వినాయక చతుర్థి 2026

హిందువులు జరుపుకునే అతి పవిత్రమైన పండుగలలో వినాయక చవితి ఒకటి. భాద్రపద మాసంలో చవితి తిథి నాడు గణపతి జన్మించినట్లు పురాణాలు చెబుతాయి. ఈ పండుగ గణేశ్ నవరాత్రులతో ప్రారంభమై అనంత చతుర్దశి నాడు నిమజ్జనంతో ముగుస్తుంది. తొమ్మిది రోజుల పాటు గణపతిని భక్తి, ఆనందాలతో ఆరాధించి పదవ రోజు నిమజ్జనం చేస్తారు.

వినాయకుడి జన్మకథ

ఒకసారి పార్వతీ దేవి స్నానం చేస్తుండగా, తన శరీరంలోని మలినాలతో ఒక బాలుడిని సృష్టించి ప్రాణం పోశారు. ఆ బాలుడిని గదికి కాపలాగా ఉంచి ఎవరినీ లోపలికి రానీయవద్దని ఆదేశించారు. ఆ సమయంలో శివుడు వచ్చి లోపలికి వెళ్లబోయాడు, బాలుడు అడ్డుకున్నాడు. శివుడు కోపంతో బాలుడి తలను నరికి వేశాడు. పార్వతీ దేవి దుఃఖంతో విలపించగా, శివుడు ఏనుగు తలని తెప్పించి బాలుడి శరీరానికి జోడించి తిరిగి ప్రాణం పోశాడు. అప్పటి నుండి ఆ బాలుడు “గణేశుడు” లేదా “వినాయకుడు” అయ్యాడు.

వినాయక చవితి పూజా విధానం

ఇంట్లో పూజ:

1. పూజకు ముందు ఇల్లు, పూజా మందిరం శుభ్రం చేయాలి.
2. గణపతిని పీఠంపై ప్రతిష్టించి పూలతో అలంకరించాలి.
3. 21 రకాల పత్రాలతో పూజ చేయడం శ్రేయస్కరం.
4. నైవేద్యంగా ఉండ్రాళ్లు, మోదకాలు, లడ్డు, పానకం సమర్పించాలి.

5. గణేశ మంత్రం —

   ఓం గం గణపతయే నమః

   — 108 సార్లు జపించడం శుభం.

6. హారతి ఇచ్చి ప్రసాదం పంచుకోవాలి.

బహిరంగ పూజ:

రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పెద్ద గణేశ విగ్రహాలు ప్రతిష్టించి భజనలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలతో ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. మహారాష్ట్ర, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో ఈ సంప్రదాయం విస్తృతంగా ఉంటుంది.

వినాయకుని విగ్రహం ఎంచుకోవడం

గణపతిని ప్రతిష్టించేటప్పుడు తొండం కుడివైపు ఉన్న విగ్రహం శుభప్రదం. ఎలుక వాహనంపై కూర్చున్న రూపం ఆరాధనకు ఉత్తమం.

నిలబడి ఉన్న లేదా నాట్యం చేస్తున్న విగ్రహాలను ఇంట్లో ప్రతిష్టించరాదు. విగ్రహం పగిలినదైతే వినాయక చవితికి ఉపయోగించకూడదు.

పర్యావరణ రక్షణ దృష్ట్యా మట్టితో చేసిన విగ్రహాలు ఉత్తమం.

వినాయక చవితి శ్లోకం

వక్రతుండ మహాకాయ సూర్యకోటిసమప్రభ।

నిర్విఘ్నం కురుమే దేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా॥

ఈ శ్లోకాన్ని జపించడం వలన గణేశుడు అన్ని విఘ్నాలను తొలగిస్తాడని విశ్వాసం.

వినాయకుని పూజ ప్రాముఖ్యత

• విఘ్న నివారకుడు: గణేశుడు ప్రతి కార్యానికి ముందు ఆరాధించబడతాడు.
• జ్ఞాన ప్రదాత: విద్యార్థులు చదువులో విజయానికి గణపతిని పూజిస్తారు.
• వ్యాపార విజయం: కొత్త వ్యాపారాలు ప్రారంభించే వారు గణపతికి ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు.
• మోక్షదాయకుడు: ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ఉన్నవారికి గణపతి మార్గదర్శకుడు.

నైవేద్యాలు

గణపతికి అత్యంత ప్రియమైనవి మోదకాలు, ఉండ్రాళ్లు, పానకం, లడ్డు, బెల్లం పాయసం.

భక్తులు పూజ అనంతరం ఈ నైవేద్యాలను ప్రసాదంగా పంచుకుంటారు.

వినాయక నిమజ్జనం

పండుగ ముగింపు రోజు గణపతి విగ్రహాన్ని నీటిలో నిమజ్జనం చేస్తారు. ఇది గణపతి ప్రకృతిలో తిరిగి లీనమవడాన్ని సూచిస్తుంది.

ఈ కాలంలో పర్యావరణ రక్షణ కోసం మట్టితో చేసిన విగ్రహాలను చిన్న పాత్రల్లోనే నిమజ్జనం చేయడం ప్రోత్సహించబడుతుంది.

వినాయక చవితి సారాంశం

వినాయక చవితి మనకు భక్తి, వినయం, నియమం నేర్పిస్తుంది.

గణేశుడు మన జీవితంలోని అడ్డంకులను తొలగించి విజయమార్గం చూపిస్తాడు.

అహంకారాన్ని విడిచి, ధర్మబద్ధంగా జీవించమని ఉపదేశిస్తాడు.

ఓం శ్రీ మహా గణాధిపతయే నమః। జయ గణేశా!