పార్శ్వ ఏకాదశి / పరివర్తన ఏకాదశి 2026

పార్శ్వ ఏకాదశి: యోగనిద్రలో శ్రీహరి పక్క మార్చే రోజు

భాద్రపద మాసం శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశిని పార్శ్వ ఏకాదశి లేదా పరివర్తన ఏకాదశి అంటారు. ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశి (తొలి ఏకాదశి) నాడు యోగనిద్రలోకి వెళ్ళిన శ్రీమహావిష్ణువు ఈ రోజు పక్కకు తిరుగుతాడని (పార్శ్వ పరివర్తనం) పురాణ నమ్మకం. వినాయక చవితి తర్వాత, అనంత చతుర్దశికి ముందు వచ్చే ఈ ఏకాదశి నాడు వామన స్వామిని పూజించి ఉపవాసం ఉంటారు.

చాతుర్మాస్యంలో ఈ ఏకాదశి

తొలి ఏకాదశి నుండి కార్తీక శుక్ల ఏకాదశి (ఉత్థాన ఏకాదశి) వరకు నాలుగు నెలలను చాతుర్మాస్యం అంటారు. ఈ కాలంలో స్వామి క్షీరసాగరంలో శేషతల్పంపై యోగనిద్రలో ఉంటాడని, మధ్యలో వచ్చే ఈ భాద్రపద శుక్ల ఏకాదశి నాడు పక్క మారుస్తాడని చెబుతారు. అందుకే దీనికి పరివర్తన ఏకాదశి అనే పేరు. శయన, పరివర్తన, ఉత్థాన అనే మూడు ఏకాదశులు చాతుర్మాస్యంలో ముఖ్యమైనవి.

వామన, బలి చక్రవర్తి కథ

ఈ ఏకాదశి నాడు వామనావతారాన్ని పూజించడం సంప్రదాయం. బలి చక్రవర్తి ముల్లోకాలనూ జయించినప్పుడు, శ్రీహరి వామనుడిగా వచ్చి మూడడుగుల నేల దానం అడిగాడు. గురువు శుక్రాచార్యుడు వారించినా బలి మాట నిలుపుకున్నాడు. వామనుడు త్రివిక్రముడై రెండడుగులతో భూమ్యాకాశాలను కొలిచి, మూడో అడుగు బలి తలపై ఉంచి అతడిని పాతాళానికి పంపాడు. బలి దానగుణానికి మెచ్చి స్వామి అతనికి వరాలిచ్చాడని పురాణ కథనం. మరుసటి రోజు భాద్రపద శుక్ల ద్వాదశిని వామన జయంతిగా జరుపుకుంటారు.

వ్రత విధానం

• దశమి నాడు ఒక పూట భోజనం చేసి, ఏకాదశి తెల్లవారుజామున స్నానం చేసి ఉపవాస సంకల్పం చేయాలి.
• శ్రీమహావిష్ణువు లేదా వామన మూర్తికి తులసి, పసుపు పూలు, గంధంతో పూజ చేసి, విష్ణు సహస్రనామం పఠించాలి.
• బియ్యం, ధాన్యాలు లేకుండా పండ్లు, పాలతో ఉపవాసం ఉండాలి.
• రాత్రి భజన, హరినామ సంకీర్తనతో జాగరణ చేయాలి.
• ద్వాదశి నాడు సూర్యోదయం తర్వాత పారణ చేసి, వీలైతే పెరుగన్నం, గొడుగు లేదా పాదరక్షలు దానం చేయాలి.

ఫలితం

ఈ వ్రతం ఆచరిస్తే వాజపేయ యాగ ఫలితం కలుగుతుందని పురాణం చెబుతుంది. అహంకారాన్ని వదిలి సర్వస్వం భగవంతుడికి అర్పించిన బలి చక్రవర్తి కథ వినయానికి, దానగుణానికి గొప్ప ఉదాహరణ. ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు పండ్లు, పాలతో నియమం పాటించవచ్చు.

త్రివిక్రముడైన శ్రీహరి కృపతో మీ ఇంట సుఖశాంతులు నిండాలని కోరుకుందాం.