నిర్జల ఏకాదశి 2026

నిర్జల ఏకాదశి: నీరు కూడా ముట్టని మహా వ్రతం

జ్యేష్ఠ మాసం శుక్ల పక్ష ఏకాదశి నాడు ఆచరించే వ్రతమే నిర్జల ఏకాదశి. "నిర్జల" అంటే నీరు లేకుండా; ఈ రోజు భక్తులు నీరు కూడా తాగకుండా ఉపవాసం చేస్తారు. ఈ ఒక్క ఏకాదశి వ్రతంతో సంవత్సరంలోని అన్ని ఏకాదశుల ఫలం దక్కుతుందని నమ్మకం. భీముడి కథతో ముడిపడినందున దీనిని భీమ ఏకాదశి అని కూడా అంటారు.

భీముని కథ

పాండవులంతా, ద్రౌపది కూడా ప్రతి ఏకాదశి ఉపవాసం చేసేవారు. కానీ భీమసేనుడి కడుపులో "వృకము" అనే జఠరాగ్ని ఉండటంతో అతను ఆకలిని ఓర్చుకోలేకపోయేవాడు. తనకు కూడా ఏకాదశి పుణ్యం దక్కే మార్గం చెప్పమని వ్యాస మహర్షిని వేడుకున్నాడు. అప్పుడు వ్యాసుడు, జ్యేష్ఠ శుక్ల ఏకాదశి ఒక్క రోజు నీరు కూడా ముట్టకుండా ఉపవాసం ఉంటే ఏడాది పొడవునా ఉన్న ఏకాదశుల ఫలం లభిస్తుందని ఉపదేశించాడు. భీముడు అలాగే ఆచరించాడని పురాణ కథనం.

వ్రత విధానం

• ఏకాదశి సూర్యోదయం నుండి ద్వాదశి సూర్యోదయం వరకు నీరు, ఆహారం తీసుకోకపోవడం ఈ వ్రత నియమం. స్నానం, ఆచమనం సమయంలో పెదవులకు తాకే నీటికి మినహాయింపు ఉంది.
• ఉదయమే స్నానం చేసి శ్రీమహావిష్ణువుకు తులసి దళాలు, పూలతో పూజ చేయాలి.
• "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" జపం, విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేయాలి.
• నీటితో నింపిన కుండ (జలకుంభం), విసనకర్ర, గొడుగు, బెల్లం, పండ్లు దానం చేయడం ఈ ఏకాదశి ప్రత్యేకత.
• రాత్రి జాగరణ చేసి, ద్వాదశి ఉదయం పూజ తర్వాత నీరు, ఆహారం తీసుకుని పారణ చేయాలి.

జాగ్రత్తలు

నిర్జల ఉపవాసం చాలా కఠినమైనది, అదీ వేసవి ఎండల్లో వస్తుంది. పిల్లలు, వృద్ధులు, గర్భిణులు, మధుమేహం వంటి సమస్యలు ఉన్నవారు నీరు మానకుండా, పండ్లు లేదా పాలతో ఉపవాసం చేయడమే మంచిది. చాలా కుటుంబాల్లో భక్తి ముఖ్యం, శరీరాన్ని కష్టపెట్టడం కాదు అని పెద్దలు చెబుతారు. అవసరమైతే వైద్యుని సలహా తీసుకోవాలి.

ప్రాముఖ్యత

నిర్జల ఏకాదశి సంయమనానికి, ఇంద్రియ నిగ్రహానికి ప్రతీక. తాను దాహంతో ఉంటూ ఇతరులకు నీరు దానం చేయడం ఈ వ్రతంలోని గొప్ప భావన. ఎండాకాలంలో చలివేంద్రాలు ఏర్పాటు చేయడం, మజ్జిగ పంచడం తెలుగు నాట ఈ రోజు చేసే సేవల్లో భాగం. పూర్తి నిర్జల ఉపవాసం చేయలేనివారు కూడా దానం, జపం, విష్ణు స్మరణతో ఈ పర్వదినాన్ని సార్థకం చేసుకోవచ్చు.

భీముడికి వరంగా లభించిన ఈ వ్రతం మనందరికీ సంయమనాన్ని, శ్రీహరి అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించాలని కోరుకుందాం.