నమస్కారం

శ్

శ్రీ శ్యామలా నవరత్నమాలికా స్తోత్రం

సంపాదకత్వం: నవీకరణ
స్తోత్రం
0 వీక్షణలు

శ్రీ శ్యామలా నవరత్నమాలికా స్తోత్రం

ఓంకారపంజరశుకీం ఉపనిషదుద్యానకేలికలకంఠీం |
ఆగమవిపినమయూరీం ఆర్యామంతర్విభావయే గౌరీం || 1 ||

దయమానదీర్ఘనయనాం దేశికరూపేణ దర్శితాభ్యుదయాం |
వామకుచనిహితవీణాం వరదాం సంగీతమాతృకాం వందే || 2 ||

శ్యామతనుసౌకుమార్యాం సౌందర్యానందసంపదున్మేషాం |
తరుణిమకరుణాపూరాం మదజలకల్లోలలోచనాం వందే || 3 ||

నఖముఖముఖరితవీణానాదరసాస్వాదనవనవోల్లాసం |
ముఖమంబ మోదయతు మాం ముక్తాతాటంకముగ్ధహసితం తే || 4 ||

సరిగమపధనిరతాం తాం వీణాసంక్రాంతకాంతహస్తాం తాం |
శాంతాం మృదులస్వాంతాం కుచభరతాంతాం నమామి శివకాంతాం || 5 ||

అవటుతటఘటితచూలీతాడితతాలీపలాశతాటంకాం |
వీణావాదనవేలాకంపితశిరసం నమామి మాతంగీం || 6 ||

వీణారవానుషంగం వికచముఖాంభోజమాధురీభృంగం |
కరుణాపూరతరంగం కలయే మాతంగకన్యకాపాంగం || 7 ||

మణిభంగమేచకాంగీం మాతంగీం నౌమి సిద్ధమాతంగీం |
యౌవనవనసారంగీం సంగీతాంభోరుహానుభవభృంగీం || 8 ||

మేచకమాసేచనకం మిథ్యాదృష్టాంతమధ్యభాగం తే |
మాతస్తవ స్వరూపం మంగళసంగీతసౌరభం మన్యే || 9 ||

నవరత్నమాల్యమేతద్రచితం మాతంగకన్యకాభరణం |
యః పఠతి భక్తియుక్తః సః భవేద్వాగీశ్వరః సాక్షాత్ || 10 ||

ఇతి కాళిదాస కృత శ్రీ శ్యామలా నవరత్నమాలికా స్తోత్రం |

అర్థం

1.    ఓంకార స్వరూపిణి, ఉపనిషత్తుల తోటలో కూయు శుక్కమువంటి వాణి కలిగిన దేవీ గౌరీ! ఆగమ శాస్త్రాల వనం లో నృత్యమాడే మయూరిలా నీవు ప్రకాశిస్తావు.
    2.    దయతో నిండిన పెద్ద నయనాలు కలిగిన దేవీ! గురుస్వరూపంలో ప్రదర్శితమైన నీ కరుణతో, వామకుచంపై వీణను ధరించిన వరదాయిని, సంగీతమాతను నమస్కరిస్తున్నాను.
    3.    నల్లని మృదువైన తేజస్సుతో, యౌవనసౌందర్యముతో నిండిన, కరుణాకలశమైన, మత్తుని స్రవించే చూపులతో ఉన్న ఆ తల్లి శ్యామలాదేవిని వందిస్తున్నాను.
    4.    నీ వేళ్లస్పర్శతో మధురమైన వీణానాదం వినిపిస్తూ, మోక్షప్రదమైన నీ నవ్వు మా మనసుకు ఆనందాన్ని అందించుగాక.
    5.    సరిగమపధనిరతురాలైన, వీణను ముద్దుగా పట్టుకున్న, శాంతస్వభావం గల, మృదుస్వభావిని అయిన, శివకాంతను నమస్కరిస్తున్నాను.
    6.    తాడిత తాళీపత్రపు కుండలాలు ధరించిన, వీణవాదనంలో శిరస్సు కంపించుచున్న మాతంగీదేవిని నమస్కరిస్తున్నాను.
    7.    వీణనాదమధుర్యంలో మత్తుగా మునిగిపోయిన, వికసిత ముఖపద్మముతో, కరుణా తరంగాలతో నిండిన మాతంగకన్యకను ధ్యానిస్తున్నాను.
    8.    మణిమయంగా మెరుస్తున్న అంగంతో, సంగీతసముద్రంలో భృంగిలా తేలియాడే, యౌవనసుగంధముతో నిండిన మాతంగీదేవిని నమస్కరిస్తున్నాను.
    9.    మేచక సుగంధం వంటి నీ తేజస్సు మధ్యలో మిథ్యాదృష్టి వంటి మాయామహిమ ఉంటుంది; మంగళమైన సంగీతసౌరభమే నీ స్వరూపమని నేను నమ్ముతున్నాను.
    10.    ఈ నవరత్నమాలికను భక్తితో పఠించినవాడు వాగీశ్వరుడైన బ్రహ్మస్వరూపుడవుతాడు.

