క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి 2026

క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి: తులసీ దామోదరుల కల్యాణ దినం

క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి కార్తీక మాసం శుక్ల పక్ష ద్వాదశి నాడు, ఉత్థాన ఏకాదశి తర్వాతి రోజు వస్తుంది. ఈ రోజు సాయంత్రం తెలుగు ఇళ్ళలో తులసి కోట వద్ద ఉసిరి కొమ్మను ఉంచి, శ్రీమహావిష్ణువును, తులసీదేవిని కలిపి పూజిస్తారు. దీనిని చిలుకు ద్వాదశి అని, తులసి కల్యాణం అని కూడా పిలుస్తారు; కార్తీక మాసంలోని ముఖ్యమైన పర్వదినాల్లో ఇది ఒకటి.

పురాణ నేపథ్యం

ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశి (తొలి ఏకాదశి) నాడు యోగనిద్రలోకి వెళ్ళిన శ్రీమహావిష్ణువు, నాలుగు నెలల చాతుర్మాస్యం తర్వాత కార్తీక శుక్ల ఏకాదశి నాడు మేల్కొంటాడు. మరుసటి రోజైన ద్వాదశి నాడు స్వామి లక్ష్మీదేవితో కలిసి క్షీరసాగరం నుండి బృందావనానికి, అంటే తులసి వనానికి వస్తాడని నమ్మకం. దేవతలు, రాక్షసులు క్షీరసాగరాన్ని (క్షీరాబ్ధిని) చిలికిన రోజు కూడా ఇదేనని, అందుకే చిలుకు ద్వాదశి అనే పేరు వచ్చిందని పెద్దలు చెబుతారు. తులసీదేవిని విష్ణుప్రియగా, ఉసిరి చెట్టును విష్ణు స్వరూపంగా భావించి ఈ రోజు ఇద్దరికీ కల్యాణం జరిపిస్తారు.

పూజా విధానం

• ఉదయం స్నానం చేసి, తులసి కోటను శుభ్రం చేసి, పసుపు రాసి, కుంకుమ బొట్లు పెట్టి, ముగ్గులతో అలంకరించాలి.
• తులసి మొక్క పక్కన ఉసిరి కొమ్మను నాటి, దానిని శ్రీమహావిష్ణువుగా (దామోదరుడిగా) భావించాలి.
• సాయంత్రం దీపాలు వెలిగించి, తులసికి, ఉసిరికి పసుపు, కుంకుమ, పూలు, గాజులు, నల్లపూసలు సమర్పించాలి.
• ఉసిరికాయలపై వత్తులు పెట్టి వెలిగించే ఉసిరి దీపాలు ఈ పూజలో ప్రత్యేకం.
• తులసి అష్టోత్తరం, విష్ణు సహస్రనామం పఠించి, క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి వ్రత కథ చదువుకోవాలి.
• పులిహోర, పాయసం, చలిమిడి, వడపప్పు, పానకం నైవేద్యంగా పెట్టి, ముత్తైదువలకు తాంబూలం ఇవ్వాలి.

వ్రత నియమాలు

ఉత్థాన ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం ఉన్నవారు ఈ ద్వాదశి నాడు పారణ చేస్తారు. చాలా మంది స్త్రీలు సాయంత్రం పూజ పూర్తయ్యే వరకు ఒక పూటే భోజనం చేస్తారు. కార్తీక మాసం కనుక ఇంటి ముందు, ఆలయాల్లో వీలైనన్ని దీపాలు వెలిగించడం ఆచారం. ఉసిరి చెట్టు కింద భోజనం (వన భోజనం) కూడా కార్తీకంలో ప్రసిద్ధమైన సంప్రదాయం.

ఫలితం

ఈ వ్రతం సౌభాగ్యాన్ని, దాంపత్య అనుకూలతను, ఇంట్లో ఐశ్వర్యాన్ని ఇస్తుందని నమ్మకం. తులసీ దామోదరుల కల్యాణం జరిపించిన ఇంట లక్ష్మీదేవి స్థిరంగా ఉంటుందని పెద్దలు చెబుతారు.

తులసీ దామోదరుల అనుగ్రహంతో ప్రతి ఇల్లూ దీపకాంతులతో, సౌభాగ్యంతో వెలగాలని కోరుకుందాం.