జంధ్యాల పౌర్ణమి 2026

జంధ్యాల పౌర్ణమి శ్రావణ పౌర్ణమి నాడు వస్తుంది. యజ్ఞోపవీతం (జంధ్యం) ధరించేవారు ఈ రోజు ఉపాకర్మ చేసి పాత జంధ్యాన్ని విసర్జించి కొత్త జంధ్యం ధరిస్తారు. ఇదే రోజు రక్షా బంధన్, హయగ్రీవ జయంతి కూడా కావడం విశేషం.

ఉపాకర్మ అంటే ఏమిటి?

ఉపాకర్మ అంటే వేదాధ్యయనాన్ని తిరిగి ప్రారంభించడం. పూర్వం ఈ రోజు నుండి కొన్ని నెలలు గురుకులాల్లో వేదాధ్యయనం జరిగేది. సంవత్సరంలో తెలిసీ తెలియక జరిగిన దోషాలకు ప్రాయశ్చిత్తంగా సంకల్పం చేసి, వేదాలను అందించిన ఋషులకు కృతజ్ఞతగా ఋషి పూజ, తర్పణాలు చేస్తారు. ఆ తర్వాత మంత్రపూర్వకంగా కొత్త యజ్ఞోపవీతం ధరిస్తారు. యజుర్వేదులు సాధారణంగా శ్రావణ పౌర్ణమి నాడే ఉపాకర్మ చేస్తారు. ఋగ్వేదులు, సామవేదులు తమ సంప్రదాయం ప్రకారం వేరే రోజుల్లో చేసే అవకాశం ఉంది.

ఉపాకర్మ విధానం

• తెల్లవారుజామునే స్నానం చేసి, సంధ్యావందనం పూర్తి చేయాలి.
• పురోహితుల ఆధ్వర్యంలో మహాసంకల్పం, ప్రాయశ్చిత్త స్నానం చేయాలి.
• గణపతి పూజ, పుణ్యాహవాచనం తర్వాత నవ కాండ ఋషులకు పూజ, తర్పణం చేయాలి.
• గాయత్రీ మంత్రంతో కొత్త యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించి, పాతదాన్ని విసర్జించాలి.
• వేదారంభంగా కొన్ని వేద మంత్రాలను పఠించి, పెద్దల ఆశీర్వాదం తీసుకోవాలి.

గాయత్రీ జపం

జంధ్యాల పౌర్ణమి మరుసటి రోజు, శ్రావణ బహుళ పాడ్యమి నాడు, చాలా మంది గాయత్రీ జపం చేస్తారు. సాధారణంగా 1008 సార్లు గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపించడం ఆచారం. కొత్త జంధ్యంతో చేసే ఈ జపం ఏడాది పాటు ఆధ్యాత్మిక బలాన్నిస్తుందని నమ్మకం.

హయగ్రీవ జయంతి, రాఖీ

విద్యకు అధిదేవుడైన హయగ్రీవ స్వామి ఈ పౌర్ణమి నాడే అవతరించాడని ప్రతీతి. అందుకే విద్యార్థులు ఈ రోజు హయగ్రీవ స్తోత్రం చదువుతారు. ఇదే రోజు అక్కచెల్లెళ్ళు సోదరులకు రాఖీ కడతారు. అలా ఒకే పౌర్ణమి జ్ఞానానికీ, రక్షకూ, అనుబంధానికీ ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.

చేయవలసినవి

ఈ రోజు సాత్విక భోజనం, ఉపాకర్మ తర్వాత బ్రాహ్మణులకు, పెద్దలకు తాంబూలం, దక్షిణ ఇవ్వడం శుభప్రదం. కొత్తగా ఉపనయనం అయిన పిల్లలకు ఇది మొదటి ఉపాకర్మ అయితే మరింత శ్రద్ధగా చేయిస్తారు. చాలా ఊళ్ళలో దేవాలయాల్లో, సత్రాల్లో సామూహిక ఉపాకర్మ కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు; పురోహితుడు అందుబాటులో లేనివారు అక్కడ పాల్గొనవచ్చు.

వేదమాత గాయత్రి, హయగ్రీవ స్వామి కృపతో మీ ఇంట జ్ఞానజ్యోతి సదా వెలగాలని కోరుకుందాం.