవుని ఒక ప్రత్యేక శక్తిని, గుణాన్ని లేదా విశ్వరూపాన్ని తెలిపే ఒక దివ్యదీపం అని చెప్పాలి.
ఈ స్తోత్రం యొక్క కేంద్ర సందేశం — విష్ణువు పరమాత్మ. అతడు అనాది, అనంతుడు, నిత్యుడు, సర్వవ్యాపి, సర్వశక్తిమంతుడు. “పరేశ్వరుడు”, “పరమాత్మ”, “బ్రహ్మ” వంటి నామాలు ఆయన పరబ్రహ్మ స్వరూపాన్ని చెబుతాయి. “జగన్నాథుడు”, “భూతభృత్”, “సర్వగః” వంటి నామాలు ఆయన జగత్తును నిలబెట్టే శక్తులను సూచిస్తాయి.
దీని ద్వారా భక్తుడు గ్రహించేది —
దేవుడు దూరంగా ఉన్న శక్తి కాదు; మనలో, మన చుట్టూ, ప్రతి అణువులో ఏకకాలంలో ఉన్న సత్స్వరూపమే.
ఈ సహస్రనామం మనసు–శరీరం–ప్రపంచం అనే మూడు స్థాయిల మీద పనిచేస్తుంది.
⸻
1. అజ్ఞాన నాశనం — అంతర్గత శుద్ధి
అనేక నామాలు భక్తుడిలోని అజ్ఞానాన్ని తొలగించడానికి ఉద్దేశించినవి.
“పాపనాశనః”, “భయహరః”, “శోకనాశనః”, “సత్యసంకల్పః” వంటి నామాలు —
మనసులోని భయం, దుఃఖం, దురాశలు, ఆందోళనలు, అపనమ్మకాలు — వీటిని శాంతింపజేస్తాయి.
ఈ నామాల జపం చేసే భక్తుడి అంతరంగం నెమ్మదిగా ప్రశాంతమవుతుంది.
దేవుని గుణాలు మన హృదయంలో ప్రతిబింబిస్తూ, మనల్ని మనమే సరిచేసుకునేలా చేస్తాయి.
⸻
2. నైతిక–ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకం
విష్ణువు “ధర్మస్థాపకుడు”, “సత్యవంతుడు”, “కృపామూర్తి”, “కర్మఫల దాత” అని పిలవబడతాడు.
దీని అర్థం —
సహస్రనామం శ్రవణం వలన భక్తుడు లోపల నుంచే ధర్మపథంలో నడిచే సంకల్పం పొందుతాడు.
పాపం చేసినవాడు పశ్చాత్తాపం చెందుతాడు,
దారి తప్పినవాడు తిరిగి దేవుని దారిని ఎంచుకుంటాడు,
భక్తి లేని హృదయంలో కూడా మెల్లగా శ్రద్ధ, వినయం పెరుగుతాయి.
⸻
3. సృష్టి యొక్క పవిత్రత — విశ్వరూప దర్శనం
ఈ సహస్రనామంలోని అనేక నామాలు దేవుని ప్రకృతి, భూతాలు, దిక్కులు, లోకాలు, వృక్షాలు, నదులు, పర్వతాలు, దేవతలు — ఇవన్నీ రూపంలో చూపుతాయి.
ఉదాహరణకు:
• “పర్వతానాం పతిః”
• “సరితాం పతిః”
• “వృక్షాణాం పతిః”
• “నక్షత్రాణాం పతిః”
దీని ద్వారా భక్తుడు గ్రహిస్తాడు —
ప్రపంచంలో పవిత్రం కానిది ఏదీ లేదు. ప్రతిదీ విష్ణువు యొక్క ఆవిర్భావమే.
ఈ దర్శనం వలన మనలో ప్రకృతిపట్ల గౌరవం, ప్రేమ, సంరక్షణ భావం ఏర్పడుతుంది.
⸻
4. భక్తి–జ్ఞాన–కర్మ మార్గాల సమన్వయం
విష్ణు సహస్రనామం మూడు మార్గాలను ఒకటిగా చేస్తుంది:
భక్తి (దేవుని ప్రేమ)
సహస్రనామం పఠనం అనేది భగవంతుడితో హృదయ సంబంధం.
“భక్తపరః”, “భక్తివర్ధనః”, “శరణాగత రక్షకః” వంటి నామాలు భక్తునిలో దైవానుభూతిని పెంచుతాయి.
