ఇందిరా ఏకాదశి 2026

ఇందిరా ఏకాదశి: పితృదేవతల సద్గతి కోసం చేసే వ్రతం

భాద్రపద మాసం బహుళ (కృష్ణ) పక్ష ఏకాదశి నాడు ఇందిరా ఏకాదశి వస్తుంది. ఇది మహాలయ పక్షం (పితృ పక్షం) మధ్యలో వచ్చే ఏకాదశి కావడంతో, పూర్వీకుల సద్గతి కోసం ఈ వ్రతం ఆచరించడం విశేషం. ఉత్తరాది పంచాంగాల్లో దీనిని ఆశ్వయుజ కృష్ణ ఏకాదశి అని చూపిస్తారు.

ఇంద్రసేన మహారాజు కథ

మాహిష్మతీ నగరాన్ని ఇంద్రసేనుడనే విష్ణుభక్తుడైన రాజు పాలించేవాడు. ఒకనాడు నారద మహర్షి ఆయన సభకు వచ్చి, తాను యమలోకంలో ఇంద్రసేనుని తండ్రిని చూశానని చెప్పాడు. పూర్వజన్మలో ఒక ఏకాదశి వ్రతం మధ్యలో భంగమైనందువల్ల ఆయన అక్కడ ఉండిపోయారని, తన కుమారుడు ఇందిరా ఏకాదశి వ్రతం చేసి ఆ పుణ్యం ఇస్తే తనకు విముక్తి కలుగుతుందని సందేశం పంపారని తెలిపాడు. నారదుడు చెప్పిన విధంగా ఇంద్రసేనుడు దశమి నుండి నియమాలు పాటించి, ఏకాదశి ఉపవాసం, శ్రాద్ధం, జాగరణ చేశాడు. ఆ పుణ్యఫలంతో అతని తండ్రి వైకుంఠానికి చేరాడని పురాణ కథనం.

వ్రత విధానం

• దశమి నాడు ఒక్కపూట భోజనం చేసి, మరుసటి రోజు వ్రతానికి సంకల్పం చెప్పుకోవాలి.
• ఏకాదశి ఉదయం స్నానం చేసి, శ్రీమహావిష్ణువును సాలగ్రామ రూపంలో లేదా చిత్రపటంలో పూజించాలి.
• మధ్యాహ్నం పూర్వీకులను స్మరించి, కుటుంబ సంప్రదాయం ప్రకారం తర్పణం లేదా శ్రాద్ధం చేయాలి.
• పితృదేవతల కోసం పిండాన్ని ఆవుకు లేదా కాకులకు పెట్టే ఆచారం కొన్ని కుటుంబాల్లో ఉంది.
• విష్ణు సహస్రనామం, ఇందిరా ఏకాదశి కథ పఠించి రాత్రి జాగరణ చేయాలి.
• ద్వాదశి నాడు బ్రాహ్మణులకు లేదా ఆకలితో ఉన్నవారికి భోజనం పెట్టి పారణ చేయాలి.

నియమాలు

ఈ రోజు అన్నం, ధాన్యాలు మానేసి ఫలాహారం తీసుకుంటారు. శ్రాద్ధ కర్మల విషయంలో ప్రతి కుటుంబానికీ వేర్వేరు ఆచారాలు ఉంటాయి కాబట్టి పెద్దలను, పురోహితులను అడిగి పాటించాలి. ఉపవాస నియమం ఆరోగ్యాన్ని బట్టి ఎంచుకోవాలి.

ప్రాముఖ్యత

ఇందిర అంటే లక్ష్మీదేవి. మహాలయ పక్షంలో పూర్వీకులను స్మరించే రోజుల్లో వచ్చే ఈ ఏకాదశి, పెద్దల ఋణం తీర్చుకునే అవకాశంగా భావిస్తారు. మన కర్తవ్యాన్ని శ్రద్ధగా చేస్తే పితృదేవతలు సంతోషించి వంశానికి ఆశీస్సులు ఇస్తారని తెలుగు ఇళ్ళలో నమ్మకం.

ఇందిరా ఏకాదశి పుణ్యంతో మన పూర్వీకులందరికీ సద్గతి, మనకు వారి ఆశీస్సులు లభించాలని కోరుకుందాం.