సారాంశం:
ఈ స్తోత్రం దేవీ శ్యామలాదేవిని (మాతంగీ లేదా వాగ్దేవత రూపమైన త్రిపురసుందరీ) ప్రశంసించే భక్తిమయ గీతం. ఆమెను వీణాధారిణి, సంగీతమూర్తి, కరుణామయి, వాక్ప్రదాతగా గానమాధుర్యంలో వర్ణిస్తారు. కాళిదాస కృతమైన ఈ నవరత్నమాలిక భక్తుని హృదయంలో సంగీతం, జ్ఞానం, సౌందర్యం, కరుణ, వాక్ప్రభావం పుట్టిస్తుంది. ఈ స్తోత్రాన్ని భక్తితో పఠిస్తే వాక్పటుత్వం, జ్ఞానం, కళాశక్తి, సాహిత్యప్రతిభ లభిస్తాయి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

శ్యామలా నవరత్నమాలికా స్తోత్రం ఎవరు రచించారు?
స్తోత్రం చివరి పంక్తి దీన్ని కాళిదాస కృతంగా పేర్కొంటుంది. ఇదే దేవిని స్తుతించే శ్యామలా దండకం కూడా కాళిదాసు పేరుతోనే ప్రచారంలో ఉంది.
శ్యామలా నవరత్నమాలికలో తొమ్మిది శ్లోకాలా, పది శ్లోకాలా?
స్తోత్రంలో మొత్తం పది శ్లోకాలు ఉన్నాయి. మొదటి తొమ్మిది శ్లోకాలు దేవిని వర్ణించే తొమ్మిది రత్నాలు; పదవ శ్లోకం ఈ నవరత్నమాలను భక్తితో చదివినవాడు సాక్షాత్తు వాగీశ్వరుడు అవుతాడని చెప్పే ఫలశ్రుతి.
శ్యామలా నవరత్నమాలిక మొదటి శ్లోకంలో దేవిని ఏ పక్షులతో పోల్చారు?
ఓంకారమనే పంజరంలోని చిలుకగా, ఉపనిషత్తుల తోటలో విహరించే కోయిలగా, ఆగమాల అడవిలోని నెమలిగా దేవిని మొదటి శ్లోకం వర్ణిస్తుంది. ఓంకారం, ఉపనిషత్తులు, ఆగమాలు అన్నీ ఆమె నివాసాలే అని కవి ఈ ఉపమానాలతో చెబుతున్నాడు.
శ్యామలా నవరత్నమాలికలో వీణ ప్రస్తావన ఎక్కడెక్కడ వస్తుంది?
రెండవ శ్లోకంలో ఎడమ వైపు వీణను ఆనించుకున్న సంగీతమాతృకగా, నాలుగవ శ్లోకంలో గోళ్లతో మీటిన వీణానాదంతో, ఐదవ శ్లోకంలో సరిగమపధని స్వరాల్లో నిమగ్నమైనదిగా ఆమె కనిపిస్తుంది. ఆరు, ఏడు శ్లోకాల్లో వీణ వాయిస్తూ తల ఊపే మాతంగిగా వర్ణన కొనసాగుతుంది.
శ్యామలా నవరత్నమాలికను ఏ సందర్భాల్లో పఠిస్తారు?
మాఘ మాసంలో వచ్చే శ్యామలా నవరాత్రుల్లో, సంగీత సాధన మొదలుపెట్టే ముందు దీన్ని చదవడం ఆనవాయితీ. పది శ్లోకాలే కావడం వల్ల ఐదు నిమిషాల్లోపే పూర్తవుతుంది.

వ్యాఖ్యలు

వ్యాఖ్య రాయడానికి లాగిన్ అవ్వండి

వ్యాఖ్యలు లోడ్ అవుతున్నాయి...