జ్ఞానం (దైవ స్వరూప దర్శనం)
ప్రతి నామం ఒక బ్రహ్మతత్త్వం.
దేవుని అనేక శక్తులు తెలుసుకోవడం ద్వారా భక్తుడు ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం పొందుతాడు.
కర్మ (ధర్మాచరణం)
దేవుని నామాలు ధర్మాన్ని గుర్తు చేస్తూ మన క్రియలను శోభనపథంలో నడిపిస్తాయి.
⸻
5. భయ–దుఃఖ–పాప నాశనం
గరుడపురాణంలో స్పష్టంగా చెప్పబడింది:
“విష్ణువు యొక్క నామాలు పఠించినవాడు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.”
ఇది అక్షరార్ధంలో మ్యాజిక్ కాదు. అంటే —
దేవుని నామాలు మన మనసును, సంకల్పాన్ని, ప్రవర్తనను మార్చుతాయి.
వాటి ప్రభావంతో మనం చెడు దారిని విడిచిపెట్టి, మంచి మార్గంలో నడవడం మొదలుపెడతాం.
అది పాపనాశనాన్నే కలిగి వస్తుంది.
⸻
6. పరమపదప్రాప్తి—మోక్ష మార్గం
చివరి శ్లోకాల్లో చెప్పినట్లుగా:
“ఈ నామాలను శ్రద్ధతో పఠించినవాడు విష్ణుని లోకాన్ని చేరుతాడు.”
దీని అర్థం —
మోక్షం అనేది ఒక బయటి లోకం మాత్రమే కాదు;
అది అంతర్ముఖమైన దుఃఖ రహిత స్థితి, విశ్రాంతి, పరిపూర్ణానందం.
సహస్రనామం ఆ స్థితికి నడిపించే మార్గం.
⸻
7. భక్త జీవితంలో సహస్రనామం యొక్క ఉపయోగం
– దైనందిన జపం
– శాంతి కోసం
– భయ నివారణకు
– పాపపరిమార్జనకు
– గృహశాంతి కోసం
– రోగాల సమయంలో
– పితృ శాంతి కార్యక్రమాలలో
– ప్రత్యేక పూజల్లో
ఈ నామాల ధ్వని, భావం, తత్త్వం మన గుండెని మృదువుగా చేసి, మనసును నిలబెట్టి, ఆత్మను ప్రకాశింపజేస్తాయి.
⸻
8. ప్రతి నామం ఒక జీవంతమైన శక్తి
“నామే దేవతా శక్తి” అనే వేద వాక్యం ఇక్కడ పూర్తిగా వర్తిస్తుంది.
ఒక్క నామం సైతం యోగ్యమైన హృదయంలో పడి దైవకృపను పిలుస్తుంది.
వేల నామాలు అంటే —
అనంతగుణసముద్రంలో భక్తుడు ఏదైనా ఒక దారిని ఎంచుకుని దేవుని చేరే అవకాశం.
⸻
సారాంశం
ఈ సహస్రనామం సంపూర్ణమైన తత్వబోధ.
ఇది —
• జ్ఞానం
• భక్తి
• ధర్మం
• విముక్తి
• శాంతి
• ఆనందం
— వీటన్నింటినీ ఒకే స్రవంతిలో కలిపే దివ్య గ్రంథం.
దీన్ని వినే వాడైనా, చదివే వాడైనా, అర్థం చేసుకునే వాడైనా —
ఆయన హృదయం విష్ణుమయమై, జీవితం దివ్యమవుతుంది.
Benefits:
- పాపక్షయం, దుఃఖాలు, భయాలు తొలగింపు
- విష్ణు అనుగ్రహం మరియు రక్షణ పొందుట
- జీవన యాత్రలో శాంతి, స్థిరత్వం, ధైర్యం వృద్ధి
- సంపద, సౌభాగ్యం, కుటుంబశ్రేయస్సు వృద్ధి
- మోక్షాసాధనా పథంలో సహాయం, పరమవిష్ణులోకి జీవనాంత్య ప్రేరణ
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం (గరుడపురాణే) ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు మరియు ఎలా పఠించాలి?
ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించవచ్చు?
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు పఠించాలి?
ఈ స్తోత్రం యొక్క మూలం లేదా ఉద్భవం ఏమిటి?
వ్యాఖ్యలు
వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి
వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...

