మోక్షధ ఏకాదశి 2026

మార్గశిర శుద్ధ ఏకాదశిగా ప్రసిద్ధి చెందిన మోక్షద ఏకాదశి ఏకాదశిలలో అత్యంత పవిత్రమైనది. ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువు, మహాలక్ష్మిని ఆరాధిస్తూ ఉపవాసం ఉంటే పాపక్షయము, పిత్రుకృప, ఐశ్వర్యం, అంతిమంగా మోక్షప్రాప్తి కలుగుతాయని శాస్త్రోక్తం.

వ్రత కథ (పురాణ నివేదనం)

గోకుల రాజు వైఖానసుడు తన తండ్రి నరకయాతన అనుభవిస్తున్నాడని కలలో దర్శించాడు. పరిహారం కోసం పర్వత మునిని శరణు గెళ్ళగా, “మోక్షద ఏకాదశి వ్రతం ఆచరించి, దాని పుణ్యాన్ని తండ్రికి సమర్పించు” అని ఉపదేశించాడు. రాజు కుటుంబ సమేతంగా ఉపవాసం చేసి పుణ్యఫలాన్ని పితృదేవతకు అర్పించగా తండ్రికి విముక్తి లభించింది. అప్పటినుంచి ఈ వ్రతం పాపనాశన–పితృతృప్తి ప్రసాదకమై విఖ్యాతి పొందింది.

ప్రాముఖ్యత

• పాపక్షయము, మోక్షసాధనకు అనుకూలమైన ఏకాదశి.
• పితృదోష శాంతి, సంతానసౌభాగ్యానికి మేలు చేస్తుందని విశ్వాసం.
• గీతా తత్వం—కర్మనిష్ఠ, ఫలత్యాగం, భక్తి—ఈ రోజున పారాయణం చేస్తే మనోస్థైర్యం పెరుగుతుంది.

వ్రత నియమాలు (సులభంగా ఆచరించేందుకు)

• శుచిశ్మృతం: ప్రాతఃస్నానం, శుభ్రమైన వస్త్రధారణ, పూజామందిర శుద్ధి.
• ఉపవాసం: దినమంతా ఉపవాసం (నీరు/పాలు/ఫలాహారం తో ఎకభుక్తం లేదా నిర్వ్రుత్తి—శక్తినిబట్టీ). ఉప్పు, తామసికాహారాలకు విరతి.
• పారాయణం: విష్ణు సహస్రనామం, ముకుందాష్టకం, గీతా శ్లోకాల పఠనం.
• పూజావిధానం:
• శ్రీ మహావిష్ణువు/లక్ష్మీనారాయణులను పంచామృతాభిషేకం, తులసీదళ సమర్పణ.
  • దీపారాధన, నైవేద్యం (పలాలు, పాయసం/చక్రపొంగలి).
  • మోక్షద ఏకాదశి వ్రతకథ వినడం/చదవడం.
•  
• సత్సేవ/దానం: అన్నదానం, గ్రంథదానం (భగవద్గీత), వస్ర్తదానం.
• జాగరణ/మనస్ఫూర్తి: సంధ్యాకాల హారతులు, రాత్రి జప-ధ్యానం (శక్తినిబట్టీ).

పారణ (ద్వాదశి)

• మరుసటి రోజున స్నానం, నైవేద్యం సమర్పణ తర్వాత సాత్త్వికాహారం తో ఉపవాస విరమణ.
• బ్రాహ్మణసత్కారం (తాంబూల–దక్షిణ), అన్నదానం శ్రేయస్కరం.

జపాలు (ఎంచుకుని పఠించండి)

• “ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ”
• “ఓం నారాయణాయ నమః”
• విష్ణు సహస్రనామం నుంచి కనీసం ఒక అధ్యాయం.

చేయవలసినవి / చేయకూడనివి

చేయవలసినవి: శుచిత్వం, జప–పారాయణం, తులసీదళ సమర్పణ, దానం, మనోవాక్కాయ పావనత.

చేయకూడనివి: రజస–తామసికాహారాలు, మద్యం/మాంసం, అప్రామాణిక వచనం, క్రూరవృత్తులు.

మోక్షద ఏకాదశి వ్రతాన్ని నిష్ఠతో ఆచరించినవారికి పాపక్షయం, పితృప్రసాదం, శ్రీహరి కృప లభిస్తాయని పురాణోక్తం. “తులసీదళం సహస్రైర్వా” అన్నట్లే హృదయనిష్ఠే ముఖ్యము.